დიზელი ძვირდება, მიზეზი მხოლოდ უკრაინა არ არის

მიმოხილვის მთავარმა ავტორმა ჟულიეტ ეგალმა დაწერა, რომ ეს დამოკიდებულება მძღოლებსა და ბიზნესს ნავთობისა და საწვავის ფასების რყევების მიმართ განსაკუთრებით დაუცველს ტოვებს. ორგანიზაციის გამოთვლით, ირანში ომის დაწყების შემდეგ ევროკავშირის მძღოლები 50-ლიტრიანი ავზის შესავსებად საშუალოდ 30 ევროთი მეტს იხდიან. გერმანელი შორ მანძილზე მომუშავე სატვირთოს მძღოლი კვირაში დამატებით 236 ევროს იხდის.

ევროკავშირში საგზაო ტრანსპორტის საწვავის გაზრდილი ხარჯი დღეში 270 მილიონ ევროს შეადგენს, საიდანაც 203 მილიონი ევრო დიზელზე მოდის. ომის დაწყებიდან დიზელმა ევროკავშირის ეკონომიკას დამატებით 40 მილიარდი ევრო დაუჯდა.

ჰიუსტონში რაისის უნივერსიტეტის ენერგეტიკული კვლევების ცენტრის (Rice University Center for Energy Studies) არარეზიდენტმა მკვლევარმა სკიპ იორკმა განაცხადა, რომ მოკლევადიან პერიოდში მთავარი ფაქტორი რუსეთში ნედლი ნავთობის გადამუშავების მოცულობაა. მისი თქმით, უკრაინის დარტყმების ყოველი ახალი ტალღა დიზელის ფასებზე რამდენიმე დღეში აისახება. ამისგან განსხვავებით, ჰორმუზის სრუტეში ნაკადი თვეებია შემცირებულ, თუმცა შედარებით სტაბილურ დონეზე რჩება.

იორკის თქმით, მთავარი შეზღუდვა ნედლი ნავთობის წარმოება არ არის. ამიტომ ნავთობი ზომიერად გაძვირდა, დიზელის ფასი კი მკვეთრად გაიზარდა. ექსპერტმა დოიჩე ველეს განუცხადა: „ნავთობის შემაფერხებელ რგოლად მარტსა და აპრილში ნედლი ნავთობის ნაკლებობა რჩებოდა, აგვისტოდან კი პრობლემა არასაკმარისი გადამუშავების სიმძლავრეა“.

იორკმა აღნიშნა, რომ უკრაინის დრონების კამპანია და ჰორმუზის კონფლიქტი მოქმედ სიმძლავრეს იმაზე სწრაფად ანადგურებს, ვიდრე მისი ჩანაცვლებაა შესაძლებელი. თუმცა გრძელვადიან პერსპექტივაში ჰორმუზის სრუტე დიზელის ფასებისთვის უფრო დიდი სტრუქტურული საფრთხეა. ცახმანის თქმით, მსოფლიოში გადამუშავების სიმძლავრე მნიშვნელოვნად შემცირდა და ეს განსაკუთრებით დიზელს შეეხო.

ახლო აღმოსავლეთში ან რუსეთში ხანგრძლივმა ბრძოლამ ევროპისა და სხვა მომხმარებლების პრობლემები შეიძლება გააღრმაოს. აშშ-ის საექსპორტო შეზღუდვები ვითარებას კიდევ უფრო დაამძიმებს.

იორკის თქმით, ევროპაში აშშ-ის დიზელის ექსპორტი გასული წლიდან დაახლოებით 37%-ით გაიზარდა და ახლა ევროპული მოთხოვნის დაახლოებით 8%-ს შეადგენს. ამიტომ აშშ რუსეთისა და სპარსეთის ყურის საწვავის მნიშვნელოვანი ალტერნატივაა.

ცახმანის თქმით, ექსპორტის შეჩერება ძლიერ დარტყმასა და დიზელის კიდევ უფრო გაძვირებას გამოიწვევს. გაურკვეველია, საპასუხოდ შეამცირებს თუ არა ევროკავშირი აშშ-ში ბენზინის ექსპორტს. ეს აშშ-ში ბენზინსა და ევროკავშირში დიზელს გააძვირებს და ორივე მხარეს დააზარალებს.

ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში ზამთარიც ახლოვდება. ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებს გათბობის საწვავსა და დიზელზე მოთხოვნის დაკმაყოფილება შეიძლება გაუჭირდეთ, რაც მიწოდებას კიდევ უფრო შეზღუდავს.

იორკის თქმით, 2019 წლიდან ევროპასა და აშშ-ში ქარხნების დახურვის ტალღამ დიზელის ბაზარი მოწყვლადი გახადა. შემცირდა თავისუფალი გადამუშავების სიმძლავრეც, რომელიც ადრე შოკებს ამსუბუქებდა. მან აღნიშნა: „არსებითად, ბაზარზე ნაკლები სათადარიგო ბარელია. ამიტომ თითოეული ბარელის დაკარგვა მიწოდებაზე ბევრად უფრო პირდაპირ მოქმედებს, ვიდრე ადრე“.

თემებიდონალდ ტრამპიგეორგ ცახმანიჟულიეტ ეგალისკიპ იორკიენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოBruegelTransport & Environmentრაისის უნივერსიტეტის ენერგეტიკული კვლევების ცენტრიაშშჩინეთი

გამოქვეყნდა 28 სექტემბერი, 2026