პენტაგონის ომის მარაგების გეგმა მინერალების დეფიციტს ეჯახება

კლარკის მიერ აღწერილი მასშტაბის მარაგების შექმნას მკვეთრი სამრეწველო რეალობა აფერხებს: აშშ-ის თავდაცვის ინდუსტრია ნედლეულის უცხოურ მიწოდების ჯაჭვებზე კვლავ ძლიერ არის დამოკიდებული.

პეტერსონის საერთაშორისო ეკონომიკის ინსტიტუტის მონაცემებით, 2025 წელს აშშ-მა იშვიათმიწა ელემენტების გარდა, დაახლოებით 60 მილიარდი დოლარის კრიტიკული მინერალები შემოიტანა, მათ შორის ნიკელი, ლითიუმი, კობალტი, გრაფიტი და ვოლფრამი.

დეფიციტი ყველაზე მწვავედ იშვიათმიწა მაგნიტებს ეხება. როიტერსის მიერ გავრცელებული Arthur D. Little-ის მონაცემებით, 2025 წელს აშშ-ში ყველაზე გავრცელებულ ტიპზე მოთხოვნამ დაახლოებით 48 000 მეტრულ ტონას მიაღწია, მაშინ როცა ქვეყნის შიდა წყაროებმა მხოლოდ 300 მეტრული ტონა მიაწოდა. წლის ბოლომდე ამერიკული კომპანიები დაახლოებით 5 000 მეტრული ტონის წარმოების შესაძლებლობას მიიღებენ, რაც შარშანდელი მოთხოვნის დაახლოებით მეათედია.

დეფიციტი ქარხნებშიც იგრძნობა. ჟურნალ Fortune-ის 2026 წლის 500 უმსხვილესი კომპანიის რეიტინგში 22-ე ადგილზე მყოფმა Ford-მა 2025 წლის მაისში ჩიკაგოში მდებარე Explorer-ის ქარხნის მუშაობა ერთი კვირით შეაჩერა, რადგან იშვიათმიწა მასალების მარაგი ამოიწურა.

როიტერსის ცნობით, 6 ნოემბერს, აშშ-ის ოფიციალურ პირებზე დაყრდნობით, ჩინეთმა იშვიათმიწა ელემენტების ექსპორტზე შეზღუდვები კვლავ გაამკაცრა, ამერიკულ კომპანიებს კი საკმარისი მარაგის უზრუნველყოფა კვლავ უჭირთ. იმავე დღეს აშშ-ის სავაჭრო წარმომადგენელმა ჯეიმისონ გრირმა ჩინეთის ვიცე-პრემიერ ხე ლიფენგს მოუწოდა, სრულად შეასრულოს პეკინის ვალდებულებები იშვიათმიწა ელემენტებისა და სხვა კრიტიკული მინერალების შესახებ.

ფართომასშტაბიანმა ომმა შესაძლოა საზღვარგარეთ წარმოება და გადაზიდვის მარშრუტები კიდევ უფრო შეაფერხოს, რის გამოც პენტაგონს მარაგების შევსება გაუჭირდება.

კლარკის თქმით, უცხოეთზე დამოკიდებულების შესამცირებლად პენტაგონი ორმაგ მიდგომას იყენებს: ნედლეულის რეზერვებს ქმნის და ამავე დროს, ქვეყნის შიგნით მოპოვებისა და გადამუშავების შესაძლებლობებს აფინანსებს.

კლარკის მიერ მარაგის შექმნის პრიორიტეტად დასახელებული ვოლფრამი აჩვენებს, რატომ არ კმარა რეზერვების შესაქმნელად მხოლოდ სახელმწიფო დაფინანსება.

ჟურნალ Scientific American-ის ცნობით, აშშ-ში ვოლფრამის კომერციული მოპოვება 2015 წლიდან აღარ მიმდინარეობს, როცა იაფმა იმპორტმა ადგილობრივი წარმოება არაკონკურენტუნარიანი გახადა. აშშ-ის გეოლოგიური სამსახურის მონაცემებით, 2025 წელს ამ ლითონზე ქვეყნის წმინდა იმპორტდამოკიდებულება 50%-ს აღემატებოდა.

