საფრანგეთის ვალის პრობლემები ევროზონის კრიზისის შიშს აძლიერებს

კრუგმანის თქმით, დეფოლტის შიში კაპიტალის კიდევ უფრო დიდ გადინებას იწვევს, რაც დეფოლტის შიშსა და საპროცენტო განაკვეთს ზრდის.

საფრანგეთს ევროზონის 21 ქვეყანას შორის მშპ-სთან შეფარდებით ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი საბიუჯეტო დეფიციტი და მზარდი სახელმწიფო ვალი აქვს. ქვეყნის ეკონომიკა თითქმის გაჩერდა, მთავრობამ კი 2026 წლის ზრდის პროგნოზი მხოლოდ 0,5%-მდე შეამცირა.

ფისკალურ პრობლემებს პოლიტიკური არასტაბილურობა და სოციალური მღელვარება ემატება. ამის გამო ეჭვქვეშ დგება მთავრობის უნარი, განახორციელოს საჯარო ფინანსების სტაბილიზაციისკენ მიმართული ზომები.

ING-ის გლობალურმა მთავარმა ეკონომისტმა და მაკროეკონომიკური კვლევის ხელმძღვანელმა, კარსტენ ბჟესკიმ, ელექტრონულ წერილში აღნიშნა, რომ საფრანგეთი კრიზისის შუაგულშია.

მისი თქმით, საფრანგეთის მთავრობას ლიკვიდობის დაუყოვნებელი პრობლემა არ ემუქრება, თუმცა ობლიგაციების ბაზრების ნდობის ნაკლებობამ და მიმდინარე კრიზისმა პარიზი საბოლოოდ უნდა აიძულოს, გადაუდებელ ზომებს მიმართოს.

Ninety One-ის მრავალაქტივიანი შემოსავლის მიმართულების ხელმძღვანელმა, ჯონ სტოპფორდმა, თქვა, რომ საფრანგეთი ფიქსირებული შემოსავლის ინვესტორებისთვის ევროპის ცენტრალური ან ნახევრად ცენტრალური ქვეყნიდან სულ უფრო მეტად პერიფერიულ ქვეყნად მიიჩნევა. მან ამას „უცნაური“ უწოდა, თუ გავითვალისწინებთ საფრანგეთის ისტორიას ევროკავშირთან მიმართებით და მის ეკონომიკურ ძალას კონტინენტზე.

სტოპფორდის თქმით, ინვესტორებმა ამ დროისთვის ევროპის თითქმის ყველა არაცენტრალური ქვეყანა აირიდეს, რადგან ვითარება ძალიან ცვალებადია და გაურკვევლობა იმდენად დიდია, რომ მასში ჩართვა არ სურთ.

მიუხედავად ამისა, CNBC-სთან მოსაუბრე ანალიტიკოსები ძირითადად თანხმდებიან, რომ გატარებული რეფორმების გამო, ამჯერად გავრცელების საფრთხე შეზღუდულია, მაშინაც კი, თუ ბაზარი ფინანსური კრიზისის შემდგომი პერიოდის მსგავსად იქცევა.

Ninety One-ის სტოპფორდის თქმით, ვითარება ნამდვილ კრიზისად რომ აღიქვან, სპრედები, სავარაუდოდ, „200-იან ნიშნულზე“ უნდა იყოს. თუმცა, მისი თქმით, საფრანგეთში მდგომარეობა „კარგად არ გამოიყურება“.

სტოპფორდის თქმით, საფრანგეთის სპრედები ახლა უფრო ფართოა, ვიდრე 2010-იანი წლების დასაწყისის პერიფერიული კრიზისის პიკზე იყო. თუმცა ისინი გაცილებით ვიწროა, ვიდრე მაშინ ესპანეთში, იტალიაში, საბერძნეთსა და ირლანდიაში დაფიქსირებული უკიდურესი ნიშნულები. მისი აზრით, ბაზარი ვარაუდობს, რომ ვითარება უნდა გაუარესდეს, სანამ ევროკავშირის ინსტიტუტები ზიანის შემდგომი შეზღუდვის გზების ძიებას დაიწყებენ.

BlackRock-ის სტრატეგების თქმით, დღევანდელი გარემო „მნიშვნელოვნად განსხვავდება“ 2011-2012 წლების ევროზონის ვალის კრიზისის წინა პერიოდისგან. რეგიონი ახლა ფინანსურ დაძაბულობას უკეთ უმკლავდება, თუმცა „შემდგომი მერყეობა და გადამდები ეფექტები კვლავ შესაძლებელია“.

