მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის უმოქმედობამ გლობალური მშპ 10%-ით შეიძლება შეამციროს

სტაიგერის თქმით, მთავრობები ვაჭრობას სულ უფრო ხშირად ეროვნული და ეკონომიკური უსაფრთხოების ჭრილში განიხილავენ. მათთვის მნიშვნელოვანია მიწოდების ჯაჭვების კონცენტრაცია, კრიტიკულ ტექნოლოგიებზე წვდომა, მდგრადობა და გეოპოლიტიკურ მეტოქეებზე დამოკიდებულება.

ჟენევაში მოქმედი ორგანიზაცია განსაკუთრებით დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციის პერიოდში გამოიცადა. აშშ-ის პრეზიდენტის საბაჟო რეჟიმი გლობალური ვაჭრობის წესებს ანადგურებს და მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის ნორმებს ღიად უგულებელყოფს.

ორგანიზაცია მაშინ სუსტდება, როცა მისი წევრები რეფორმაზე შეთანხმებას ვერ ახერხებენ.

მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის წევრები მარტში, კამერუნში გამართულ მინისტრთა კონფერენციაზე, რეფორმის გეგმაზე ვერ შეთანხმდნენ. აშშ-მ სამუშაო გეგმაზე შეთანხმების მცდელობა ციფრულ საბაჟო ტარიფებზე გლობალური აკრძალვის გაგრძელებას დაუკავშირა. ეს აკრძალვა ელექტრონული კომერციის მორატორიუმის სახელითაა ცნობილი.

ვაშინგტონი 10-წლიან ვალდებულებას მოითხოვდა, მაგრამ ბრაზილიამ ბოლო წუთს პროცესი შეაფერხა. მან მორატორიუმის გაგრძელების მცდელობას მთლიანად ვეტო დაადო. მიუხედავად ამისა, დაახლოებით 60 წევრისგან შემდგარმა კოალიციამ ელექტრონული კომერციის მრავალმხრივი შეთანხმება ეროვნული კანონმდებლობების მეშვეობით აამოქმედა.

დავა მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის წინაშე მდგარ ერთ-ერთ ფართო გამოწვევას ასახავს. გლობალური ვაჭრობის მზარდი ნაწილი იმ სფეროებში მიმდინარეობს, სადაც ორგანიზაციის წესები ცვლილებებს ვერ ეწევა.

ანგარიშის მონაცემებით, ციფრულად მიწოდებული მომსახურება ახლა მომსახურების გლობალური ექსპორტის 55%-ს შეადგენს. მხოლოდ 2025 წელს მისი მოცულობა 10%-ით გაიზარდა.

სტაიგერმა მომსახურების, ციფრულიზაციისა და ხელოვნური ინტელექტის მზარდ როლზე მიუთითა და თქვა: „ვაჭრობის განმსაზღვრელი პოლიტიკის მზარდი ნაწილი ახლა ქვეყნის შიგნით მოქმედებს“.

მან დასძინა: „კონფიდენციალურობის, კიბერუსაფრთხოებისა და მომხმარებელთა დაცვის წესები კანონიერ მიზნებს ემსახურება. მაგრამ ეროვნული მიდგომების განსხვავებამ ბაზრები შეიძლება დაყოს. ამის გამო კომპანიებს მოთხოვნებთან შესაბამისობის პროცესების გამეორება, მონაცემების ადგილობრივად შენახვა ან სხვადასხვა იურისდიქციაში შეუთავსებელ წესებთან გამკლავება უწევთ. მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის ჩარჩო ასეთი ვითარების სამართავად არ შექმნილა“.

ეს გამოწვევები სულ უფრო მეტად ცდის მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის ჩარჩოს, რომელიც განსხვავებული გლობალური ეკონომიკისთვის შეიქმნა.

მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის გენერალური დირექტორი ნგოზი ოკონჯო-ივეალა ანგარიშის წინასიტყვაობაში წერს, რომ რღვევები ასახავს „ფართოდ გავრცელებულ განცდას, რომ მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის წესები სწრაფად ცვალებად გლობალურ ეკონომიკას ვერ აჰყვა“.

მიუხედავად ამისა, ჟენევაში განწყობა შედარებით ოპტიმისტური რჩება.

მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის ერთ-ერთმა დიპლომატმა პოლიტიკოს (POLITICO) უთხრა: „მორალურ განწყობაზე ვიტყოდი, რომ საკმაოდ კარგია, არც ოპტიმისტური და არც პესიმისტური. ყველა რეფორმაზე საქმიანი მუშაობის დაწყებას ელოდება. განსახილველად საკმაოდ ბევრი კონკრეტული წინადადებაა წარმოდგენილი, ამიტომ ტონი ოდნავ დადებითია“.

თემებიდონალდ ტრამპინგოზი ოკონჯო-ივეალარობერტ სტაიგერიმსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციაპოლიტიკოაშშბრაზილიაკამერუნიჟენევა

გამოქვეყნდა 15 სექტემბერი, 2026