შვეიცარიამ მუდმივ ნეიტრალიტეტზე რეფერენდუმი უარყო

შვეიცარიაში მემარჯვენე შვეიცარიის სახალხო პარტიის (Unione democratica di centro, Udc/Svp) მიერ შეთავაზებული ნეიტრალიტეტის საკითხზე რეფერენდუმი დამაჯერებლად ჩავარდა. შედეგს მთელი ევროკავშირისთვის მნიშვნელოვანი გავლენა აქვს. შვეიცარიის კონსტიტუცია არ შეიცვლება. წინააღმდეგ ხმა 70,2%-მა მისცა, მომხრეთა წილი კი 29,8%-ს შეადგენდა. წინადადება შვეიცარიელებმა 26-ვე კანტონში უარყვეს. მხოლოდ ტიჩინოში იყო მოწინააღმდეგეთა გამარჯვება მცირე სხვაობით.

წინადადების ინიციატორებისთვის, რომლებმაც სარეფერენდუმო კამპანიისთვის მნიშვნელოვანი დაფინანსება მოიზიდეს, შედეგი მძიმე მარცხი აღმოჩნდა. გაზეთ Le Temps-ის ცნობით, კენჭისყრის დღეს შტაბად შერჩეულ ბერნის ისტორიული კაზინოს დარბაზში სიჩუმე ჩამოწვა.

წინადადება შვეიცარიის კონსტიტუციას შეცვლიდა და ფედერალური მთავრობის მოქმედების შესაძლებლობას შეზღუდავდა. იგი კონფედერაციის უფრო მკაცრ და „მუდმივ“ ნეიტრალიტეტს ითვალისწინებდა. კერძოდ, შვეიცარია სამხედრო ან თავდაცვით ალიანსებს არ შეუერთდებოდა და მათთან არ ითანამშრომლებდა, გარდა სამხედრო თავდასხმის შემთხვევისა. წინადადების თანახმად, შვეიცარია მესამე სახელმწიფოებს შორის კონფლიქტებში მონაწილეობას ვერ მიიღებდა. იგი მეომარ მხარეებს ეკონომიკურ სანქციებსაც ვერ დაუწესებდა, გაეროს მიერ დამტკიცებული ან სანქციების გვერდის ავლის აღსაკვეთად საჭირო ზომების გარდა. სწორედ ამ საკითხზე იყო ბოლო დღეებში მიმართული ევროკავშირის შეშფოთება და მოსკოვის იმედები. რეფერენდუმის წარმატების შემთხვევაში, შვეიცარია, დიდი ალბათობით, მოსკოვის წინააღმდეგ ევროკავშირის დარგობრივ და პერსონალურ სანქციებს ვეღარ გამოიყენებდა. უცხოური ფინანსური აქტივების მაღალი კონცენტრაციის მქონე ქვეყანაში ასეთი პოლიტიკური ცვლილება ევროკავშირისთვის ღრმა შედეგებს გამოიწვევდა.

შვეიცარიის შეიარაღებული ნეიტრალიტეტის პრინციპი XVI საუკუნით თარიღდება. იგი 1815 წელს პარიზის ხელშეკრულებით ოფიციალურად გაფორმდა. კონფედერაციას ფორმალურად არც ერთ მსოფლიო ომში არ მიუღია მონაწილეობა და გაეროს მხოლოდ 2002 წელს შეუერთდა. თუმცა, საერთაშორისო ურთიერთობებში ნეიტრალიტეტს შვეიცარიისთვის მოკავშირეებთან, პირველ რიგში აშშ-სა და ევროკავშირთან, თანამშრომლობაში ხელი არ შეუშლია. ამასთან, ქვეყანა ევროკავშირის წევრი არ არის.

განსხვავებული მდგომარეობაა სხვა ნეიტრალურ, თუმცა ევროკავშირის წევრ ქვეყნებში, მათ შორის ირლანდიასა და ავსტრიაში. ისინი ბოლო თვეებში საერთო თავდაცვის სფეროში ბრიუსელის ინიციატივებში მაინც მონაწილეობენ. რეფერენდუმში ამომრჩეველთა 47,1% მონაწილეობდა. ნეიტრალიტეტის წინადადების უარყოფას სურსათის სუვერენიტეტის საკითხზე კიდევ ერთი სარეფერენდუმო მარცხი დაემატა. ეს წინადადება ითვალისწინებდა, რომ შვეიცარიას საქონლის სულ მცირე 70% თავად მოემარაგებინა. ამ შემთხვევაშიც მოწინააღმდეგეებმა 72,5%-ით გაიმარჯვეს.