ტრამპმა საუდის ნავთობსადენზე თავდასხმა ირანს დაუკავშირა

საუდის არაბეთმა ქვეყნის მთავარ ნავთობსადენზე მუშაობა პარასკევს შეაჩერა და გადაწყვეტილებას „სიფრთხილის ზომა“ უწოდა. საუდის არაბეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ თავდასხმებში ერაყიდან აფრენილი რამდენიმე დრონი დაადანაშაულა. სამინისტროს განცხადებით, სამეფო საპასუხო დარტყმას არ განახორციელებს, რათა ერაყის მთავრობას „აუცილებელი ზომების მისაღებად შესაძლებლობა“ მისცეს.

აღმოსავლეთ-დასავლეთის ნავთობსადენს საუდის ნავთობის ექსპორტისთვის გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს. ირანთან ომის შემდეგ ჰორმუზის სრუტეში ნაოსნობა შეფერხდა. ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს მონაცემებით, ომის დაწყების შემდეგ ნავთობსადენის ბოლოში მდებარე წითელი ზღვის პორტიდან საუდის ნავთობის ექსპორტი ორჯერ მეტად გაიზარდა.

აშშ-ისა და ისრაელის მიერ 28 თებერვალს ირანზე თავდასხმის შემდეგ, თეირანის მხარდაჭერილმა ერაყულმა შეიარაღებულმა დაჯგუფებებმა აშშ-თან დაკავშირებულ სამიზნეებს ერაყში და მის ფარგლებს გარეთ შეუტიეს. მათ საუდის არაბეთზე თავდასხმები იემენელ ჰუსიებთან შეათანხმეს.

ნედლი ნავთობის ფასი ამ კვირაში კვლავ ბარელზე 100 დოლარს ასცდა, რაც თეირანს ნებისმიერ მოლაპარაკებაში დამატებით ბერკეტს აძლევს. ანალიტიკოსები შიშობენ, რომ ჰუსიების მიერ იემენის საპორტო ქალაქ მოხას დაკავება წითელ ზღვაში ნაოსნობას გაართულებს და ნავთობის ფასებს გაზრდის.

ირანის ხუზესტანის პროვინციის გუბერნატორის მოადგილემ ვალიოლა ჰაიათიმ განაცხადა, რომ ერაყელმა ოფიციალურმა პირებმა შალამჩესა და ჩაზაბეს გამშვები პუნქტების დახურვა გამოაცხადეს. მან მოვაჭრეებს, მძღოლებსა და მგზავრებს მოუწოდა, დამატებით ცნობამდე პუნქტებს არ მიუახლოვდნენ. შალამჩე და ჩაზაბე ირანსა და ერაყს შორის მთავარი ოფიციალური სასაზღვრო გადასასვლელებია.

ლიბანელი და ისრაელელი მომლაპარაკებლები ოქტომბერში რომში აშშ-ის შუამავლობით გამართულ მოლაპარაკებებზე უნდა შეხვდნენ. ამ თვეში დაგეგმილი რაუნდი მიზეზის დასახელების გარეშე გადაიდო.

სახელმწიფო დეპარტამენტის განცხადებით, ლიბანისა და ისრაელის ელჩები აშშ-ში მომავალ კვირას ვაშინგტონში, დეპარტამენტის სათავო ოფისში შეხვდებიან. ისინი მიმდინარე მოვლენებსა და ივნისის ბოლოს მიღწეული ჩარჩო-შეთანხმების შესრულებას განიხილავენ. დეპარტამენტის თქმით, შეთანხმება ლიბანის სუვერენიტეტისა და ისრაელის უსაფრთხოების აღდგენის ერთადერთ ქმედით მექანიზმად რჩება. ბოლო თვეებში მხარეებმა ვაშინგტონსა და რომში შვიდი რაუნდი გამართეს.

გრინპისის გერმანიის (Greenpeace Germany) წარმომადგენელმა ნინა ნოელმა განაცხადა, რომ ომანისა და ირანის სანაპიროებთან ნავთობის მასშტაბური დაღვრის ფართობი ოთხშაბათიდან ხუთშაბათამდე გაორმაგდა. სავარაუდოდ, ნავთობი აშშ-ის სამხედროების მიერ დაზიანებული ნავთობმზიდიდან დაიღვარა და ორ დაცულ ტერიტორიას საფრთხეს უქმნის.

