ირანთან ომი გაფართოებული ბრიკსის ერთიანობას გამოცდის

გუპტამ ყურადღება გაამახვილა, რომ ირანი აშშ-ს ებრძვის, რომლის პოლიტიკური და ეკონომიკური გავლენა მთელ მსოფლიოში ვრცელდება. განსხვავებები განსაკუთრებით თვალსაჩინო გახდება ირანთან ბიზნესის მწარმოებელი ქვეყნებისთვის აშშ-ის დამატებითი სანქციების დაწესების საფრთხეზე რეაგირებისას.

გუპტას თქმით, ბრიკსს ირანის წინააღმდეგ სანქციებზე საერთო დეკლარაციული პოზიცია ექნება. წევრები პრინციპულად ეწინააღმდეგებიან ასეთ, ძირითადად ცალმხრივ და ექსტრატერიტორიულ ზომებს. თუმცა, პრინციპული თანხმობა ერთიან რეაგირებას არ ნიშნავს.

გუპტას პროგნოზით, ჩინეთი სანქციების საკითხზე აშშ-ს დაუპირისპირდება, ინდოეთი მათ უხმოდ დაემორჩილება, ხოლო ბრაზილია და სამხრეთ აფრიკა უკმაყოფილოდ შეასრულებენ. დონთის თქმით, გაერთიანებაში აშშ-ირანის ომის მოწინააღმდეგე ბანაკების წარმომადგენლები არიან, ამიტომ ასეთ საკითხებზე კონსენსუსი ნაკლებად სავარაუდოა.

ჟაკის თქმით, განსაკუთრებით საინტერესო იქნება, რამდენად ღიად დაუპირისპირდებიან ბრიკსის ლიდერები ვაშინგტონს ირანის საკითხზე და რამდენად გამოხატავენ ტრამპის საგარეო პოლიტიკით უკმაყოფილებას.

გეოპოლიტიკის ანალიტიკოსმა აინარ ტანგენმა განაცხადა, რომ წევრები მეტ სტრატეგიულ ავტონომიას ესწრაფვიან და არა აშშ-ის ხელმძღვანელობით მოქმედ ეკონომიკურ სისტემასთან სრულ გაწყვეტას. მისი თქმით, წევრებს აშშ-სთან დაპირისპირება არ სურთ, თუმცა არც ვაშინგტონზე, პეკინზე, მოსკოვსა თუ სხვა ძალაზე დამოკიდებულება უნდათ.

ტანგენის განმარტებით, ბრიკსი+ წევრების ვაჭრობის, ფინანსების, ენერგეტიკისა და ტექნოლოგიების სფეროებში შეფერხებებისგან დაცვას ცდილობს, დასავლეთთან კავშირების გაწყვეტის გარეშე. მან ბრიკსი+ აღწერა არა როგორც ანტიამერიკული ალიანსი, არამედ როგორც ურთიერთგადამკვეთი პარტნიორობების ქსელი, რომელიც ნაკლებად პროგნოზირებად გლობალურ წესრიგში გასაძლებადაა შექმნილი.

ამ დაბალანსებას ინდოეთის წლევანდელი თემაც ასახავს: მედეგობის, ინოვაციის, თანამშრომლობისა და მდგრადობის გაძლიერება. ტანგენის თქმით, უკრაინაში, ირანში, ღაზაში, სუდანში, იემენში, საჰელსა და აღმოსავლეთ კონგოში მიმდინარე ომები მედეგობის, დიპლომატიისა და მშვიდობის საჭიროებას აძლიერებს.

ტანგენის თანახმად, აშშ-ის საბაჟო ტარიფები, ექსპორტის კონტროლი და სანქციები ქვეყნებს ეკონომიკური ზეწოლისადმი მოწყვლადობის შემცირების გზების ძიებისკენ უბიძგებს. ეკონომიკები საპასუხო ზომებს მიმართავენ, რასაც ვაშინგტონი თავდაპირველი მოქმედებების გასამართლებლად და ახალი რაუნდის დასაწყებად იყენებს. ამასთან, გაზრდილმა ფინანსურმა რისკებმა კონკურენტული გეოეკონომიკაც წინა პლანზე წამოსწია.