სექტემბერში ვოლფრამის მწარმოებელმა The Elmet Group-მა თავდაცვის ლოგისტიკის სააგენტოსგან 2 მილიარდ დოლარამდე ღირებულების კონტრაქტი მიიღო. კონტრაქტის ფარგლებში კომპანიამ ეროვნული თავდაცვის მარაგისთვის ვოლფრამის მადანი, კონცენტრატები და ნატრიუმის ვოლფრამატი უნდა მიაწოდოს. გარანტირებულია მხოლოდ 150 მილიონი დოლარი. პენტაგონი Elmet-ს ასევე 450 მილიონ დოლარს გამოუყოფს, მათ შორის დაახლოებით 150 მილიონ დოლარს ნევადაში Springer-ის ვოლფრამის კომპლექსის ხელახლა ასამუშავებლად.

თუმცა Elmet-მა განაცხადა, რომ მარაგისთვის მიწოდებას მანამდე არ დაიწყებს, სანამ დამატებითი მასალა ხელმისაწვდომი არ გახდება. ამერიკელი მწარმოებლებისთვის არსებული ვოლფრამის ჩამორთმევის თავიდან ასაცილებლად, კომპანია დაელოდება, სანამ ნევადაში, ავსტრალიასა და ესპანეთში ინვესტიციების შედეგად ახალი წარმოება დაიწყება.

ეს შეთანხმება აჩვენებს პრობლემას, რომელიც FORTRESS-ს შესაძლოა სხვა სფეროებშიც შეექმნას: მიწოდების კონტრაქტის გაფორმება მინერალებს მაშინვე არ ათავსებს მთავრობის საწყობებში.

FORTRESS-ის ღირებულება კვლავ გაურკვეველია. ჟურნალ Air & Space Forces Magazine-ის ცნობით, თავდაცვის მაღალჩინოსანმა 20 ოქტომბერს ჟურნალისტებს უთხრა, რომ ოფიციალური პირები ხარჯებს ჯერ კიდევ აფასებდნენ. ჟურნალის შეფასებით, უფრო ფართო ინიციატივა შესაძლოა „ათეულობით მილიარდი დოლარი, თუ არა ასეულობით მილიარდი“ დაჯდეს.

თავდაცვის მდივნის თანაშემწემ ენერგეტიკის, ობიექტებისა და გარემოს საკითხებში დეილ მარკსმა გამოცემა Breaking Defense-ს განუცხადა, რომ პენტაგონი ხარჯების დასაფარად საჯარო და კერძო სექტორების პარტნიორობის შესაძლებლობას განიხილავს.

ანალიტიკოსები აფრთხილებენ, რომ კაპიტალის მოზიდვის შემთხვევაშიც კი, მიწოდების ჯაჭვის დამოუკიდებლობის სწრაფად მიღწევა შეუძლებელია.

კლარკმა განაცხადა, რომ პენტაგონი ახლო მომავალში მიზნებს, სავარაუდოდ, ვერ მიაღწევს. მიზეზად მან მზა იარაღისა და ნედლი მინერალების სწრაფად დაგროვების სტრუქტურული სირთულე დაასახელა.

მინერალების დარგის ანალიტიკოსმა კრის ბერიმ როიტერსს განუცხადა, რომ ჩინეთის დომინანტურ მიწოდების ჯაჭვთან კონკურენციისთვის საჭირო ინფრასტრუქტურის შექმნას „კიდევ მრავალი წელი“ დასჭირდება.

პირველი გამოცდა მალე დაიწყება. 2027 წლის 1 იანვრიდან ფედერალური წესები თავდაცვის კონტრაქტორებს ჩინეთიდან, რუსეთიდან, ირანიდან და ჩრდილოეთ კორეიდან იშვიათმიწა ელემენტების, მაგნიტებისა და ვოლფრამის შეძენას აუკრძალავს. როიტერსის ცნობით, ვაშინგტონი ადგილობრივი მარაგის სიმცირის გამო ამ წესებიდან გამონაკლისს არაერთხელ უშვებდა, მათ შორის ივლისშიც.

პენტაგონისთვის ფიზიკური რეზერვების შექმნა შესაძლოა მათი გამოცხადებაზე ბევრად რთული აღმოჩნდეს.

თემებიჯეიმისონ გრირიArthur D. LittleFordFORTRESS AmericaFortuneპენტაგონიპეტერსონის საერთაშორისო ეკონომიკის ინსტიტუტიროიტერსიჰადსონის ინსტიტუტიExplorer

გამოქვეყნდა 8 ნოემბერი, 2026