ერდოღანი ალიევს აზერბაიჯანის გამარჯვების დღის აღსანიშნავად შეუერთდა

ვიზიტამდე ერდოღანი ალიანსის მნიშვნელობის გაძლიერებას ცდილობდა. მან თურქულ საზოგადოებაში ბაქოს მიმართ კრიტიკა გააქარწყლა და განაცხადა, რომ აზერბაიჯანთან ურთიერთობა ჩვეულებრივ დიპლომატიურ თანამშრომლობას ბევრად სცდება.

ერდოღანმა ასევე თქვა, რომ ქვეყნებს შორის „ურღვევი კავშირი“ მათი საერთო ისტორიის, კულტურის, ბედისწერისა და, ღვთის ნებით, მომავლის შედეგია.

ერდოღანის თქმით, თურქეთსა და აზერბაიჯანს შორის კავშირები ყველა დაბრკოლებას გაუძლებს. გამარჯვების დღის ღონისძიებებზე მისი დასწრება ამ გზავნილს კიდევ ერთხელ უსვამდა ხაზს.

ალიევმა ერდოღანის შეფასება გაიზიარა და ორი ქვეყნის ურთიერთობას განსაკუთრებულად მჭიდრო უწოდა.

აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა განაცხადა: „მსოფლიოში არ არსებობს ქვეყნები, რომლებიც ერთმანეთთან ისე ახლოს არიან, როგორც აზერბაიჯანი და თურქეთი“.

ურთიერთობა 2020 წელს, აზერბაიჯანსა და სომხეთს შორის 44-დღიანი ომის დროს განმტკიცდა. მაშინ თურქეთმა ბაქოს პოლიტიკური და სამხედრო მხარდაჭერა გაუწია.

აზერბაიჯანის მიერ სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი ქალაქის, შუშის, 8 ნოემბერს დაბრუნება კონფლიქტში გარდამტეხ მომენტად იქცა. ორი დღის შემდეგ, 10 ნოემბერს, რუსეთის შუამავლობით ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმებას მოეწერა ხელი.

შუშის დაბრუნების წლისთავს აზერბაიჯანში ყოველწლიურად გამარჯვების დღედ აღნიშნავენ.

ალიევმა 2020 წლის კონფლიქტის დროს თურქეთის მხარდაჭერა გაიხსენა და ერდოღანს მიმართა. მისი თქმით, 44 დღის განმავლობაში მისი ძმა და ძმური თურქი ხალხი აზერბაიჯანის გვერდით იდგნენ.

აზერბაიჯან-თურქეთის ალიანსი 2021 წლის 15 ივნისს გაფორმდა, როდესაც მოკავშირე ურთიერთობების შესახებ შუშის დეკლარაციას მოეწერა ხელი. დოკუმენტმა თავდაცვისა და უსაფრთხოების სფეროებში თანამშრომლობა გააძლიერა.

წლევანდელი გამარჯვების დღე ლიდერებმა თურქეთსა და აზერბაიჯანს შორის ისტორიული და პოლიტიკური კავშირის ძლიერ სიმბოლოდ აქციეს. ომიდან ექვსი წლის შემდეგ სამხრეთ კავკასია ახალ ეტაპზე გადადის, რომლის მომავალსაც ეკონომიკური თანამშრომლობა, აღდგენა და რეგიონული დიპლომატია განსაზღვრავს.

ბოლო ათწლეულების განმავლობაში თურქეთსა და აზერბაიჯანს მჭიდრო ურთიერთობა ჰქონდათ. თავდაცვის, ვაჭრობის, ენერგეტიკისა და ტრანსპორტის სფეროებში თანამშრომლობამ სამხრეთ კავკასია, ცენტრალური აზია და ევროპული ბაზრები დააკავშირა.

სამხრეთის გაზის დერეფნით აზერბაიჯანული ბუნებრივი აირი თურქეთის გავლით ევროპაში მიეწოდება. მისი მნიშვნელობა გაიზარდა, რადგან ევროპის ქვეყნები გაზის წყაროების დივერსიფიკაციას და რუსულ გაზზე უარის თქმას ცდილობენ.

რეგიონული კავშირებისა და ეკონომიკური ინტეგრაციის შესახებ მსჯელობაში უფრო ფართო ადგილი დაიკავა საერთაშორისო მშვიდობისა და კეთილდღეობის ტრამპის მარშრუტის (TRIPP) შემოთავაზებამაც.

გამარჯვების დღეს ერდოღანთან ერთად გამოსვლისას ალიევმა თქვა, რომ პარტნიორობა მათი ქვეყნების საზღვრებს სცდება.

ალიევის თქმით, თურქეთისა და აზერბაიჯანის ერთიანობა დიდ გეოგრაფიულ სივრცეში მნიშვნელოვანი ფაქტორია და ხელს უწყობს სტაბილურობას, თანამშრომლობასა და უსაფრთხოებას.

იმავე დღეს, ხანკენდში, ალიევმა ომისშემდგომი აღდგენისა და იძულებით გადაადგილებული მოსახლეობის დაბრუნების შესახებ ისაუბრა.

