ჩინური კვლევითი გემები წყნარ ოკეანეში წყალქვეშა კაბელებთან სხვებზე მეტხანს ჩერდებიან

ჩინეთი წყნარ ოკეანეში წყალქვეშა კაბელებთან სხვებზე მეტხანს აყოვნებს კვლევით გემებს, ნათქვამია ვაშინგტონში მოქმედი კვლევითი ცენტრის, სტრატეგიული და საერთაშორისო კვლევების ცენტრის (Center for Strategic and International Studies) ანგარიშში. ანალიზში 47 ქვეყნის 200 კვლევითი გემის მოქმედება შეადარეს, მათ შორის აშშ-ისა და რუსეთის გემებისა. აღმოჩნდა, რომ ჩინური გემები კრიტიკულ ინფრასტრუქტურასთან „სტატისტიკურად მნიშვნელოვნად მეტ დროს“ ატარებდნენ.

ინდო-წყნარი ოკეანის თავდაცვის ფორუმის (Indo-Pacific Defense Forum) მიერ გამოქვეყნებული ანალიზის თანახმად, ამ მხრივ ჩინეთის აქტივობა განსაკუთრებით საეჭვო იყო. ანგარიშში აღნიშნულია, რომ „მუდმივი და არაპროპორციული აქტივობა“ შესაძლოა ნიშნავდეს, რომ ჩინეთი კვლევით ფლოტს წყალქვეშა მონაცემების შესაგროვებლად იყენებს. ამ მონაცემებმა შესაძლოა ხელი შეუწყოს რელიეფის ანალიზს, რომელიც დივერსიის ან წყალქვეშა ნავების ოპერაციებისთვისაა საჭირო.

სამოქალაქო კვლევითი გემები სახელმწიფოებს კვლევითი საქმიანობისას „დამაჯერებელი უარყოფის შესაძლებლობას“ აძლევს. ანგარიშში მოყვანილია სიან იან ჰონგის (Xiang Yang Hong) კვლევითი ფლოტის ერთი გემის საქმიანობა. 2024 წლის ივლისიდან ოქტომბრამდე ის სამ წყალქვეშა კაბელთან იმყოფებოდა. ეს კაბელები აშშ-ს ავსტრალიასთან, ინდონეზიასთან, სინგაპურთან, გუამთან და სხვა ადგილებთან აკავშირებდა.

ანგარიშის თანახმად, გემები „გაზონის სათიბის“ მსგავს მარშრუტს მიჰყვებიან. ასეთი მოძრაობა ზღვის ფსკერის ზუსტი რუკების შესადგენად კვლევასთან ასოცირდება. თავად გემები ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის სამხედრო-საზღვაო ფლოტის ნაწილი არ არიან, თუმცა მათ მიერ შეგროვებული მონაცემები მომავალ კონფლიქტებში ჩინეთს შეიძლება გამოადგეს.

ეს „რუხი ზონის კვლევითი საქმიანობა“ ჩინეთის მეზობლებთან დაპირისპირების ფონზე გრძელდება. ჩინეთი სამხრეთ ჩინეთის ზღვაში ტერიტორიულ პრეტენზიებს აცხადებს ფილიპინებისა და ვიეტნამის წინააღმდეგ. ის ასევე პრეტენზიას აცხადებს ტაივანზე, რომელსაც პეკინი განდგომილ პროვინციად მიიჩნევს.

ეს შემთხვევები ავტორიტარული სახელმწიფოების მიერ წყალქვეშა ინფრასტრუქტურაზე კონტროლის დამყარების მცდელობების საერთო სურათსაც ერგება. გასულ კვირას „ტელეგრაფში“ გამოქვეყნებულ ანგარიშში ნათქვამი იყო, რომ ბოლო ხუთი წლის განმავლობაში რუსეთმა წყალქვეშა კაბელებთან მონიტორინგის 500 შემთხვევა განახორციელა. ირანმა კი ჰორმუზის სრუტეში წყალქვეშა კაბელებზე თავდასხმით დაიმუქრა, თუ კონფლიქტის განახლების შემთხვევაში აშშ დამატებით იერიშებს მიიტანს.