მათი თქმით, საფრანგეთის ობლიგაციების გაყიდვა აჩვენებს, როგორ ცვლის კაპიტალისთვის კონკურენცია ფიქსირებული შემოსავლის ბაზრებს, როცა მსოფლიოში საპროცენტო განაკვეთები ხელახლა დგინდება. სახელმწიფო სესხების ზრდა და ხელოვნურ ინტელექტთან დაკავშირებული ინვესტიციები დაფინანსების ღირებულებას ზრდის, რის გამოც გაუარესებული ფინანსური მაჩვენებლების მქონე მსესხებლებს უფრო მკაცრად აფასებენ.

Forvis Mazars-ის მთავარმა ეკონომისტმა, ჯორჯ ლაგარიასმა, განაცხადა, რომ საფრანგეთი უკვე ვალის კრიზისშია. ამის დასტურად მან მოიყვანა 2026 წლის მეორე კვარტლის ბოლოს ვალისა და მშპ-ს 119%-იანი თანაფარდობა, რაც ახლოსაა საბერძნეთის 128%-იან მაჩვენებელთან 2009 წლის ბოლოს.

ლაგარიასის თქმით, კრიზისის სხვა ქვეყნებზე გავრცელება საფრანგეთისა და გერმანიის ობლიგაციების სარგებელს შორის უფრო ფართო სხვაობას და შემდეგ საკრედიტო დეფოლტის სვოპების ფასის ზრდას გამოიწვევდა. ეს ვალის დაზღვევის ღირებულებაა.

მისი თქმით, იტალიასა და ესპანეთში სესხების ღირებულება გაიზრდებოდა და ქვეყნებს ფისკალური ხარჯების შემცირება მოუწევდათ, რასაც შესაძლოა პოლიტიკური უკმაყოფილება მოჰყოლოდა. ევროპის პერიფერიული ქვეყნები დიდი წნეხის ქვეშ მოექცეოდნენ, მიუხედავად იმისა, რომ მათი ფინანსური მდგომარეობა რამდენიმე წლის წინანდელთან შედარებით გაცილებით უკეთესია.

თუმცა ლაგარიასმა თქვა, რომ მნიშვნელოვანი სტრუქტურული განსხვავებები 2010-იანი წლების დასაწყისის მსგავსი, ფართო გავრცელების საფრთხეს ამცირებს. მისი შეფასებით, ასეთი რისკი 10%-დან 20%-მდეა.

ლაგარიასის თქმით, საბერძნეთს ძალიან დიდი სავაჭრო დეფიციტი ჰქონდა. საფრანგეთსაც აქვს სავაჭრო დეფიციტი, თუმცა მაჩვენებლები გაცილებით ნაკლებად საგანგაშოა.

მან დასძინა, რომ საფრანგეთის სტატისტიკის ეროვნულ სამსახურს, ინსეს, დეფიციტის შესახებ მონაცემების დამალვა, სავარაუდოდ, არ სურს. ამ მხრივ მან საფრანგეთი საბერძნეთს შეადარა.

2009 წელს საბერძნეთმა ბიუჯეტის მოსალოდნელი დეფიციტი მკვეთრად შეცვალა: გაზაფხულზე მშპ-ს 3,7%-ად პროგნოზირებული მაჩვენებელი ოქტომბრისთვის 12,5%-მდე გაზარდა. ამან საჯარო ფინანსების სანდოობის მიმართ ნდობა შეარყია და კრიზისის დაჩქარებას შეუწყო ხელი.

ლაგარიასის თქმით, საფრანგეთის ვალის დონე შემაშფოთებელია, თუმცა ცნობილია და ბაზრებს ცნობილ რისკებთან გამკლავება შეუძლიათ. მისი თქმით, ბაზრებს მოულოდნელობები არ უყვართ. საბერძნეთი კი იმ დეფიციტმა დაღუპა, რომელიც მოულოდნელად ოფიციალურ შეფასებაზე ხუთჯერ მეტი აღმოჩნდა და კრიზისი დააჩქარა.

Aberdeen Investments-ის საპროცენტო განაკვეთების მართვის საინვესტიციო დირექტორი ალექს ევერეტი დაეთანხმა შეფასებას, რომ დღევანდელი ვითარება, პირველ რიგში, საფრანგეთის რისკად უნდა განიხილებოდეს და არა ევროზონის სისტემურ რისკად.

მისი თქმით, 2010-იანი წლების დასაწყისთან შედარებით ევროზონას უფრო ძლიერი ბანკები, მეტი ინტეგრაცია და სახელმწიფო ვალის ფრაგმენტაციის საფრთხის შესაზღუდად შექმნილი არაერთი ინსტრუმენტი აქვს. ევერეტი ვარაუდობს, რომ კრიზისის სხვა ქვეყნებზე გავრცელება ხანმოკლე იქნება.

თემებიკარსტენ ბჟესკიპოლ კრუგმანიჯონ სტოპფორდიჯორჯ ლაგარიასიBlackRockINGNinety Oneევროკავშირიევროპის ცენტრალური ბანკისაფრანგეთი

გამოქვეყნდა 24 ოქტომბერი, 2026