მეცნიერებმა თაგვის ტვინის ქერქი ადამიანის უჯრედებით შექმნეს

მღრღნელზე ასეთი ყურადღებით დაკვირვების მიზეზი ის იყო, რომ მისი ტვინის მოცულობის თითქმის ნახევარი ადამიანის უჯრედებმა ჩაანაცვლა.

შორეული სახეობების ტვინის ქსოვილების შერწყმის ეს მცდელობა ჟურნალ Nature-ში დღეს გამოქვეყნდა. კვლევა სტენფორდის უნივერსიტეტის (Stanford University) გუნდმა ჩაატარა, რომელსაც ნეირომეცნიერი სერჯიუ პაშკა ხელმძღვანელობდა.

პაშკას ჯგუფმა მანამდე აჩვენა, რომ ადამიანის ტვინის „ორგანოიდებს“, ნერვული ქსოვილის პატარა გროვებს, ახალშობილი მღრღნელების თავში შეყვანის შემდეგ გადარჩენა და ფუნქციონირებაც შეეძლოთ.

ახლა პაშკა უფრო შორს წავიდა. მან თაგვები გენეტიკურად ისე შეცვალა, რომ მათი ტვინი თავიდანვე სრულად არ ვითარდება. ამ შეცვლილ თაგვებს ქერქისა და ჰიპოკამპის, ტვინის ორი უმნიშვნელოვანესი უბნის, უჯრედების უმეტესობა აკლიათ.

პაშკას თქმით, ამის შედეგად ადამიანის უჯრედებისთვის გაცილებით მეტი ადგილი რჩება. მან თქვა: „ამ ცხოველებში მოთავსებული ადამიანის უჯრედები გაიყოფა, გაიზრდება და რამდენიმე კვირიდან რამდენიმე თვემდე პერიოდში ამ სივრცის უმეტეს ნაწილს დაიკავებს“. პაშკას თქმით, ერთ-ერთი მოულოდნელი აღმოჩენა ის იყო, რომ ტვინის ქსოვილის არმქონე თაგვები საკმაოდ ჩვეულებრივად გამოიყურებოდნენ: დადიოდნენ და წრიპინებდნენ. თუმცა, მათ მეხსიერების პრობლემები ჰქონდათ. ლაბირინთის გამოცდისას მათ უკვე შესწავლილი მონაკვეთები ვერ დაიმახსოვრეს.

ამის საპირისპიროდ, დამატებული ადამიანის უჯრედების მქონე თაგვებმა ლაბირინთის გამოცდა უკეთ შეასრულეს. ეს ნიშნავს, რომ ადამიანის ქსოვილი ცხოველების შემეცნებით უნარებში გარკვეულ როლს ასრულებს.

პაშკა ფიქრობს, რომ ცხოველები, რომლებსაც ის „ქსენოკორტიკალურ თაგვებს“ უწოდებს, ტვინის დაზიანებების შესასწავლად შეიძლება გამოდგეს. თუმცა, კვლევა ასევე მკაფიოდ აჩვენებს „გენეტიკური ინჟინერიისა და ღეროვანი უჯრედების ტექნოლოგიის ერთობლივ ძალას ბიოლოგიის გარდასაქმნელად“. ეს შეფასება კარსტენ ჩარლზვორთმა გააკეთა, რომელიც სტენფორდის სხვა ლაბორატორიაში მუშაობს და კვლევაში არ მონაწილეობდა.

ლაბორატორიებში უკვე ამოწმებენ, შეიძლება თუ არა ტვინის ორგანოიდების კომპიუტერებთან დაკავშირება ვიდეოთამაშების სათამაშოდ. სხვა მეცნიერებმა ინსულტის მქონე პაციენტების სამკურნალოდ მათი შემცვლელ ნაწილებად გამოყენება შესთავაზეს.

ჩარლზვორთმა თქვა: „ჩემთვის ყველაზე საოცარი ისაა, თუ რამდენად გაიზარდა დაბადების შემდეგ შეყვანილი ადამიანის ნერვული ქსოვილი და როგორ დაუკავშირდა სახეობათაშორისი ბარიერის მიღმა თაგვის ნერვულ სისტემას“. მან დასძინა: „ამ ტექნოლოგიების განვითარებასთან ერთად, ისინი სულ უფრო მეტად გვაიძულებს, ტრადიციული წარმოდგენები ეჭვქვეშ დავაყენოთ“.