დამასკოში ახალი აეროპორტის გეგმამ სამარხების გამო პროტესტი გამოიწვია

როიტერსის მიერ ნანახ 2025 წლის ივლისის წერილში SJAC-მა სირიის დაკარგულ პირთა ეროვნულ კომისიას აეროპორტის ტერიტორიაზე მდებარე ორი სავარაუდო სამარხის კოორდინატები მიაწოდა. ცენტრმა ხელისუფლებას ადგილების გამოკვლევამდე მშენებლობისა და გათხრების აღკვეთისკენ მოუწოდა.

SJAC-ის ცნობით, კომისიამ მაშინ ცენტრს განუცხადა, რომ მეზეში სამშენებლო ან სარემონტო სამუშაოები დაგეგმილი არ იყო.

განვითარების გეგმების გამოქვეყნების შემდეგ, 8 სექტემბერს, SJAC-მა კომისიას კვლავ მისწერა. როიტერსის მიერ ნანახი მეორე წერილის თანახმად, ცენტრმა გააფრთხილა, რომ გათხრებს, ნანგრევების გატანასა და სხვა სამუშაოებს ადამიანის ნეშტებისა და მსხვერპლთა ამოსაცნობად მნიშვნელოვანი მტკიცებულებების დაზიანება შეეძლო.

SJAC-მა როიტერსს განუცხადა, რომ მეორე წერილზე პასუხი ჯერ არ მიუღია.

გერმანიაში დაფუძნებული არასამთავრობო ორგანიზაციის, სირიის ციხეების მუზეუმის დამფუძნებელმა ამერ მატარმა განაცხადა, რომ დაგეგმილი სამუშაოები სირიელი ოჯახების უპატივცემულობას აჩვენებს. მისი ორგანიზაცია საპატიმრო დაწესებულებებს, მათ შორის მეზეში მდებარე ობიექტებს აღრიცხავს. ამ ოჯახებმა ჯერაც არ იციან, რა ბედი ეწიათ ასადის დროს დაკავებულ ახლობლებს.

მატარმა როიტერსს განუცხადა: „მასობრივი სამარხების შესაძლო ადგილას ბიზნესაეროპორტის აშენება, წინასწარი საფუძვლიანი გამოძიების, ადგილის დაცვის, დაკარგულებისა და მათი ნეშტების ძებნისა და მტკიცებულებების შენარჩუნების გარეშე, უკიდურესად დაუფიქრებელი და უპასუხისმგებლო ქმედებაა“.

სირიის სამოქალაქო ავიაციის სამსახურმა, დაკარგულ პირთა ეროვნულმა კომისიამ და თავდაცვის სამინისტრომ როიტერსის კითხვებს არ უპასუხეს. კითხვები სავარაუდო სამარხებსა და მიწაზე მესაკუთრეთა მოთხოვნებს ეხებოდა. აეროპორტს თავდაცვის სამინისტრო მართავდა.

SANA-ს ცნობით, სამოქალაქო ავიაციის სამსახურის პრესსპიკერმა განაცხადა, რომ მეზეს განახლებისას მიმდებარე ურბანულ სივრცესა და შესაბამის სამართლებრივ და სოციალურ საკითხებს გაითვალისწინებენ. თუმცა მას სამარხები და მიწის უფლებები კონკრეტულად არ უხსენებია. უცნობია, ვინ განავითარებს აეროპორტს.

მიწის შესახებ დავა, რომელზეც აეროპორტის ობიექტები აშენდა, ათწლეულებს ითვლის.

ასადების დროს კერძო მიწებს სამთავრობო პროექტებისთვის ხშირად კომპენსაციის გარეშე რეგულარულად ართმევდნენ.

როიტერსისთვის გადაცემული მუადამიის მუნიციპალიტეტის მიწის ჩანაწერების თანახმად, მეზეს აეროპორტი ასობით კერძო მოქალაქის კუთვნილ, 2,76 კვადრატულ კილომეტრზე, ანუ 1,1 კვადრატულ მილზე გადაჭიმულ მიწაზე აშენდა.

მუნიციპალიტეტის ყოფილმა თანამდებობის პირმა, რომელმაც ვინაობის გამხელა არ ისურვა, როიტერსს განუცხადა, რომ ექსპროპრიაციის განკარგულებებით მთავრობამ ამ მიწების გამოყენება უკუქცევითი ძალით გაამართლა. აეროპორტი 1956 წელს აშენდა და კომპენსაცია არ გადაუხდიათ.

განვითარების გეგმების გამოცხადებიდან ერთი დღის შემდეგ მუადამიაში მოსახლეობამ აქცია გამართა. აქციის ერთ-ერთმა ორგანიზატორმა, რომელმაც თავი აბუ ხალედად წარადგინა, თქვა: „ინვესტიციებს მივესალმებით, მაგრამ მოლაპარაკების მაგიდასთან ჩვენც უნდა ვისხდეთ და ჩვენს წილზე ინვესტორებთან ვმსჯელობდეთ, არა სახელმწიფოსთან“. მან დასძინა: „ამ მიწაზე დოკუმენტურად დადასტურებული უფლება გვაქვს“.

დავა იმ დროს მიმდინარეობს, როდესაც სირიას ასადის დროს ჩამორთმეული ქონების საკითხის მოგვარებისკენ მოუწოდებენ.

გაეროს მიწის უფლებების ექსპერტებმა 2 სექტემბერს სირიის მთავრობას იმ კანონების შეჩერებისა და გაუქმებისკენ მოუწოდეს, რომლებმაც, მათი თქმით, ასადის დროს ქონების სისტემატური ჩამორთმევა შესაძლებელი გახადა. ექსპერტებმა ასევე კანონიერი მესაკუთრეებისთვის ქონების დაბრუნების მექანიზმების შექმნა ან სათანადო კომპენსაციის გადახდა მოითხოვეს.

გამოქვეყნდა 12 სექტემბერი, 2026