აშშ-ის 10-წლიანი ობლიგაციების სარგებელი 5%-ს გასცდა

საბიუჯეტო ზედამხედველებს ამ კვირაში შეშფოთების ახალი მიზეზი გაუჩნდათ. აშშ-ის 10-წლიანი სახაზინო ობლიგაციების სარგებელი 5%-ს გასცდა, რაც ინვესტორებისა და ეკონომისტებისთვის სიმბოლური ნიშნულია. სტატიის მომზადების დროს 10-წლიანი ობლიგაციების სარგებელი 5,027%-ს შეადგენდა. მაჩვენებელი მიმდინარე წლის თებერვლიდან სტაბილურად იზრდებოდა. ბოლო 52 კვირის უმაღლესი მაჩვენებელი მას შემდეგ დაფიქსირდა, რაც აშშ-ის ხაზინამ ობლიგაციების ბაზარზე ჩარევა სცადა. გასულ თვეში უწყებამ ბაზრის ლიკვიდობის გასაუმჯობესებლად რამდენიმე მილიარდი დოლარის გამოსყიდვის პროგრამა განახორციელა.

ხანმოკლე ვარდნის შემდეგ სარგებელი კვლავ გაიზარდა. ეს ფედერალური ღია ბაზრის კომიტეტის (Federal Open Market Committee, FOMC) ამკვირეულ სხდომამდე მოხდა. ინფლაციასთან დაკავშირებულ შეშფოთებას ახლო აღმოსავლეთში მიმდინარე დაძაბულობაც აძლიერებს.

რადგან სარგებელი ახლა 5%-ს აღემატება, ეკონომიკაში გრძელვადიანი საპროცენტო განაკვეთები იზრდება. შედეგად, სახელმწიფო ვალის მომსახურებისთვის საჭირო სესხების ღირებულებაც მატულობს. მკაცრი საბიუჯეტო პოლიტიკის მომხრეები დიდი ხანია შიშობენ, რომ აშშ შესაძლოა ვალის სპირალში აღმოჩნდეს. ამ ციკლის დროს საპროცენტო გადასახდელები ვალს ზრდის, რადგან მის დასაფინანსებლად დამატებითი სესხია საჭირო.

პასუხისმგებლიანი ფედერალური ბიუჯეტის კომიტეტის (Committee for a Responsible Federal Budget) პრეზიდენტმა მაია მაკგინესმა წუხელ განცხადებაში თქვა: „თუ მომდევნო ათწლეულის განმავლობაში განაკვეთები პროგნოზზე სულ მცირე 80 საბაზისო პუნქტით მაღალი დარჩება, ათწლეულის ბოლოს ყოველწლიურად 2,7 ტრილიონ დოლარს საპროცენტო გადასახდელებში დავხარჯავთ. პროცენტებში იმაზე მეტს დავხარჯავთ, ვიდრე Medicare-ზე ან Social Security-ის საპენსიო დახმარებებზე“.

მაკგინესმა დასძინა: „მაღალი საპროცენტო განაკვეთები რიგითი ამერიკელების ცხოვრების ღირებულებასაც ზრდის. ახალი სახლის მყიდველები იპოთეკურ სესხებზე 7%-ს იხდიან, სხვა სესხები კი კიდევ უფრო ძვირია. ბიზნესისთვის სესხის მაღალი ღირებულება შესაძლოა ინვესტიციებს აფერხებდეს. ეს ეკონომიკურ ზრდას შეანელებს და ამერიკელებს იმაზე გააღარიბებს, ვიდრე სხვა შემთხვევაში იქნებოდნენ“.

მაკგინესმა აღნიშნა, რომ „რეალური საფრთხე“ ვალის სპირალია. მან თქვა: „ფისკალური კრიზისი, რომელიც ადრე წარმოუდგენელი იყო, ახლა აშკარა შესაძლებლობაა... თუ 5%-იანი საპროცენტო განაკვეთები გამოფხიზლების სიგნალი არ არის, არ ვიცი, სხვა რა იქნება“.

ვალთან დაკავშირებული დებატების ოპტიმისტი მონაწილეები აღნიშნავდნენ, რომ სარგებელი შედარებით მაღალია, თუმცა მისი ზრდის ამჟამინდელი მიზეზები ფისკალურ შეშფოთებას აუცილებლობით არ უკავშირდება. ეს შესაძლოა დროთა განმავლობაში ეკონომიკური ზრდის ან ინფლაციის მოლოდინებს ასახავდეს. ალტერნატიული ახსნა იქნებოდა მოთხოვნა უფრო მაღალ შემოსავალზე, რომელიც აშშ-ის ვალის ფლობის აღქმული რისკითაა გამოწვეული.