საწვავის კრიზისი და პროტესტი ჩილეს ულტრამემარჯვენე პრეზიდენტზე ზეწოლას აძლიერებს

ჩილეს ულტრაკონსერვატიული პრეზიდენტი ხელისუფლებაში მოსვლიდან სულ რაღაც რვა თვის შემდეგ რთულ მდგომარეობაში აღმოჩნდა.

ხოსე ანტონიო კასტი, რომელიც კარიერის განმავლობაში მემარჯვენე პოლიტიკის უკიდურესი ფრთიდან ებრძოდა პროგრესულ საკითხებს, რეპროდუქციულ უფლებებსა და სოციალური დაცვის პოლიტიკას, ახლა გამოკითხვებში მხოლოდ 24%-ის მხარდაჭერით სარგებლობს.

კასტმა პრეზიდენტობა 2025 წლის დეკემბერში მოიპოვა. ერთ წელზე ნაკლები გავიდა მას შემდეგ, რაც მან გამარჯვება მოიპოვა და სოციალურ საკითხებზე თავისი მკაცრი პოზიციების ხსენებას თავი აარიდა. ამის ნაცვლად, ყურადღება მედიაში გამწვავებულ ორ მნიშვნელოვან საკითხზე გაამახვილა: არალეგალურ იმიგრაციასა და საზოგადოებრივ უსაფრთხოებაზე.

თუმცა, ამ საკითხების წინ წამოწევის ნაცვლად, მან მიზანს ვერ მიაღწია. ამერიკის სხვა ქვეყნებისა და მსოფლიოს მსგავსად, ცხოვრების გაძვირებამ მასაც მძიმე დარტყმა მიაყენა.

„ჩვენი ხელფასები ევროპული შემოსავლის, ალბათ, 20%-ია, მაგრამ ცხოვრების ხარჯი თითქმის იგივეა, ეს საშინელებაა“, განუცხადა 30 წლის არქიტექტორმა სიმონ ეჩავარიამ პარასკევს საღამოს სანტიაგოში გამართულ მსვლელობაზე.

„გვინდა, გავაპროტესტოთ ზომები, რომლებმაც გარემოს დაცვისა და ადამიანის უფლებების საკითხებში უკან დაგვწია და პედოფილების სასჯელიც კი შეამცირა. ისინი ისეთ რამეებს აკეთებენ, რაც არავის უთხოვია“, თქვა მან.

მის უკან, მძიმედ შეიარაღებულმა პოლიციამ ქუჩები გადაკეტა და მოედანზე შეკრებილ, სკანდირებისა და დროშების ქნევის მონაწილეებზე წყლის ჭავლი გაუშვა.

ბოლო დროს აღშფოთების დიდი ნაწილი გასულ თვეში გავრცელებულმა ცნობამ გამოიწვია. გაირკვა, რომ კასტის მთავრობამ ხელი მოაწერა განკარგულებებს, რომლებიც 56 პატიმრის სასჯელს ამცირებდა. მათ შორის იყვნენ ბავშვების გაუპატიურებაში მსჯავრდებულებიც და დიქტატურის პერიოდის ადამიანის უფლებების დარღვევისთვის მსჯავრდებულებიც.

კასტმა მოგვიანებით აღიარა, რომ ეს „შეცდომა“ იყო, თუმცა განკარგულებებზე ხელმომწერ სახელმწიფო მდივნის მოადგილეს მაინც დაუჭირა მხარი.

კასტის ხელისუფლებაში ყოფნის პირველ წელს გადადგმული უფრო აღმაშფოთებელი ნაბიჯების მიღმა, ცხოვრების ხელმისაწვდომობასთან დაკავშირებული უკმაყოფილებაც დუღს.

ივლისში კასტის მთავრობამ არ გამოიყენა ჩილეს სახელმწიფოს ხელთ არსებული ინფლაციის შემაკავებელი მექანიზმი. მას საწვავის ფასების ზრდა უნდა შეემსუბუქებინა, რაც აშშ-ისა და ისრაელის ირანთან ომმა გამოიწვია.

ფასების ერთ ღამეში მკვეთრმა ზრდამ პროტესტი გამოიწვია. მძღოლები კი ბენზინგასამართ სადგურებთან გრძელ რიგებში ჩადგნენ, რათა გაძვირებამდე ავზები შეევსოთ.