ცენტრალური ბანკები ინფლაციის წინააღმდეგ ბრძოლას განაახლებენ

ეკონომიკაში ინფლაციის ტრადიციული სამიზნე ფასების 2%-იანი ზრდაა, თუმცა ის სულ უფრო შორდება. ამის მიზეზი Brent-ის ნავთობის ბარელის 100 დოლარამდე გაძვირებაა. მსოფლიო საორიენტაციო ფასი სახიფათო ზღვარს აღწევს, გაზი კი 2023 წლის დონეს უახლოვდება. ევროზონის ინფლაციამ აგვისტოში 3,3% შეადგინა. ესპანეთში საწვავის გაძვირების გამო მაჩვენებელმა 4,3%-ს მიაღწია.

განაკვეთის, ანუ ფულის ფასის ზრდა მოთხოვნას ანელებს, სესხებსა და იპოთეკას აძვირებს და ფასებს ამცირებს. თუმცა იგივე პასუხის მიზანშეწონილობა საეჭვოა, როცა ფასების აჩქარებას ეკონომიკური აქტივობა კი არა, ომი იწვევს. მსგავსი კითხვა ოთხი წლის წინაც გაჩნდა, როდესაც რუსეთი უკრაინაში შეიჭრა და მიწოდების ჯაჭვები შეფერხდა.

ინფლაციასთან ერთად მის წინააღმდეგ ბრძოლაც დაბრუნდა. ბანკირებს ამჯერად ზომების მიღების გადადება არ სურთ. CUNEF-ის პროფესორმა და მონეტარული პოლიტიკის ექსპერტმა სანტიაგო კარბომ BCE-ის ბოლო გადაწყვეტილება გააკრიტიკა: „ჯერჯერობით საბაზო ინფლაცია, რომელიც ენერგიასა და ახალ სურსათს არ მოიცავს, კონტროლს ექვემდებარება. ეს ნიშნავს, რომ ინფლაცია ჯერ სისტემაში, სხვა ფასებსა და ხელფასებში არ გადასულა. მათ ნაბიჯებში დიდად დარწმუნებული არ ვარ. ივნისის ზრდაც მკაცრ და გადაჭარბებულ რეაქციად მივიჩნიე. ეს უკვე კოსმეტიკური ზომა აღარ არის“.

დღევანდელი მაჩვენებლები წინა კრიზისის ორნიშნა ინფლაციასთან შედარებით მცირეა, თუმცა ვითარება ნაცნობ განცდას იწვევს. ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტის (Johns Hopkins University) წევრი და BCE-ის გამოცდილი ანალიტიკოსი ალესანდრო მერლი მიიჩნევს, რომ ფრანკფურტში წინა შეცდომის გამეორების ბრალდების ძალიან ეშინიათ. მისი შეფასებით, უკრაინის ომმა ევროპაზე ამჟამინდელ სპარსეთის ყურის კრიზისზე „უფრო მძიმე“ გავლენა მოახდინა. წინა ინფლაციური ზრდისას ეკონომიკამ მოსალოდნელზე უკეთ გაუძლო.

მერლის თქმით, ამჯერად სურათი გაცილებით ბუნდოვანია: „გეოპოლიტიკური ვითარება გაცილებით ნაკლებად ნათელია. უკრაინამ დიდი გავლენა მოახდინა, მაგრამ ახლა ტრამპის მიმართულების ცვლილებებს ყოველ 15 დღეში, ზოგჯერ ყოველ კვირას ვხედავთ. ამიტომ კონფლიქტის თებერვალში დაწყებისას BCE-ისა და საერთაშორისო სავალუტო ფონდის ვარაუდებმა ძალიან ცოტა ხანს გაძლო“.

ცენტრალური ბანკები ამის გამო ჩვეულებრივზე მეტად ფრთხილობენ. ინფლაციას „დროებითს“ აღარავინ უწოდებს, თუმცა მოქმედება ჯერჯერობით თანდათანობითია. ფულის ამჟამინდელი 2,5%-იანი ფასი ჯერ შემზღუდველი არაა და ეკონომიკურ აქტივობას მნიშვნელოვნად ვერ ანელებს, მით უმეტეს, რომ აგვისტოში ინფლაცია 3,3%-ს აღწევდა. ახლა მთავარი კითხვაა, წლის ბოლომდე განაკვეთი კვლავ გაიზრდება თუ არა.

ასეთ შემთხვევაში ქვეყნების სახელმწიფო ვალი ბაზრებზე ზეწოლის ქვეშ მოექცევა. საერთაშორისო სავალუტო ფონდის მონაცემებით, 2029 წელს მსოფლიო ვალდებულებები მთლიანი გლობალური შიდა პროდუქტის 100%-ს გაუტოლდება. ეს 2025 წლის დონეზე ხუთი პუნქტით მეტია და მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ უპრეცედენტო მაჩვენებელია.