ნედლი ნავთობის მზიდი RIESCO ოთხ ნავთობმზიდს შორის იყო, რომლებსაც სამშაბათს ომანის ყურეში შეუტიეს. იმავე ღამეს ჰორმუზის სრუტეში, ირანის კუნძულ ხარგთან, მეხუთე ნავთობმზიდი გაანადგურეს.

ნოელის თქმით, ხუთშაბათს დაბინძურების ხილული ფართობი დაახლოებით 400 კვადრატულ კილომეტრს, ანუ 154 კვადრატულ მილს შეადგენდა. ეს წინა დღის მაჩვენებელზე ორჯერ მეტი იყო. ასოშიეიტედ პრესის მიერ შესწავლილ სატელიტურ სურათებზე დაღვრა თითქმის 70 კილომეტრზე, ანუ 43 მილზე იყო გადაჭიმული.

დაღვრა ომანის მხარეს მდებარე მუსანდამის დაცულ ტერიტორიასა და ირანის სანაპიროს შორისაა. მუსანდამი რეგიონში ზღვის ფრინველების გამრავლებისთვის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს კუნძულს მოიცავს. ირანის ჰორმოზგანის პროვინციაში მდებარე ჰარა-ე რუდ-ე გაზის დაცული ტერიტორია მანგროს ტყეებს, მოქცევის არხებს, ტალახიან მეჩეჩებს, მლაშობებს, ქვიშიან თავთხელებსა და ზღვის კუნძულებს მოიცავს.

ნოელმა განაცხადა: „ჰორმუზის სრუტეში არსებული ვითარება და ომის დაწყების შემდეგ ნავთობის დაღვრაზე მიღებული გამოცდილება, სამწუხაროდ, მიანიშნებს, რომ ეფექტიანი რეაგირება ნაკლებად მოსალოდნელია“.

ასოშიეიტედ პრესის მიერ მოპოვებული ვიდეოს მიხედვით, ისრაელის სამხედროებმა შაბათს ოკუპირებულ დასავლეთ სანაპიროზე ცეცხლი გაუხსნეს პალესტინელთა ჯგუფს, რომელიც საფრთხეს არ ქმნიდა. ერთი კაცი დაიჭრა.

თვითმხილველის მიერ გადაღებულ ვიდეოში კაცი დასავლეთ სანაპიროს ჩრდილოეთით, სოფელ ფაქუასთან მიწაზე ეცემა. ვიდეოში სულ მცირე 14 გასროლა ისმის. სროლა მაშინაც გაგრძელდა, როცა რამდენიმე კაცმა დაჭრილი უსაფრთხო ადგილზე გადაიყვანა და სისხლდენის შესაჩერებლად ფეხზე ლახტი დაადო.

სოფლის მცხოვრებმა მაჰმუდ შაჰინმა განაცხადა, რომ პალესტინელები ადგილზე ისრაელელი ახალმოსახლეების ცხვრის ფარასთან ერთად მისვლის შესახებ ინფორმაციის შემდეგ მივიდნენ. მისი თქმით, შემდეგ ისრაელელი სამხედროები მივიდნენ და ჰაერსა და პალესტინელების მიმართულებით სროლა დაიწყეს. დაჭრილს ჯენინის საავადმყოფოში ოპერაცია უტარდებოდა.

ისრაელის სამხედრო უწყებამ დაადასტურა, რომ ვიდეო ავთენტიკურია და სამხედროებმა პალესტინელების მიმართულებით ისროლეს. ერთი კაცი დაიჭრა. უწყების განცხადებით, მეთაურები შემთხვევას შეისწავლიან.

ისრაელის პრემიერ-მინისტრ ბენიამინ ნეთანიაჰუს ულტრანაციონალისტური მთავრობის პირობებში დასავლეთ სანაპიროზე ახალმოსახლეთა ძალადობა მკვეთრად გაიზარდა. საერთაშორისო თანამეგობრობის უმეტესობა ისრაელის დასახლებებს უკანონოდ და მშვიდობისთვის დაბრკოლებად მიიჩნევს. დასავლეთ სანაპიროსა და აღმოსავლეთ იერუსალიმში ახლა 700 000-ზე მეტი ისრაელელი ცხოვრობს. ისრაელმა ეს ტერიტორიები 1967 წლის ახლო აღმოსავლეთის ომში დაიკავა, ხოლო პალესტინელები მათ მომავალი სახელმწიფოს ნაწილად მიიჩნევენ.

გამოქვეყნდა 12 სექტემბერი, 2026