ნავთობი 100 დოლარს ასცდა, მაგრამ აშშ-ს სხვა საფრთხე ემუქრება

ორშაბათს Brent-ის ნედლი ნავთობის ფასი თითქმის 110 დოლარამდე გაიზარდა, 4%-ით მოიმატა და მაისის შემდეგ უმაღლეს ნიშნულს მიაღწია. სამშაბათს ფასი დაახლოებით 107 დოლარამდე შემცირდა. ზრდამ ინფლაციისა და სესხის ხარჯების გამო შეშფოთება გამოიწვია და წარსულის ნავთობის შოკები გაახსენა. JPMorgan-ის ანალიზის თანახმად, 1980 წელს ამერიკელები შემოსავლის დაახლოებით 6%-ს ბენზინზე ხარჯავდნენ, რადგან მეტ საწვავს მოიხმარდნენ და ფასებიც შედარებით მაღალი იყო. დღეს ეს წილი დაახლოებით 2,5%-ია.

ეს არ ნიშნავს, რომ ეკონომისტები სრულიად მშვიდად არიან. მათ უფრო მეტად არა ნედლი ნავთობის მიერ 100-დოლარიანი ნიშნულის გადალახვა, არამედ დეფიციტით გამოწვეული ბენზინისა და დიზელის გაძვირება აშფოთებთ. ეს საწვავი ადამიანებსა და ბიზნესზე პირდაპირ მოქმედებს. თუ ფასები მაღალი დარჩება, ამერიკელებს ხარჯების შემცირება მოუწევთ. ბიზნესს კი საქონლის გადაზიდვა, ქარხნების მუშაობა და სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის გამოყენება უფრო ძვირი დაუჯდება.

Oxford Economics-ის აშშ-ის მთავარმა ეკონომისტმა მაიკლ პირსმა განაცხადა, რომ აშშ-ის წმინდა ენერგოექსპორტიორად დაბრუნების გამო ნავთობის შოკები დღეს ქვეყანაზე „სხვაგვარად მოქმედებს“. პირსმა Fortune-ს უთხრა, რომ ნავთობის მაღალი ფასები ოჯახებისთვის ცუდი, ხოლო ენერგიის მწარმოებლებისთვის კარგი ამბავია.

პირსმა თქვა: „ნედლი ნავთობის ფასს არ აქვს ისეთი ‘კრიტიკული ზღვარი’, რომელიც ეკონომიკას რეცესიაში გადაიყვანს“.

ინფლაციამ 100-დოლარიანი ნიშნულის რეალური მნიშვნელობაც შეცვალა. საწვავის ფასების მონიტორინგის აპლიკაცია GasBuddy-ის ნავთობპროდუქტების ანალიზის ხელმძღვანელმა პატრიკ დე ჰაანმა Fortune-ს უთხრა, რომ დღეს 100 დოლარს ისეთივე მნიშვნელობა აღარ აქვს, როგორიც ათწლეულების წინ ჰქონდა. მისი თქმით, ეკონომიკაზე მსგავსი გავლენისთვის ნავთობის ფასი შეიძლება 200 დოლარს მიუახლოვდეს.

პირსის თქმით, ომმა ბენზინისა და დიზელის მსგავს გადამუშავებულ საწვავზე აუცილებლად მოახდინა ზეწოლა. ამავე დროს, ნავთობგადამამუშავებელი სიმძლავრეების დეფიციტმა მათი ფასი იმაზე მეტად გაზარდა, ვიდრე მხოლოდ ნავთობის ფასიდან გამომდინარე იქნებოდა მოსალოდნელი. მარტივად რომ ვთქვათ, ბენზინი მომხმარებლების ფულს პირდაპირ ამცირებს. დიზელი კი სატვირთო მანქანებს, ფერმებსა და ქარხნებს ამუშავებს, რომლებიც ქვეყნის მასშტაბით საქონლის გადაადგილებას უზრუნველყოფენ.

AAA-ის მონაცემებით, ხუთშაბათს ჩვეულებრივი ბენზინის საშუალო ეროვნული ფასი გალონზე 4,43 დოლარს უახლოვდებოდა, მაშინ როცა ერთი წლით ადრე 3,20 დოლარი იყო. დიზელის ფასმა გალონზე რეკორდულ 6,39 დოლარს მიაღწია, ერთი წლით ადრე კი 3,70 დოლარს შეადგენდა.

Oxford Economics-ის შეფასებით, თუ დღევანდელი ფასები შენარჩუნდება, მომავალ წელს მათ სამომხმარებლო ხარჯების ზრდა პროცენტული პუნქტის რამდენიმე მეათედით შეიძლება შეამცირონ. პირსის თქმით, ნავთობის დაახლოებით 140 დოლარამდე გაძვირება უფრო სერიოზულ პრობლემებს გამოიწვევს. თუმცა აშშ-ში ზიანი ნაკლები იქნება, ვიდრე იმ ქვეყნებში, სადაც ენერგია ოჯახების ბიუჯეტის უფრო დიდ წილს იკავებს.