ტანგენის თქმით, არჩევანის აუცილებლობისას ბრიკსის წევრები საკუთარ ეკონომიკურ ინტერესებს მიანიჭებენ უპირატესობას. თითოეული ქვეყანა ბრიკსის საერთო დეკლარაციულ პოზიციაზე წინ აშშ-სთან ურთიერთობებსა და დოლარზე დაფუძნებულ საერთაშორისო ფინანსურ სისტემაზე წვდომას დააყენებს.

გუპტას თქმით, მოდის, სი ძინპინის, პუტინისა და ფეზეშკიანის ერთ არადასავლურ სივრცეში შეკრება სამიტის ერთ-ერთი მთავარი სურათი იქნება. ბრიკსი აშშ-ისა და მისი მოკავშირეების მიერ დიდი ხნის განმავლობაში დომინირებულ გლობალურ სისტემაში გავლენის გაზრდას ცდილობს.

დონთის თქმით, დასავლეთის დედაქალაქებში შფოთვა და ცნობისმოყვარეობა გარდაუვალია. თუმცა, დასავლეთის მთავრობები გაერთიანების შეზღუდვებსა და წევრებს შორის რთულ ორმხრივ ურთიერთობებსაც გაითვალისწინებენ, მათ შორის, ინდოეთსა და ჩინეთს შორის.

გუპტას შეფასებით, დასავლეთის შეშფოთება შესაძლოა უფრო მის დაურწმუნებლობაზე მიუთითებდეს, ვიდრე ბრიკსის ერთიან ნაბიჯებზე.

სამიტი კვლავ წამოჭრის დიდი ხნის კითხვას, შეუძლია თუ არა გაერთიანებას აშშ-ის დოლარზე დამოკიდებულების შემცირება. ტანგენმა ბრიკსი+-ის ერთიანი ვალუტა არარეალურად მიიჩნია. თუმცა, მისი თქმით, წევრები საკუთარ ვალუტებში, მათ შორის, ინდურ რუპიასა და რუსულ რუბლში ანგარიშსწორების მოცულობას სწრაფად ზრდიან.

ტანგენის თქმით, სავაჭრო ანგარიშსწორებისთვის ვალუტების კალათის გამოყენება შესაძლებელია. თუმცა, პირდაპირი სავალუტო ვაჭრობის პრობლემების მოსაგვარებელი მომსახურებების არსებობისას დამატებითი ნაბიჯი შესაძლოა ხარჯად არ ღირდეს. დოლარი გლობალურ ფინანსებში ცენტრალურ ადგილს ინარჩუნებს, მაგრამ ანგარიშსწორების ალტერნატიული სისტემები საერთაშორისო ვაჭრობაში მის მონოპოლიას თანდათან ასუსტებს.

გუპტამ 2024 წლის ბოლოს ტრამპის მკვეთრი რეაქცია გაიხსენა. ტრამპმა სოციალურ ქსელ Truth Social-ზე დაწერა: „დასრულდა დრო, როცა ჩვენ გვერდით ვიდგებით და ვუყურებთ, როგორ ცდილობენ ბრიკსის ქვეყნები დოლარისგან თავის დაღწევას“. მან „ძლევამოსილი“ აშშ-ის დოლარის ჩანაცვლების მსურველ ქვეყნებს 100%-იანი საბაჟო ტარიფებით დაემუქრა.

გუპტას თქმით, დასავლეთის მთავრობები დააკვირდებიან ბრიკსის მცირე ნაბიჯებს ალტერნატიული გლობალური ეკონომიკური არქიტექტურისკენ, მათ შორის, წევრებს შორის ბლოკჩეინზე დაფუძნებულ საგადახდო სისტემებს.

დონთიმ ალტერნატიულ სავალუტო სისტემებზე განსხვავებული შეხედულებებიც გამოყო. მისი თქმით, ინდოეთის მსგავს საშუალო ძალებს დოლარის დასუსტება, განსაკუთრებით სიცოცხლისუნარიანი ალტერნატივის გარეშე, არ ენდომებათ, რადგან ეს მათ მთავარ სტრატეგიულ მეტოქეს, ჩინეთს, გააძლიერებს.

თემებიბრიკსიაშშირანინიუ-დელიაშშ-ირანის ომი

გამოქვეყნდა 12 სექტემბერი, 2026