ხელოვნური ინტელექტის ელექტრონული ნარჩენები სწრაფად იზრდება

ახალი ანგარიშის გაფრთხილებით, ხელოვნური ინტელექტის სწრაფი განვითარების შედეგად წარმოქმნილი ელექტრონული ნარჩენების მოცულობა მნიშვნელოვნად სათანადოდ არ შეუფასებიათ. 2050 წლისთვის ნაგვის რაოდენობა შეიძლება 23 მილიონი სატვირთო კონტეინერის შესავსებად საკმარისი გახდეს. მწკრივად განლაგებული ამდენი 40-ფუტიანი კონტეინერი დედამიწას დაახლოებით ექვსჯერ შემოუვლიდა.

ეს მაჩვენებელი წინა კვლევების შეფასებებზე მნიშვნელოვნად მაღალია, რადგან ახალი ანგარიშის ავტორები მონაცემთა ცენტრებში სერვერების მუშაობისთვის აუცილებელ მთელ ინფრასტრუქტურას ითვალისწინებენ. არაკომერციულმა ორგანიზაციამ ბაზელის სამოქმედო ქსელმა (Basel Action Network, BAN), რომელმაც ნაშრომი დღეს გამოაქვეყნა, განაცხადა, რომ ფართო მიდგომა ხელოვნური ინტელექტის მიერ დატოვებულ ნარჩენებზე უფრო ნათელ სურათს ქმნის.

BAN-ის დამფუძნებელმა და სტრატეგიული მიმართულების ხელმძღვანელმა ჯიმ პაკეტმა პრესრელიზში განაცხადა: „ხელოვნური ინტელექტი შეიძლება უწონად გვეჩვენებოდეს, მაგრამ თითოეული მოდელი უზარმაზარი რაოდენობის უაღრესად სპეციალიზებულ, უახლეს აპარატურაზეა დამოკიდებული. თუ კომპანიები და მთავრობები ნარჩენების ამ ახალი ცუნამისთვის მზადებას არ დაიწყებენ, ხელოვნური ინტელექტის დღევანდელმა ინფრასტრუქტურულმა გაფართოებამ შეიძლება ტოქსიკური ნარჩენების კრიზისი იმაზე უფრო კატასტროფული გახადოს, ვიდრე უკვე გვაქვს“.

„ხელოვნური ინტელექტის დღევანდელმა ინფრასტრუქტურულმა გაფართოებამ შეიძლება ტოქსიკური ნარჩენების კრიზისი იმაზე უფრო კატასტროფული გახადოს, ვიდრე უკვე გვაქვს“.

მსოფლიოში ყოველწლიურად წარმოქმნილი 68,3 მილიონი ტონა ელექტრონული ნარჩენიდან ოფიციალურად მეოთხედზე ნაკლებს აგროვებენ და გადაამუშავებენ. ნარჩენების უმეტესობა საბოლოოდ გაუმჭვირვალე, „არაფორმალურ“ შეგროვების სისტემაში ხვდება. იქ მოწყობილობების დაწვამ ან დამარხვამ მუშები და ადგილობრივი გარემო ტყვიისა და ქრომის მსგავსი ტოქსიკური ნივთიერებების ზემოქმედების ქვეშ შეიძლება მოაქციოს.

აშშ-ს სხვა ქვეყნებზე გაცილებით მეტი მონაცემთა ცენტრი აქვს, თუმცა სახიფათო ნარჩენებით საერთაშორისო ვაჭრობის შეზღუდვისთვის შექმნილი ბაზელის კონვენცია ჯერ არ დაუმტკიცებია. გამოძიებებმა დაადგინა, რომ აშშ-ის გადამმუშავებლები ელექტრონულ ნარჩენებს კვლავ საზღვარგარეთ აგზავნიან, სადაც ისინი ხშირად „საოჯახო გადამუშავების“ სფეროში ხვდება. ჯანმოს ცნობით, ამგვარ არაფორმალურ გადამუშავებაზე იძულებით მომუშავე ან მის სიახლოვეს მცხოვრები მილიონობით ბავშვი ჯანმრთელობის საფრთხის წინაშეა.

BAN-ის პროგნოზით, მსოფლიოში წარმოქმნილი ელექტრონული ნარჩენების წლიური მოცულობა 2050 წლისთვის გასამმაგდება და 211 მილიონ მეტრულ ტონას მიაღწევს. ორგანიზაცია ამ ნაგვის დაახლოებით 15-დან 20 პროცენტამდე ხელოვნურ ინტელექტს უკავშირებს. წინა შეფასებები სერვერებსა და გრაფიკულ პროცესორებზე იყო ორიენტირებული. BAN დამატებით ითვლის ელექტრომომარაგებისა და განაწილების მოწყობილობებს, გაგრილების სისტემებს, სარეზერვო კვებისა და ქსელურ აპარატურას. ორგანიზაცია ასევე ითვალისწინებს „ხელოვნური ინტელექტის ნარჩენების გავრცელებას“. ამ ფართო კატეგორიაში სატელეკომუნიკაციო ინფრასტრუქტურა და პირადი მოწყობილობებიც შედის, რომლებიც ხელოვნური ინტელექტის წინსვლის გამო შესაძლოა უფრო ადრე მოძველდეს და შეიცვალოს.