აშშ-მა ჰორმუზის სრუტეში პროგრესი მიაღწია, მაგრამ ომი გრძელდება

აშშ-მა და ისრაელმა თებერვალში დაიწყეს ომი, რომელიც რამდენიმე კვირას უნდა გაგრძელებულიყო, მაგრამ ის ჯერ კიდევ შორსაა დასრულებამდე და ჩიხური მდგომარეობა ორივე მხარისთვის ძვირი ჯდება. ივნისში მიღწეული შეთანხმება სწრაფად დაიშალა და მას შემდეგ დიპლომატიური პროგრესის ნიშანი არ ჩანს. დაბალი ინტენსივობის ბრძოლები გრძელდება და აშშ-ს გასასვლელი სტრატეგია არ აქვს.

ირანზე მზარდი ეკონომიკური ზეწოლა ჯერ კიდევ არ გამოუწვევია აჯანყება და თუ ლიდერები კუთხეში მოექცევიან, ისინი შეიძლება აირჩიონ სამხედრო ესკალაცია და არა დათმობა. იემენში მათი მოკავშირე ჰუსიები ამასობაში საუდის არაბეთზე თავდასხმებს გააძლიერეს და ნავთობის ფასები კვლავ აიწია.

საერთაშორისო ეტალონი ბრენტის ნავთობის ბარელი ამ კვირაში 100 დოლარს გადასცდა, ხოლო დიზელი, რომელსაც ტრანსპორტში და სოფლის მეურნეობაში ფართოდ იყენებენ, რეკორდულ ნიშნულს მიაღწია და შეიძლება ინფლაცია გამოიწვიოს. აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა აღიარა, რომ ბენზინის ფასები სავარაუდოდ მაღალი დარჩება ნოემბრის შუალედური საკონგრესო არჩევნების ჩათვლით.

„სამწუხაროდ, აშშ ირანთან ომში არ იმარჯვებს, მიუხედავად იმისა, რომ ჰორმუზის სრუტეზე ირანის კონტროლი შეასუსტა და ირანის ეკონომიკას მძიმე დარტყმა მიაყენა“, განაცხადა მონა იაკუბიანმა, ახლო აღმოსავლეთის ექსპერტმა სტრატეგიული და საერთაშორისო კვლევების ცენტრში ვაშინგტონში.

„ირანი არ აჩვენებს დათმობის ნიშანს და პირიქით, მზადყოფნა გამოავლინა არა მხოლოდ საპასუხოდ იბრძოლოს, არამედ ესკალაცია მოახდინოს ყველგან, სადაც შეუძლია. ომი სავარაუდოდ გაჭიანურდება და გამარჯვებული არ გამოჩნდება“, დასძინა მან.

ირანი ჰორმუზის სრუტეში ნავთობის მოძრაობის გამო ბერკეტებს კარგავს

ომის პირველ დღეებში ირანმა ჰორმუზის სრუტე ეფექტურად დახურა, რომლითაც მშვიდობიან პერიოდში მსოფლიოში ვაჭრობადი ნავთობისა და გაზის მეხუთედი გადის, და ამით გლობალური ეკონომიკური შოკი ბერკეტად გამოიყენა. ამავდროულად, ირანი საკუთარ ნავთობს, ძირითადად ჩინეთში, აგრძელებდა ექსპორტს.

ბოლო კვირებში ბალანსი შეიცვალა. აშშ-ის ბლოკადამ ირანის ექსპორტი თითქმის შეაჩერა, ხოლო ამერიკულმა სამხედრო ძალებმა ყურის ქვეყნების უფრო დიდი ექსპორტი უზრუნველყვეს, განაცხადა ჰომაიუნ ფალაქშაჰიმ, ნავთობის ექსპერტმა გლობალური სავაჭრო მონიტორი Kpler-ში.

მისი მონაცემებით, ირანის ნავთობის ექსპორტი გაზაფხულზე დღეში 1,85 მილიონი ბარელიდან აგვისტოში დაახლოებით 255 000 ბარელამდე დაეცა. არაირანული ნავთობის ექსპორტი ომის პიკზე დღეში 300 000 ბარელიდან სექტემბერში 8,4 მილიონამდე გაიზარდა, ხოლო ალტერნატიული მარშრუტებით ექსპორტმა ეს რიცხვი 10,8 მილიონამდე მიიყვანა.

აშშ-ის ენერგეტიკის მინისტრმა კრის რაიტმა კვირას მსგავსი მაჩვენებლები დაასახელა და თქვა, რომ „ჩვენ ალბათ კონფლიქტამდელი ნაკადების ორი მესამედი ან მეტი გვაქვს“. ფალაქშაჰის მონაცემებით, არაირანული ექსპორტი ომამდე დღეში დაახლოებით 14 მილიონი ბარელი იყო.