კოსმოსური ნამსხვრევების კვალი მზის სისტემის დასასრულს გვიჩვენებს

ევროპის სამხრეთის ობსერვატორიის (ESO) ასტრონომებმა თეთრი ჯუჯის გარშემო ნამსხვრევების დისკი აღმოაჩინეს. ის იმ მზის სისტემის ნარჩენებისგან შედგება, რომელიც ოდესღაც ამ ვარსკვლავის გარშემო მოძრაობდა. მკვლევრებისთვის ეს სტრუქტურები შესაძლოა მიგვანიშნებდეს, როგორი იქნება მზის სისტემის დასასრული, როცა მზე საწვავს ამოწურავს.

თეთრი ჯუჯა J1328−1450 დედამიწიდან დაახლოებით 1 600 სინათლის წლის დაშორებით მდებარეობს. ასტრონომებმა მის შესახებ ვარსკვლავების რუკების კატალოგებიდან უკვე იცოდნენ. თუმცა, ევროპის სამხრეთის ობსერვატორიის ძალიან დიდი ტელესკოპით (დიახ, მას მართლაც ასე ჰქვია) ჩატარებულმა ახალმა დაკვირვებებმა აჩვენა, რომ ვარსკვლავს უჩვეულო აგებულების ნამსხვრევების დისკი აკრავს: გაზის ორი ცალკეული რგოლი, რომელთა შორისაც სიცარიელეა.

ობსერვატორიის ცნობით, მატერიის ეს დისკი, სავარაუდოდ, პლანეტური სისტემის ნარჩენია, რომელიც ოდესღაც J1328−1450-ის გარშემო მოძრაობდა. წითელი გიგანტის ფაზის გავლისა და შემდეგ თეთრ ჯუჯად ქცევისას, ვარსკვლავმა შესაძლოა ზოგი პლანეტა გაანადგურა და სხვა კლდოვანი სხეულები უკიდურეს გარემოში დატოვა. გამოთავისუფლებული მატერიის ნაწილი მკვდარი ვარსკვლავის გარშემო გაზისა და მტვრის დისკად იქცა.

ამ სისტემის ჩამოყალიბების პროცესი შესაძლოა ჩვენს მზის სისტემაშიც განმეორდეს. დაახლოებით 5 მილიარდ წელიწადში მზე საწვავს ამოწურავს და წითელ გიგანტად გაფართოვდება. ამ ფაზაში შესაძლოა ახლომდებარე სხეულები, მათ შორის უახლოესი პლანეტები, შთანთქას. შემდეგ ის გარე ფენებს მოიშორებს და თეთრ ჯუჯას დატოვებს. ამ გარდაქმნას გადარჩენილი კლდოვანი სხეულები შეიძლება დაიშალოს და მკვდარი ვარსკვლავის გარშემო ნამსხვრევების დისკი წარმოქმნას, ისეთივე, როგორსაც ასტრონომები ახლა J1328−1450-ის გარშემო აკვირდებიან.

თუმცა, თეთრი ჯუჯის გარშემო არსებული ნამსხვრევების ორი რგოლი სხვა შესაძლებლობაზეც მიანიშნებს. როგორც ჩანს, მათ აგებულებას ისეთი სხეულები განაპირობებს, რომელთა უშუალოდ ამოცნობაც ასტრონომებმა ჯერ ვერ შეძლეს. მონაცემები მიუთითებს, რომ ვარსკვლავის გარდაქმნის შემდეგ ამ სისტემის ნარჩენებს შორის სულ მცირე ორი პლანეტური ობიექტი გადარჩა.

მკვლევრები ფიქრობენ, რომ ეს ორი სხეული ზომით შეიძლება ძალიან განსხვავდებოდეს. თეთრ ჯუჯასთან უფრო ახლოს მდებარე სხეულის დიამეტრი მხოლოდ რამდენიმე კილომეტრი იქნება, ხოლო უფრო დაშორებული სხეული შესაძლოა პლუტონის ან მთვარის ზომისაც კი იყოს. მათმა ურთიერთქმედებამ გარშემო არსებულ მატერიასთან შესაძლოა ორი რგოლის წარმოქმნა ახსნას, თუმცა ჯერ დადასტურებული არ არის, რომ ისინი ცალკეული ობიექტებია. მეორე ვარაუდით, სტრუქტურა შესაძლოა ერთი პლანეტის მსგავსი სხეულის სხვადასხვა ნაწილისგან, მაგალითად, ქერქისა და ბირთვისგან წარმოიქმნა.