ნობელის მშვიდობის პრემია ნავი პილაიმ მიიღო, ისრაელი გადაწყვეტილებას გმობს

პილაიმ არაერთხელ უარყო კრიტიკოსების ბრალდებები ანტისემიტიზმისა და ისრაელში ჰამასის თავდასხმების უგულებელყოფის შესახებ. მისი ხელმძღვანელობით კომისიამ ჰამასიც დაადანაშაულა სამხედრო დანაშაულებსა და საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის დარღვევებში 2023 წლის 7 ოქტომბრის თავდასხმის დროს.

ჰამასის მაღალჩინოსანმა ბასემ ნაიმმა განაცხადა, რომ პილაის პრემია პალესტინელებისთვის, განსაკუთრებით ღაზაში, იმედის გზავნილია: „კაცობრიობა კვლავ ეწინააღმდეგება ბოროტ ძალებს, რომლებიც საერთაშორისო მართლმსაჯულებას უტევენ“.

ისრაელის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ განაცხადა: „სიცრუის, სიძულვილისა და სისხლის ცილისწამებისთვის ჯილდო რომ არსებობდეს, ნავი პილაი მხოლოდ პრეტენდენტი კი არა, ფავორიტიც იქნებოდა“. სამინისტრომ X-ზე დაწერა: „ეს მართლმსაჯულების აღიარება არ არის. ეს ჯილდოს საზარელი იარაღად გამოყენებაა ანტიისრაელური სიძულვილისა და მიკერძოების ლეგიტიმაციისთვის“.

ეს პილაისა და ნობელის კომიტეტის გადაწყვეტილებისადმი ფართო ქების ფონზე იშვიათი განსხვავებული პოზიცია იყო. გაეროს გენერალურმა მდივანმა ანტონიო გუტერეშმა განაცხადა, რომ ჯილდო საერთაშორისო სამართლისა და ადამიანის უფლებების დამცველებს მიაგებს პატივს. მისი თქმით, პილაი ათწლეულების განმავლობაში საერთაშორისო სამართლისა და ადამიანის უფლებების დამცველი და სამართლიანობის მტკიცე, დამოუკიდებელი ხმა იყო.

გაეროს ადამიანის უფლებათა უმაღლესმა კომისარმა ფოლკერ ტიურკმა ჯილდოს „განსაკუთრებით სიმბოლური“ უწოდა იმ დროს, როცა ადამიანის უფლებებს მრავალი მიმართულებით უტევენ, მათ შორის უზარმაზარი ძალაუფლების მქონე პირები. მისი თქმით, ჯილდო ეძღვნება ყველას, ვინც ადამიანის უფლებების დაცვას ხშირად საკუთარი უსაფრთხოებისთვის დიდი რისკის ფასად ემსახურება.

ევროკომისიის პრეზიდენტმა ურსულა ფონ დერ ლაიენმა პილაის მიულოცა „კაცობრიობის ზოგიერთ ყველაზე ბნელ თავთან“ დაპირისპირება. მან X-ზე დაწერა: „მან უსამართლობის სისასტიკეს თვალებში შეხედა და მზერა არასოდეს მოურიდებია. ის დევნილების, დაუცველების, უხმოთა და გარიყულთა დამცველია“.

სამხრეთ აფრიკის პრეზიდენტმა სირილ რამაფოსამ აღნიშნა პილაის წვლილი მშვიდობის განმტკიცებაში, ადამიანის ღირსების დაცვასა და სამხრეთ აფრიკასა და მთელ მსოფლიოში იმედის გაჩენაში. Human Rights Watch-ის ხელმძღვანელმა ფილიპ ბოლოპიონმა ხაზი გაუსვა მის „ღრმა გავლენას სამხრეთ აფრიკაში, რუანდაში, ოკუპირებულ პალესტინის ტერიტორიასა და გაეროს ადამიანის უფლებათა სფეროში“.

პილაის გამარჯვებამ კვლავ მიიპყრო ყურადღება ტრამპის დაპირისპირებაზე სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოსთან, სადაც პილაი 2003-დან 2008 წლამდე მოსამართლედ მუშაობდა. ტრამპის ადმინისტრაციამ სასამართლოს 13 თანამშრომელს უკვე დაუწესა სანქციები. მათ შორის არიან მთავარი პროკურორები და ცხრა მოსამართლე, მათ შორის სასამართლოს იაპონელი პრეზიდენტი ტომოკო აკანე.

ტრამპმა გასულ თვეში გაეროს გენერალურ ასამბლეაზე სასამართლოს „კონტროლიდან გამოსული ინსტიტუტი“ და „ანტიამერიკული ტრიბუნალი“ უწოდა, რომელსაც აშშ-ზე იურისდიქცია არ აქვს. მან წევრ სახელმწიფოებს სასამართლოს დატოვებისკენ მოუწოდა. შეშფოთებას იწვევს მთელი სასამართლოსთვის სანქციების დაწესების შესაძლებლობა, რამაც მართლმსაჯულების აღსრულება შეიძლება მნიშვნელოვნად შეაფერხოს.

პილაიმ პარასკევს ჯილდოს მიღებისას აშშ-ის პრეზიდენტზე იხუმრა. Amnesty International-ის გენერალური მდივნის მიერ X-ზე გამოქვეყნებულ ვიდეოში, რომელშიც შეკრებილები პილაის ტაშს უკრავდნენ, მან თქვა: „თუ ცოტა მეტად დაუკრავთ ტაშს, შეიძლება ეს პრემია ტრამპს გავუყო“.

თემებიბასემ ნაიმიიორგენ ვატნე ფრიდნესინავი პილაისირილ რამაფოსატომოკო აკანეფილიპ ბოლოპიონიფოლკერ ტიურკინორვეგიის ნობელის კომიტეტინიურნბერგინობელის მშვიდობის პრემია

გამოქვეყნდა 9 ოქტომბერი, 2026