ლიტერატურის ნობელის პრემია ენ კარსონს მიენიჭა

კარსონმა ლიტერატურის ნობელის პრემია მიიღო „გაბედული და გამომგონებლური შემოქმედებისთვის, რომელმაც კლასიკურ ტრადიციასთან თამაშით სავსე დიალოგში თანამედროვე ლიტერატურისთვის ახალი ფორმები შექმნა“.

შვედეთის აკადემიის მუდმივმა მდივანმა ინგრიდ კარლბერგმა განაცხადა, რომ ავტორი ისლანდიაში „ქარს უსმენდა“, როცა აკადემია მას დაუკავშირდა და გამარჯვება შეატყობინა.

ტორონტოში დაბადებული კარსონი ძველი ბერძნული და რომაული ლიტერატურის თემებსა და ამბებს იყენებს. მისი ნაწარმოებები ხშირად პოეზიის, ესეისა და მხატვრული პროზის ელემენტებს აერთიანებს.

კარლბერგმა თქვა: „ის ძალიან გაოცებული იყო“.

კარსონის წიგნებს შორისაა „ეროსი, მწარე და ტკბილი“, რომელიც ძველ ბერძნულ ლიტერატურაში სურვილის სიამოვნებასა და ტკივილს იკვლევს, და ლექსად დაწერილი რომანი „წითლის ავტობიოგრაფია“. მან ასევე დაწერა „კაცები თავისუფალ საათებში“, პოეზიისა და პროზის კრებული, რომელმაც 2001 წელს კანადის გრიფინის პოეზიის პრემია მოიპოვა. მისი კიდევ ერთი ნაწარმოები, „ნორმა ჯინ ბეიკერი ტროიდან“, მერილინ მონროსა და ელენე ტროელს ადარებს.

კარსონმა კლასიკური ბერძნული ლიტერატურის ნაწარმოებებიც თარგმნა. შვედეთის აკადემიის შეფასებით, ისინი „შეიძლება დამოუკიდებელ ნაწარმოებებადაც ჩაითვალოს“. მათ შორისაა საფოს ლექსების ფრაგმენტებზე დაფუძნებული „თუ არა, ზამთარი“, სოფოკლეს ტრაგედიები „ელექტრა“ და „ანტიგონე“, ასევე ევრიპიდეს „ბაკქები“.

ლიტერატურის კომიტეტის თავმჯდომარემ ანდერს ოლსონმა განაცხადა: „მისი ლიტერატურული შემოქმედების თითქმის მთელი ნაწილი ფილოლოგის სიტყვებით შეპყრობილობასა და პოეტის ახალი მნიშვნელობის ძიებას შორის გადაკვეთის წერტილზეა კონცენტრირებული“.

კარსონი რამდენიმე ჩრდილოეთამერიკულ უნივერსიტეტში კლასიკურ ლიტერატურას ასწავლიდა და ისლანდიაში ცხოვრობდა. მას და მის მეუღლეს, რობერტ კარის, 2022 წელს ისლანდიის მოქალაქეობა მიენიჭათ.

შვედეთის აკადემიამ პრემიის მფლობელი სტოკჰოლმში გამოაცხადა.

გასულ წელს ლიტერატურის ნობელის პრემია უნგრელმა მწერალმა ლასლო კრასნაჰორკაიმ მიიღო. მისი სიურრეალისტური და ანარქიული რომანები სამყაროს პირქუშ ხედვას მწარე იუმორთან აერთიანებს. ჟიურის შეფასებით, მისი შემოქმედება „აპოკალიფსური ტერორის“ პირობებში ხელოვნების ძალას იცავს.

ამ კვირის დასაწყისში სამი სამეცნიერო პრემიის მფლობელი დასახელდა. მედიცინის პრემია სამ მეცნიერს მიენიჭა. მათმა ნაშრომმა შექმნა ხელსაწყო, რომელიც სინათლით ტვინის მუშაობის ამოხსნას უწყობს ხელს. ფიზიკის პრემია მიენიჭა მეცნიერს, რომელიც ნეიტრინოების იშვიათი ჯგუფის ახსნას ცდილობდა. ქიმიის პრემია ორმა მეცნიერმა მიიღო მოლეკულებში იდუმალი სარკისებური გამოსახულებების გამოკვლევისთვის. ეს აღმოჩენა უამრავი წამლის შესაქმნელად გამოიყენეს.