კვირას გამართულ ღონისძიებაზე ალიევმა განაცხადა: „დღეს ჩვენ თავისუფალ ყარაბაღს ვაშენებთ და ვქმნით“.

ერდოღანმა თქვა, რომ აზერბაიჯანის აღდგენით სამუშაოებს ყარაბაღში დიდად აფასებენ. მან დასძინა, რომ თურქეთი რეგიონის აღდგენაში საკუთარ გამოცდილებას კვლავ გამოიყენებს.

ალიევის თქმით, აზერბაიჯანის მიერ კონტროლდაბრუნებულ ტერიტორიებზე ახლა 97 000 ადამიანი ცხოვრობს, სწავლობს და მუშაობს. მთავრობის ე.წ. „დიდი დაბრუნების პროგრამა“ გრძელდება.

ოფიციალური მონაცემებით, 40 000-ზე მეტი ადამიანი ახალაშენებულ დასახლებებში, მათ შორის ფიზულიში, ზანგილანში, ლაჩინსა და შუშაში, დაბრუნდა.

2020 წლიდან ამ ტერიტორიების სახელმწიფო ინფრასტრუქტურაზე 10 მილიარდ ევროზე მეტი დაიხარჯა.

ფიზულიში, ზანგილანსა და ლაჩინში საერთაშორისო აეროპორტები აშენდა. ასევე დასრულდა 3 000 კილომეტრი მაღალი გამტარუნარიანობის ავტომაგისტრალი.

ამავდროულად, მწვანე ენერგიის ინიციატივების მიზანია, 2030 წლისთვის განახლებადი ენერგიის წარმოების სიმძლავრემ 2 000 მეგავატს მიაღწიოს.

სამოქალაქო ინფრასტრუქტურის მშენებლობის პარალელურად, ჰეიდარ ალიევის ფონდის ხელმძღვანელობით აზერბაიჯანის სახელმწიფო პროგრამები დაბრუნებულ ტერიტორიებზე კულტურული მემკვიდრეობის აღდგენას ემსახურება.

შუშაში სპეციალისტებმა 27 ისტორიული და არქიტექტურული ძეგლი აღადგინეს. მათ შორისაა შვიდი მეჩეთი, ექვსი ისტორიული წყარო და შვიდი კულტურული ობიექტი.

გარემოს დაცვის უწყებებმა ქვეყნის მასშტაბით გამწვანების კამპანიებიც დაიწყეს. დაირგო ათასობით ელდარის ფიჭვი და ზეთისხილის ხე, ხოლო თოფხანაში ტყის აღდგენა მიმდინარეობს.

სახელმწიფო დაწესებულებებში სამოქალაქო ღონისძიებებიც გაფართოვდა.

3 ნოემბერს აზერბაიჯანის პარლამენტმა, მილი მეჯლისმა, ოფიციალური განცხადება მიიღო. მასში ომისშემდგომი აღდგენა მომავალი ეკონომიკური ზრდის საფუძვლადაა წარმოდგენილი.

ომის შემდეგ აზერბაიჯანმა ყურადღება სომხეთთან ისტორიული სამშვიდობო პროცესის შექმნაზე გადაიტანა, მას შემდეგ, რაც ორივე მხარემ ათწლეულების განმავლობაში ტრაგედიები გადაიტანა.

მას შემდეგ ბაქოსა და ერევანს შორის დიპლომატიური ურთიერთობები მრავალმხრივი საერთაშორისო შუამავლობიდან მთავრობათაშორისი კომისიების პირდაპირ მოლაპარაკებებზე გადავიდა. ასე ვითარდება სამშვიდობო პროცესი.

ამ წლის დასაწყისში ერთობლივმა სასაზღვრო ჯგუფებმა ჩრდილოეთ საზღვრის 12,7-კილომეტრიანი მონაკვეთის ფიზიკური დემარკაცია დაასრულეს. საზღვარზე პირველად დაიდგა ორივე მხარის მიერ შეთანხმებული სასაზღვრო ნიშნულები.

ორმხრივმა მოლაპარაკებების ჯგუფებმა ყოვლისმომცველი სამშვიდობო ხელშეკრულების პროექტის მუხლების უმეტესობა დაასრულეს. ძირითადი დებულებები სახელმწიფო სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული მთლიანობის ორმხრივ აღიარებას, ასევე რეგიონული სატრანსპორტო კავშირების გახსნას ეხება.

ორმხრივი სამართლებრივი შეთანხმებების გარდა, ეკონომიკური ინტეგრაცია პოსტკონფლიქტური მართვის მთავარ საფუძველს ქმნის.

რეგიონული სატრანზიტო პროექტების მიზანია, სამხრეთ კავკასიის ზღვაზე გასასვლელის არმქონე სავაჭრო მარშრუტები უფრო ფართო ევრაზიულ სატრანსპორტო დერეფნებს, მათ შორის შუა დერეფანს, პირდაპირ დაუკავშიროს.

თემებიემინე ერდოღანიილჰამ ალიევიმეჰრიბან ალიევარეჯეფ თაიფ ერდოღანიევრონიუსიაზერბაიჯანისომხეთიყარაბაღიშუშახანკენდი

გამოქვეყნდა 9 ნოემბერი, 2026