რუსეთი და ირანი აშშ-ის კასპიის ზღვის სამუშაო ჯგუფს აკრიტიკებენ

ომის კვლევის ინსტიტუტის კვლევის თანახმად, „ირანმა რუსეთთან სავაჭროდ კასპიის ზღვის მარშრუტები გამოიყენა, რათა იარაღი შეეტანა 2026 წლის აშშ-ისრაელ-ირანის ომამდე და მისი მიმდინარეობისას. ამის გამო უკრაინამ 2026 წლის ივლისში ერთ-ერთ ასეთ ტვირთს დაარტყა“.

კვლევითი ცენტრის ანალიზის თანახმად, კასპიის ზღვა დასავლეთის მონიტორინგის ორგანოებისთვის მიუწვდომელია. ამის გამო სანქცირებულ რუსულ სატვირთო გემებს ტვირთის გადატანა ასტრახანისა და ოლიას პორტებიდან ანზალის, ნოუშაჰრისა და ამირაბადის პორტებში შეუძლიათ.

ბოლო პერიოდის საზღვაო მიმოსვლის მონაცემების ანალიზი აჩვენებს, რომ ასტრახანისა და ოლიას პორტებში დატვირთვის შემდეგ სანქცირებული რუსული სატვირთო გემები ტვირთს ირანის პორტებში, ანზალში, ნოუშაჰრსა და ამირაბადში, გადაიტანენ. ორი ქვეყნის სანაპიროსთან მიახლოებისას გემები ტვირთის ხასიათის დასამალად ავტომატური იდენტიფიკაციის სისტემებს (AIS) თიშავენ.

უკრაინის უსაფრთხოების სამსახურმა გასულ ზაფხულს ასევე განაცხადა, რომ ქვეყნის შორი მოქმედების დრონებმა კასპიის ზღვაში ორ სატვირთო გემს დაუმიზნეს. კიევის ცნობით, გემები ირანსა და რუსეთს შორის სამხედრო აღჭურვილობას გადაჰქონდა.

ბოლო წლებში თეირანი და მოსკოვი ცდილობდნენ, გაეღრმავებინათ არა მხოლოდ უსაფრთხოებისა და სამხედრო კავშირები, არამედ გაეფართოებინათ ეკონომიკური და სატრანზიტო ურთიერთობებიც ჩრდილოეთ-სამხრეთის დერეფნის ფარგლებში. ამ ორი ქვეყნის ერთ-ერთი მთავარი პროექტია რეშტ-ასთარის რკინიგზის დასრულება, რომელიც სატრანზიტო მარშრუტის დაკარგული მონაკვეთია და რუსეთს სპარსეთის ყურის პორტებთან აკავშირებს.

ირანის უმაღლესი ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოს მდივანმა მოჰსენ რეზაიმ მოსკოვში რუსეთის პრეზიდენტ ვლადიმერ პუტინთან ბოლო შეხვედრის შემდეგ განაცხადა, რომ საბჭომ ამ რკინიგზის მშენებლობის აღმასრულებელი შეთანხმება დაამტკიცა.

რეზაიმ დასძინა, რომ შეხვედრაზე ასევე განიხილეს რუსეთიდან ირანში გაზსადენების მშენებლობა, რაც საწვავის დეფიციტის მოგვარებასა და მეზობელ ქვეყნებში ექსპორტის შესაძლებლობას შეუწყობს ხელს.

ირანის ჩრდილოეთით სავაჭრო მარშრუტების გარშემო დაძაბულობა იზრდება. ამავე დროს, სამხრეთის წყლებსა და ჰორმუზის სრუტეში უსაფრთხოების ვითარება მყიფე და არასტაბილური რჩება, მიუხედავად იმისა, რომ დამკვირვებლები მდგომარეობას „არც ომს და არც მშვიდობას“ უწოდებენ.

რევოლუციის გვარდიის საზღვაო ძალების საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამსახურმა ხუთშაბათს განაცხადა, რომ წინა ღამით ჰორმუზის სრუტის სამხრეთ მარშრუტზე მომხდარი ინციდენტისას ორი „სუპერტანკერი“ „მასშტაბურმა აფეთქებამ“ გააჩერა.

