ჩრდილოეთ ფოლკლენდის აუზში „სი ლაიონის“ პროექტი სუვერენიტეტის შესახებ დავას ამწვავებს

ჩრდილოეთ ფოლკლენდის აუზში „სი ლაიონის“ პროექტს ისრაელის კომპანია ნავიტასი (Navitas) და მისი ბრიტანელი პარტნიორი როკჰოპერი (Rockhopper) ახორციელებენ. პროექტმა შესაძლოა კუნძულების მშპ ერთ სულ მოსახლეზე სამჯერ გაზარდოს.

არგენტინის პრეზიდენტმა ხავიერ მილეიმ პროექტი უკანონოდ გამოაცხადა, ხოლო მისმა მთავრობამ ზღვის სამართლის საერთაშორისო ტრიბუნალს პროექტის მომავალზე საარბიტრაჟო განხილვის დაწყება სთხოვა. არგენტინის მტკიცებით, ბრიტანეთის მიერ პროექტის დამტკიცება გაეროს 1976 წლის რეზოლუციას არღვევს. რეზოლუცია ორივე მხარეს მოუწოდებდა, სუვერენიტეტის შესახებ დავის მოგვარებამდე კუნძულებზე ცალმხრივი მოქმედებისგან თავი შეეკავებინათ.

არგენტინა გადაუდებელ დროებით ზომებს ითხოვს, მათ შორის, გაერთიანებული სამეფოს ვალდებულებას, „შეწყვიტოს ბურღვა“. ოიარსაბალის თქმით, ეს მხოლოდ „არსებული ვითარების შენარჩუნებას“ ემსახურება და სუვერენიტეტის შესახებ კონსტრუქციული მოლაპარაკებების დაწყების საშუალებას იძლევა.

ორდღიანი მოსმენის დაწყებისას ტრიბუნალს განუცხადეს, რომ გაერთიანებული სამეფოს მთავრობის გადაწყვეტილება, ბურღვა მომავალი წლის მარტში დაეწყო, „კოლონიური ძალის“ „ცალმხრივი მოქმედება“ იყო.

არგენტინის მხარე ასევე ამტკიცებდა, რომ „სი ლაიონის“ ნავთობპროექტი არგენტინის სიახლოვეს ეკოლოგიური კატასტროფის რისკს ქმნის და კუნძულებზე სუვერენიტეტის შესახებ დავის მშვიდობიანად გადაწყვეტას „უფრო რთულს ან შეუძლებელს“ გახდის.

ოიარსაბალმა დასძინა: „ჭაბურღილის ავარიის ან ნავთობის დაღვრის შემთხვევაში შედეგებზე პასუხისმგებლობა არგენტინას დაეკისრება და რეაგირებაც მას მოუწევს, არა სახელმწიფოს, რომელიც 12 700 კმ-ით არის დაშორებული. გარდა ამისა, პროექტი იმ საძიებო-სამაშველო ზონაშია, რომელზეც პასუხისმგებელი არგენტინაა“.

არგენტინასა და გაერთიანებულ სამეფოს შორის ფოლკლენდის კუნძულების სუვერენიტეტის შესახებ ხანგრძლივ დავას 1982 წელს ომი მოჰყვა. დაიღუპა არგენტინის შეიარაღებული ძალების 649 სამხედრო მოსამსახურე, გაერთიანებული სამეფოს 255 სამხედრო მოსამსახურე და ფოლკლენდის კუნძულების სამი მცხოვრები.

კუნძულებთან დაკავშირებული არსებითი საკითხები საერთაშორისო ტრიბუნალზე პირველად განიხილება.

კუნძულების მცხოვრებლები ნავთობის პროექტს ეკონომიკური მომავლის უზრუნველყოფისა და სუვერენული სიმდიდრის ფონდის შექმნის შესაძლებლობად მიიჩნევენ. ამავე დროს, მცირდება თევზჭერის მოცულობა, რომელზეც ისინი არიან დამოკიდებული.

სოლიდარობის ნიშნად პრინცესა ანა ორშაბათს პორტ სტენლიში ჩავიდა. გაერთიანებული სამეფოს გენერალური პროკურორი ელი რივზი კი სამშაბათს ტრიბუნალის მოსმენას დაესწრო.

რივზის მტკიცებით, არგენტინა ზღვის სამართლის საერთაშორისო ტრიბუნალის მეშვეობით სუვერენიტეტის საკითხის სასამართლოში განხილვას ცდილობს. ეს დამოუკიდებელი სასამართლო ორგანო 1982 წლის გაეროს საზღვაო სამართლის კონვენციით შეიქმნა და საზღვაო დავებს განიხილავს.

რივზმა თქვა: „არ მიგვაჩნია, რომ ეს ის ფორუმია, სადაც სუვერენიტეტის საკითხები უნდა გადაწყდეს“.

კითხვაზე, დაემორჩილებოდა თუ არა გაერთიანებული სამეფო ნებისმიერ გადაწყვეტილებას, რივზმა უპასუხა: „არ ვიცით, რა შედეგი დადგება, მაგრამ არ მიგვაჩნია, რომ მათ სუვერენიტეტის საკითხებზე იურისდიქცია აქვთ. პატივს ვცემთ სასამართლოსა და ინსტიტუტებს… თუმცა არ მინდა, წინასწარ ვივარაუდო, რას იტყვის ან არ იტყვის ტრიბუნალი“. მოსმენა გრძელდება.

თემებიმორის კამგახავიერ ოიარსაბალიგარდიანიზღვის სამართლის საერთაშორისო ტრიბუნალინავიტასიროკჰოპერიარგენტინაგაერთიანებული სამეფოფოლკლენდის კუნძულებისი ლაიონი

გამოქვეყნდა 10 ნოემბერი, 2026