მსოფლიო ლიდერები გაეროს ასამბლეაზე კრიზისებს განიხილავენ

ახლო აღმოსავლეთში კრიზისი, უკრაინის ომი და ხელოვნურ ინტელექტზე დებატები. დაახლოებით 150 სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურს ნიუ-იორკში გაეროს 81-ე გენერალური ასამბლეის დატვირთული დღის წესრიგი ელოდება. ეს ანტონიო გუტერეშის უფლებამოსილების პერიოდში ბოლო ასამბლეაა.

დამსწრეთა გრძელი სია მიმდინარე მასშტაბური კრიზისების ყველა მთავარ მონაწილეს მოიცავს. მათ შორის არიან დონალდ ტრამპი, ირანის პრეზიდენტი მასუდ ფეზეშკიანი, ბენიამინ ნეთანიაჰუ, ვოლოდიმირ ზელენსკი და რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი სერგეი ლავროვი. ევროპას ევროპული საბჭოს პრეზიდენტი ანტონიო კოშტა, ევროკომისიის პრეზიდენტი ურსულა ფონ დერ ლაიენი და საგარეო საქმეთა საკითხებში ევროკავშირის უმაღლესი წარმომადგენელი კაია კალასი წარმოადგენენ. თუმცა, რამდენიმე მნიშვნელოვანი ლიდერი არ დაესწრება, მათ შორის ჩინეთის პრეზიდენტი სი ძინპინი. 24 სექტემბერს ვაშინგტონში ტრამპთან მოსალოდნელი შეხვედრის მიუხედავად, სი ნიუ-იორკში ჩასვლას არ გეგმავს. ასამბლეას არც ინდოეთის პრემიერ-მინისტრი ნარენდრა მოდი, გერმანიის კანცლერი ფრიდრიხ მერცი და იტალიის პრემიერ-მინისტრი ჯორჯა მელონი დაესწრებიან. იტალიას ვიცე-პრემიერი და საგარეო საქმეთა მინისტრი ანტონიო ტაიანი წარმოადგენს. პალესტინის პრეზიდენტი მაჰმუდ აბასი იძულებით არ დაესწრება. აშშ-მა პალესტინის დელეგაციას ვიზა ზედიზედ მეორე წელს არ მისცა. გენერალურმა ასამბლეამ რეზოლუცია დაამტკიცა, რომელიც აბასს ვიდეომიმართვით ან წინასწარ ჩაწერილი სიტყვით გამოსვლის საშუალებას მისცემს.

ტრამპი სამშაბათს ირანში მიმდინარე ომის ფონზე გამოვა. ტრადიციის შესაბამისად, ის ბრაზილიის პრეზიდენტ ლულას შესავალი გამოსვლის შემდეგ და გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრ ენდი ბერნემის სადებიუტო სიტყვის წინ ისაუბრებს. აშშ-ისთვის პრიორიტეტული საკითხების განსახილველად პრეზიდენტი გაეროს ასამბლეაზე შეხვედრებს გამართავს. ირანთან კონფლიქტის შემდგომ ნაბიჯებზე ის სპარსეთის ყურის ქვეყნების ლიდერებს შეხვდება. კონფლიქტი ჯერჯერობით გარდატეხისგან შორსაა. ტრამპი ვენესუელის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელ დელსი როდრიგესთან ორმხრივ შეხვედრასაც გამართავს. შესაძლოა, ის ზელენსკისაც შეხვდეს. ეს მათი პირველი შეხვედრა იქნება მას შემდეგ, რაც ტრამპის წარმომადგენლები, სტივ უიტკოფი და ჯარედ კუშნერი, ჯერ რუსეთს, შემდეგ კი უკრაინას ეწვივნენ. რუსეთის ომზე ოთხშაბათს დილით გაეროს უშიშროების საბჭოს მაღალი დონის შეხვედრაზეც იმსჯელებენ. შეხვედრაში, სავარაუდოდ, ზელენსკიც მიიღებს მონაწილეობას.

გუტერეშმა თავისი ბოლო ასამბლეის წარდგენისას განაცხადა: „იმ დროს, როცა მსოფლიო სამ ეგზისტენციალურ საფრთხეს აწყდება, უკონტროლო ხელოვნურ ინტელექტს, კლიმატის კრიზისსა და უთანასწორობის აუტანელ გაღრმავებას, საერთაშორისო თანამშრომლობა უფრო აუცილებელია, ვიდრე ოდესმე“.

გაეროს გენერალური მდივანი თანამდებობას 2027 წლის 1 იანვარს დატოვებს, მისი შემცვლელი კი ჯერ არ შეურჩევიათ. აშშ-ის მიერ დაფინანსების შემცირების შემდეგ გუტერეში მუდმივ კრიზისში მყოფ გაეროს ტოვებს. ორგანიზაცია გამოწვევების გრძელ ჩამონათვალს უმკლავდება, რომელთაგან უახლესი ხელოვნური ინტელექტია. ხელოვნური ინტელექტი ოთხშაბათს უშიშროების საბჭოს შეხვედრის მთავარი თემა უნდა იყოს. შეხვედრას OpenAI-ის აღმასრულებელი დირექტორიც დაესწრება.