ირანმა საპროტესტო აქციებში მონაწილეობის გამო კაცი სიკვდილით დასაჯა

პროკურატურამ კაცს ქვეყნის მასშტაბით არეულობის დროს პოლიციელებისთვის სროლა დასდო ბრალად. მობილური კავშირის მონაცემების ანალიზმა არეულობაში მისი არაერთგზის მონაწილეობა და ცეცხლსასროლი იარაღის გამოყენებაც დაადასტურა. სასამართლომ მას ღვთის წინააღმდეგ ომისთვის, ცეცხლსასროლი იარაღის გამოყენებისა და ქვეყნის უსაფრთხოების წინააღმდეგ შეთქმულებისთვის სიკვდილით დასჯა მიუსაჯა.

მიზანის ცნობით, ჯამშიდი საპროტესტო აქციებთან დაუკავშირებელი სხვა დანაშაულებისთვისაც გაასამართლეს. მათ შორის იყო „თაღლითობა, მუქარა, ქურდობა, სამხედრო იარაღის ფლობა და ტარება“. სხვა ბრალდებებს შორის იყო „ადამიანის გატაცებაში თანამონაწილეობა, დაშინების მიზნით იარაღის ქნევა და სხეულის განზრახ დაზიანება“.

უფლებადამცველების მონაცემებით, საახალწლო საპროტესტო ტალღასთან დაკავშირებით სულ მცირე 32 კაცი უკვე სიკვდილით დასაჯეს. უფლებადამცველი ორგანიზაცია Iran Human Rights-ის (IHRNGO) დირექტორმა მაჰმუდ ამირი-მოღადამმა X-ზე დაწერა, რომ სიკვდილით დასჯა სულ მცირე კიდევ 100 დემონსტრანტს ემუქრება.

საპროტესტო აქციები 2025 წლის დეკემბრის ბოლოს ქვეყანაში ეკონომიკური კრიზისის გამო დაიწყო. ისინი სწრაფად გადაიზარდა ავტორიტარული მმართველობის წინააღმდეგ მასობრივ საპროტესტო აქციებში. სახელმწიფომ აქციები ძალადობრივად ჩაახშო. შედეგად ათასობით დემონსტრანტი დაიღუპა.

საერთაშორისო უფლებადამცველი ორგანიზაციები ირანის ისლამურ რესპუბლიკაში სიკვდილით დასჯის სისტემატურ გამოყენებას აკრიტიკებენ. ისინი ხელისუფლებას სიკვდილით დასჯის მიზანმიმართულად, შეკავებისა და პოლიტიკური დაშინებისთვის გამოყენებაში ადანაშაულებენ. სასამართლო ხელისუფლება ხშირად ეყრდნობა ფართოდ განმარტებად დანაშაულებს, როგორიცაა ჯაშუშობა, ეროვნული უსაფრთხოების ხელყოფა ან ღვთის გმობა.

Amnesty International-ის ცნობით, გასულ წელს ირანში სულ მცირე 2159 ადამიანი სიკვდილით დასაჯეს. ეს 1981 წლის შემდეგ აღრიცხული უმაღლესი მაჩვენებელია. ირანის ომთან დაკავშირებით სავარაუდო ჯაშუშებისა და პოლიტიკური პატიმრების სასიკვდილო განაჩენებიც აღასრულეს.