რუსეთი VPN-ების შეზღუდვის გზას ჯერ ვერ პოულობს

თუმცა ამ ეტაპზე წინადადების შესახებ ბევრი რამ უცნობია, განუცხადა მედუზას ციფრული უფლებების იურისტმა და RKS.global-ის ექსპერტმა სარკის დარბინიანმა:

„გაურკვეველია, კონკრეტულად რას მიიჩნევს სამინისტრო უცხოურ დომენად, იქნება თუ არა გამონაკლისების თეთრი სიები და რა მოხდება კვოტის ამოწურვის შემდეგ: კავშირი გაითიშება, სიჩქარე შემცირდება თუ დამატებითი საფასური დაწესდება. სწორედ ეს დეტალები განსაზღვრავს, ზომა მხოლოდ VPN-ებს დაუმიზნებს თუ ყველას შეეხება“.

„ეს არ ვიცით. სავარაუდოდ, IP-მისამართით. 2019 წლიდან რუსეთის კომუნიკაციების მარეგულირებელი ორგანო, როსკომნადზორი, ავტონომიური სისტემის ნომრების მქონე რუსულ ქსელებს ავალდებულებს, წარადგინონ თავიანთი ქსელური მისამართები და ნებისმიერი ცვლილება სამი სამუშაო დღის განმავლობაში აცნობონ უწყებას. ამ მისამართების საშუალებით როსკომნადზორს შეუძლია განსაზღვროს, მონაცემთა პაკეტი რუსეთიდან მოდის თუ უცხოეთიდან“.

თუმცა ამ მიდგომის შემთხვევაში VPN-ის არმომხმარებლებმაც შეიძლება აღმოაჩინონ, რომ რუსული ვებსაიტებიდან მიღებული ტრაფიკის ნაწილი ტექნიკურად უცხოურად ითვლება. ბევრი რამ დამოკიდებულია იმაზე, ვებგვერდის ცალკეული ელემენტები, მათ შორის შრიფტები, სურათები და ვიდეოები, უცხოური წყაროებიდან იტვირთება თუ არა და ზუსტად როგორ გადის მონაცემები. რუსეთში რეგისტრირებული IP-მისამართის მქონე საიტის ტრაფიკმაც კი შეიძლება უცხოურ კვანძებზე გაიაროს. მაგალითად, ეს შეიძლება ტელეკომუნიკაციების ოპერატორებს შორის ტრაფიკის გაცვლის ხელშეკრულებების პირობებმა ან ქსელის შეფერხებისას ტრაფიკის ალტერნატიულმა მარშრუტებმა გამოიწვიოს.

„ესეც ზუსტად არ ვიცით. სირთულე ისაა, რომ ТСПУ-ს მოწყობილობები ფილტრავს მონაცემთა პაკეტებს, რომლებშიც მითითებული არ არის, რომელ მომხმარებელს ეკუთვნის ისინი. ჩანს მხოლოდ საწყისი და საბოლოო IP-მისამართები. ეს ინფორმაცია კონკრეტული ადამიანის უცხოური ტრაფიკის შესაზღუდად საკმარისი არ არის: სხვადასხვა აბონენტმა შეიძლება სხვადასხვა დროს ერთი და იგივე IP-მისამართი გამოიყენოს“.

თუმცა ტელეკომუნიკაციების ოპერატორებს საჭირო ინფორმაცია აქვთ. 2025 წლის გაზაფხულზე მათ როსკომნადზორისთვის აბონენტების შესახებ ამომწურავი ინფორმაციის მიწოდება დაავალდებულეს, მათ შორის, თითოეული აბონენტისთვის მინიჭებული IP-მისამართისა და იმ ТСПУ-ს მოწყობილობის ნომრის მითითება, რომლითაც მისი ტრაფიკი გადის.

2025 წლის დეკემბრიდან ტელეკომუნიკაციების ოპერატორებს ამ ინფორმაციის მიუწოდებლობის თითოეული შემთხვევისთვის 300 000-დან 500 000 რუბლამდე ჯარიმა ემუქრებათ.

ჯერჯერობით მხოლოდ ვარაუდი შეგვიძლია. თუმცა მთელი უცხოური ტრაფიკის კვოტების აღმრიცხველ ფილტრში გატარება აშკარად გააადვილებს მის შენელებასა და შეზღუდვას. ეს ხელისუფლების დამოუკიდებელი VPN-ების წინააღმდეგ კამპანიის კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ნაბიჯი იქნება და ყველაზე მეტად ამ სერვისების მომხმარებლებს დააზარალებს, თქვა დარბინიანმა. მათ, მოქმედი VPN-ის პოვნის გარდა, უცხოური მონაცემებისთვის გამოყოფილი გიგაბაიტების განაწილებაც მოუწევთ: უნდა გადაწყვიტონ, ვიდეოებს, თამაშებს, სოციალურ მედიასა თუ რუსეთში მიუწვდომელ სხვა საიტებსა და სერვისებს გამოიყენებენ.

მიუხედავად ამისა, დარბინიანი მიიჩნევს, რომ ხელისუფლება ნაკლებად სავარაუდოა, ყველას ერთბაშად მკაცრი, ძალიან დაბალი ზღვარი დაუწესოს:

„ტექნიკურად ეს ძალიან რთულია, პოლიტიკურად კი ძვირი დაუჯდება ხელისუფლებას, რადგან გააღიზიანებს როგორც მთავრობის მოწინააღმდეგე მომხმარებლებს, ისე ბიზნესს, IT-სექტორსა და მოთამაშეებს. სავარაუდოდ, ჯერ მობილური ქსელებით, მაღალი კვოტითა და გამონაკლისების ვრცელი სიებით დაიწყებენ, შემდეგ კი შეზღუდვებს თანდათან გაამკაცრებენ“.

ეს ზომა, სავარაუდოდ, უცხოური სერვისების სრულად გაქრობასაც არ გამოიწვევს. მიზანი, როგორც ჩანს, მათზე წვდომის გაძნელება, შენელება და გაძვირებაა, რათა ადამიანები საკუთარი ნებით გადავიდნენ რუსულ ალტერნატივებზე და არა უცხოეთის ყველა სერვისთან წვდომის შეწყვეტა.

თემებისარკის დარბინიანიForbesRKS.globalბი-ბი-სი-ის რუსული სამსახურიმედუზაროსკომნადზორიციფრული განვითარების სამინისტრორუსეთი

გამოქვეყნდა 29 ოქტომბერი, 2026