გვარდიის ცნობით, ორ გემს ჯამში 4 მილიონ ბარელზე მეტი ნავთობი გადაჰქონდა და მათ „არ გაითვალისწინეს არაერთი გაფრთხილება, რომ ჰორმუზის სრუტის სამხრეთი მარშრუტი არასანქცირებული და სახიფათო იყო“.

ირანი ამტკიცებს, რომ გემებმა ჰორმუზის სრუტეში მხოლოდ მის მიერ განსაზღვრული მარშრუტით უნდა იმოძრაონ. თეირანის თქმით, „დამრღვევ“ გემებზე უსაფრთხოების შესაძლო შედეგებზე პასუხისმგებლობა თავად მათ ეკისრებათ.

ომის კვლევის ინსტიტუტმა და „კრიტიკული საფრთხეების პროექტმა“ ერთობლივ შეფასებაში ასევე განაცხადეს, რომ ირანმა უარი თქვა ბალისტიკური რაკეტების 2 000 კილომეტრიანი მოქმედების სიშორის შესახებ ადრე გაცხადებულ შეზღუდვაზე. კვლევითი ცენტრების თქმით, ეს ნაბიჯი ოფიციალურად ადასტურებს თეირანის ხანგრძლივ ძალისხმევას, უფრო შორი მოქმედების სისტემები შეიმუშაოს.

ეს შეფასება გამოქვეყნდა მას შემდეგ, რაც რევოლუციის გვარდიასთან დაახლოებულმა საინფორმაციო სააგენტო „თასნიმმა“ გვარდიის სარაკეტო ქალაქში ახალი ბალისტიკური რაკეტის წარდგენის შესახებ გაავრცელა ინფორმაცია. რაკეტაში „ფათაჰის“ ქობინისა და „ხეიბარშექან 2-ის“ გამაძლიერებლის გაერთიანებამ ჰიპერბგერითი „ფათაჰის“ მოქმედების სიშორე 1 400-დან 2 000 კილომეტრამდე გაზარდა.

ამავე დროს, მოჰსენ რეზაიმ, ირანის უმაღლესი ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოს მდივანმა, კიდევ ერთხელ გაიმეორა ირანის უზენაესი ლიდერის, აიათოლა მოჯთაბა ხამენეისადმი მიწერილი ბრძანება: „მტერთან დაპირისპირებას გეოგრაფიული შეზღუდვები არ აქვს“.

რეზაიმ სოციალურ ქსელ X-ზე გამოქვეყნებულ პოსტში ევროპა კვლავ გააფრთხილა: „თუ აშშ ირანის წინააღმდეგ მორიგ ომს დაიწყებს, ამ აგრესიაში ჩართული ყველა სამხედრო ბაზა, დასავლეთ აზიიდან ევროპამდე, ირანის სასიკვდილო დარტყმების კანონიერი სამიზნე იქნება. უსაფრთხო მანძილი, უსაფრთხო თავშესაფარი და ხელშეუხებლობა არ იარსებებს“.

ირანის პარლამენტის თავმჯდომარემ მოჰამედ ბაღერ ღალიბაფმა ასევე გააკრიტიკა ვაშინგტონის მიდგომა რეგიონში. მისი თქმით, მიუხედავად ლოზუნგისა „პირველ რიგში ამერიკა“, ამერიკელებმა პრაქტიკაში და საკუთარ სტრატეგიებში პრიორიტეტი „პირველ რიგში ისრაელს“ მიანიჭეს.

ღალიბაფის თქმით, ვაშინგტონის მიერ ისრაელის დაზვერვისა და გეგმების მიღება რეგიონში აშშ-ის ამჟამინდელი სამხედრო, პოლიტიკური და ეკონომიკური პრობლემების მთავარი მიზეზია.

თემებივლადიმერ პუტინიმოჰამედ ბაღერ ღალიბაფიმოჰსენ რეზაიქაზემ ღარიბაბადიCENTCOMაშშ-ის ცენტრალური სარდლობაკრიტიკული საფრთხეების პროექტიომის კვლევის ინსტიტუტიირანირუსეთი

გამოქვეყნდა 13 ნოემბერი, 2026