ძველი ტექნიკის გამო აშშ-ში ათასობით რეისი გაუქმდა

შაბათ-კვირას თამაშებისთვის დაგეგმილმა სპორტულმა გუნდებმა მატჩების დაწყების დრო შეცვალეს, სასტუმროებში ნომრები მოძებნეს, ფრენები გადააჯავშნეს და ავტობუსები დაიქირავეს. ობერნის უნივერსიტეტის საფეხბურთო გუნდმა მისისიპის შტატის უნივერსიტეტში ავტობუსით გამგზავრება გადაწყვიტა. შაბათის მატჩის დაწყების დრო აღმოსავლეთის დროით შუადღიდან 4.15 საათამდე გადაიწია.

შეფერხება შეეხო ბეილორის, ვაშინგტონის, კანზასის შტატის, მინესოტის უნივერსიტეტებსა და მე-19 ადგილზე მყოფ ოლე მისს. ამ უკანასკნელს ოკლაჰომასთან თამაშისთვის გაფრენა შაბათ დილამდე არ ჰქონდა დაგეგმილი.

ტრანსპორტის მდივანმა შონ დაფიმ NCAA-ის საფეხბურთო გუნდებს მოუწოდა, შაბათის მატჩებისთვის ფრენების პრიორიტეტულად შესრულების მიზნით FAA-ს დაკავშირებოდნენ.

კორბინ ვაშერის თვითმფრინავი პარასკევს ოთხი საათის განმავლობაში იდგა შარლოტა-დუგლასის საერთაშორისო აეროპორტის ასაფრენ-დასაფრენ ბილიკზე. ის მაიამიში კონფერენციაზე იმყოფებოდა და ილინოისის შტატის ქალაქ მოლინში ბრუნდებოდა.

ვაშერის თქმით, American Airlines-ის თვითმფრინავში ყველა თავაზიანად იქცეოდა. მგზავრები საუბრობდნენ და ფეხებს შლიდნენ, ბორტგამცილებლები კი წყალს, პრეტცელებსა და ბისკოტის ურიგებდნენ.

„ბორტგამცილებლები შესანიშნავები იყვნენ. ეტყობოდათ, რომ ძალიან დაძაბულები იყვნენ“, თქვა 37 წლის საშუალო სკოლის მასწავლებელმა. ახალი რეისი ვერ იპოვა და აეროპორტიდან 25 წუთის სავალზე მდებარე სასტუმრომდე Uber-ით 100 დოლარი გადაიხადა. მას შაბათს ნაშუადღევს ჩიკაგოს ო’ჰარის საერთაშორისო აეროპორტში უნდა გაფრენილიყო.

შიდა უსაფრთხოების მინისტრმა მარკვეინ მალინმა თეთრ სახლში ჟურნალისტებს განუცხადა, რომ საფრთხე არავის დამუქრებია. პარასკევს 3 000-ზე მეტი თვითმფრინავი უსაფრთხოდ დაეშვა.

დაფიმ კონგრესს ახალი ტექნიკისთვის დამატებითი დაფინანსების დაუმტკიცებლობა დააბრალა. მან ამავე დროს ნაკლებად წარმოაჩინა, რომ ახალი შესწორებების დანერგვის მცდელობამ სისტემა გადატვირთა.

დაფიმ თქვა: „არ გვეგონა, ასეთი შეფერხება თუ გვექნებოდა. გვქონდა. შევძელით გაგვეანალიზებინა, რა მოხდა, შემდეგ სისტემა გადაგვეტვირთა და მუშაობა გაგვეგრძელებინა. მაგრამ მსგავსი შემთხვევები კიდევ იქნება“.

დაფის თქმით, პრობლემა FAA-ის ახალ, ხელოვნურ ინტელექტზე მომუშავე სისტემას არ უკავშირდებოდა. სააგენტო ამ სისტემას ცაში შესაძლო პრობლემების პროგნოზირებისთვის ნერგავს, მაგრამ ის პარასკევის შეფერხებასთან დაკავშირებული არ არის.

დაფიმ აღნიშნა: „ეს ყველაფერი ძველი, მოძველებული ტექნიკაა. ახალი ტექნიკიდან არცერთი გათიშულა“.

FAA-მ შარშან დაწყებული განახლების ფარგლებში ძველი სპილენძის ათასობით მავთული ოპტიკურ-ბოჭკოვანი ხაზებით უკვე შეცვალა და ასობით რადიოსისტემა განაახლა. სამუშაოები მას შემდეგ დაიწყო, რაც კონგრესმა 12.5 მილიარდი დოლარის დაფინანსება დაამტკიცა.

დაფი და თეთრი სახლი სამუშაოების დასასრულებლად დამატებით 30 მილიარდ დოლარს ითხოვენ.

პრობლემა ჰგავდა სექტემბერში საჰაერო მოძრაობის მართვის რეგიონულ საკომუნიკაციო შეფერხებას, რომელმაც ჩრდილო-აღმოსავლეთში ასობით რეისი შეაფერხა. თუმცა, მაშინ შეფერხება სამშენებლო ბრიგადის მიერ ოპტიკურ-ბოჭკოვანი ხაზის გაწყვეტამ გამოიწვია.

გასულ წელს მოძველებულ ტექნიკას ნიუარკის აეროპორტში ხანმოკლე რადარული გათიშვებიც დაბრალდა, რამაც მუშაობა შეაფერხა.

ავიაციის უსაფრთხოების ექსპერტმა სტივ აროიომ თქვა, რომ ამჯერად განსხვავება ის იყო, შეფერხება ქვეყნის მასშტაბით მოხდა და საჰაერო მოძრაობის კონტროლიორებს პილოტებთან საიმედო კავშირი აღარ ჰქონდათ.

აროიოს თქმით, რომელიც United Airlines-ის ყოფილი პილოტია: „თუ ეს შესაძლებლობა არ გაქვს, ძველი მავთულები გაცვეთილია თუ სხვა მიზეზია, თვითმფრინავები მიწაზე უნდა გააჩერო და ჰაერში არ გაუშვა, რადგან არსებობს რისკი, რომ მათთან დაკავშირებას ვეღარ შეძლებ“.

აროიოს თქმით, პარასკევის ფრენების შეჩერება 11 სექტემბრის შემდეგ მომხდარი შემთხვევისგან იმითაც განსხვავდებოდა, რომ თვითმფრინავებს დაუყოვნებლივ დაშვებას არ სთხოვდნენ და პილოტებს, სავარაუდოდ, აეროპორტებში სახმელეთო კონტროლიორებთან დაკავშირება შეეძლოთ.

თემებიემილი ბრაუნიმარკვეინ მალინიშონ დაფიAmerican AirlinesFlightAwareNCAAThe IndependentUberობერნის უნივერსიტეტიფედერალური საავიაციო ადმინისტრაცია

გამოქვეყნდა 14 ნოემბერი, 2026