რუსეთი აფრიკაში ბირთვული ენერგიის შეთავაზებას აძლიერებს

აფრიკის სანაპირო ქვეყნებისთვის მცურავი ატომური ელექტროსადგურების მიწოდების რუსეთის შეთავაზება ამ კვირაში მოსკოვში აფრიკის ოფიციალურ პირებთან გამართული მოლაპარაკებების მთავარ თემად იქცა. პრეზიდენტმა ვლადიმერ პუტინმა რუსეთ-აფრიკის სამიტზე 48 ქვეყნის დელეგაციას უმასპინძლა, მათ შორის 22 აფრიკელ ლიდერს, და კონტინენტთან ეკონომიკური კავშირების გაღრმავებას ცდილობდა.

სამიტი, რომელიც უკვე მესამედ გაიმართა, სულ მცირე ექვს ქვეყანასთან დაკავშირებული ბირთვული ენერგიის შესახებ განცხადებებით დასრულდა. რუსეთის სახელმწიფო ენერგოკომპანია „როსატომი“ (Rosatom) ეგვიპტესთან, ტოგოსთან, ნამიბიასა და ტანზანიასთან მცურავი ატომური ელექტროსადგურების თაობაზე მოლაპარაკებების მოწინავე ეტაპზეა. მოსკოვი ცდილობს, ამ ტექნოლოგიის მსოფლიოში პირველი კომერციული ექსპორტიორი გახდეს.

აფრიკაში ელექტროენერგიაზე ხელმისაწვდომობის ყველაზე დიდი დეფიციტია, რაც ეკონომიკურ ზრდასა და სამრეწველო განვითარებას აფერხებს. ამ დანაკლისმა უცხოელ მომწოდებლებს, მათ შორის რუსეთს, შესაძლებლობები გაუჩინა. რუსეთი წლებია აფრიკის მთავრობებს ბირთვულ ტექნოლოგიასა და სახელმწიფოს მიერ მხარდაჭერილ დაფინანსებას სთავაზობს, რათა ელექტროენერგიაზე მზარდი მოთხოვნა დააკმაყოფილოს.

მოლაპარაკებებმა შესაძლოა ათწლიანი ენერგეტიკული პარტნიორობა გამოიწვიოს. ეს მოსკოვს აფრიკაში გავლენის გაფართოების შესაძლებლობას მისცემს, მაშინ როცა ჩინეთი და დასავლეთის ქვეყნები საკუთარი ბირთვული შეთანხმებების გაფორმებას ცდილობენ.

აშშ-ში მოქმედი ენერგეტიკის საკითხებზე მომუშავე კვლევითი ცენტრის, „ენერჯი ფორ გროუთ ჰაბის“ (Energy for Growth Hub) აღმასრულებელმა დირექტორმა ტოდ მოსმა სემაფორს განუცხადა: „რუსეთი ნამდვილად უსწრებს ბირთვული ენერგიის სფეროში მოქმედ სხვა ქვეყნებს ახალი თაობის რეაქტორების განვითარებითა და სახელმწიფოს მიერ მხარდაჭერილი დაფინანსების შეთავაზებით“. ივლისში აშშ-ის ენერგეტიკის მინისტრის ყოფილმა მოადგილემ, დენიელ პონემანმა, მოყვანილი მონაცემების თანახმად, რუსეთს მსოფლიოში ბირთვული პროექტების დაახლოებით 200 მილიარდი დოლარის ღირებულების შეკვეთები აქვს, აშშ-ს კი 7,7 მილიარდი დოლარის.

რუანდამ, რომელმაც მაისში აშშ-სთან სამოქალაქო ბირთვული თანამშრომლობის შეთანხმებაც გააფორმა, სამიტზე „როსატომთან“ ბირთვული ინფრასტრუქტურის შეფასებასა და განვითარებაზე შეთანხმდა. ეს რვაწლიან პარტნიორობას ეფუძნება, რომელიც მცირე რეაქტორებისა და კვლევითი ცენტრის შექმნის გეგმებსაც მოიცავს. განამაც გამოაცხადა, რომ რუსულ კომპანიასთან ქვეყნის პირველი ატომური ელექტროსადგურის მშენებლობაზე მოლაპარაკებებს აწარმოებს.

მცურავი ელექტროსადგურები აფრიკის მთავრობებში სულ უფრო მეტ ინტერესს იწვევს. ისინი ელექტროენერგიაზე მოთხოვნის დაკმაყოფილების უფრო სწრაფ გზებს ეძებენ, რადგან ჩვეულებრივი ელექტროსადგურები შედარებით ძვირია და მათი აშენება დიდ დროს მოითხოვს. თურქული კომპანია „კარპოვერშიფი“ (Karpowership) ამჟამად რვა ქვეყანას ოფშორული გემებიდან დიზელისგან მიღებულ ელექტროენერგიას აწვდის. კომპანია კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სახელმწიფო ელექტროკომპანიასთან ერთად კინშასაში დეფიციტის შესამსუბუქებლად 134-მეგავატიან ელექტროსადგურზე მუშაობს. „როსატომსაც“ სურს, ამ ბაზარზე ბირთვული ენერგია შეიტანოს. კომპანიის თქმით, აფრიკის 54 ქვეყნიდან 38-ს ისეთი სანაპირო ზოლი აქვს, რომელიც მის მცურავ რეაქტორებს შეეფერება.