უკრაინელი ფერმერები მოსავლის დათესვის სტიმულს კარგავენ

ზაიჰრაიევმა დასძინა, რომ მწარმოებლები მომავალი წლის გეგმებს ზეთოვანი და სპეციალიზებული კულტურების სასარგებლოდ ცვლიან. მათი ფასები ლოგისტიკურ ხარჯებზე ნაკლებადაა დამოკიდებული.

ჩუმაკი ამ სტრატეგიას მიჰყვება: მომავალ წელს ნათეს ფართობს მნიშვნელოვნად შეამცირებს, სიმინდსა და ქერს აღარ დათესავს და ნაკლები სასუქის საჭიროების მქონე კულტურებს აირჩევს. სასუქის მსოფლიო მიწოდებაც აშშ-ისა და ისრაელის ირანთან ომის ფონზე იზღუდება.

ჩუმაკის თქმით, უკრაინელი ფერმერები, რომლებიც სამხედრო სამსახურში ჯერ არ გაუწვევიათ, მუდმივი საფრთხის პირობებში ცხოვრობენ. მან თქვა: „ვცხოვრობთ და ვმუშაობთ იქ, სადაც რაკეტა ან დრონი ნებისმიერ დროს შეიძლება თქვენ ან თქვენს ახლობლებს მოხვდეს. საწოლებში გვძინავს, როცა აფეთქებები 300-დან 1 000 მეტრამდე მანძილზე ხდება“.

2022 წლის დასაწყისში რუსეთის სრულმასშტაბიანი თავდასხმის შემდეგ უკრაინის სოფლის მეურნეობას მეურნეობების მიტაცება, ნაღმები და მუშახელის დეფიციტი აზარალებს. საერთაშორისო ორგანიზაციები ექსპორტის მარშრუტების შენარჩუნებას სხვადასხვა შეთანხმებით ცდილობდნენ. მათ შორის იყო შავი ზღვის ჩავარდნილი ინიციატივა და ევროკავშირის პოლიტიკურად სადავო „სოლიდარობის დერეფნები“.

ქვეყანაში არსებული მდგომარეობა და მსოფლიო სასურსათო ჯაჭვებზე ზემოქმედება ახლა ომის დაწყების შემდეგ ყველაზე მძიმეა.

გაეროს მონაცემებით, ომამდე უკრაინა და რუსეთი მსოფლიოს მზესუმზირის ზეთის ნახევარზე მეტს, ქერის თითქმის მეხუთედსა და ხორბლის 14%-ს აწვდიდნენ. უკრაინა სიმინდის ერთ-ერთი უმსხვილესი მწარმოებელიცაა. მის მთავარ მყიდველებს შორის ჩინეთი და ევროკავშირია.

უკრაინის ძირითადი სასოფლო-სამეურნეო ექსპორტის დაახლოებით 90% ჩვეულებრივ შავი ზღვით გადაადგილდება. მიმდინარე წლის აგვისტოში მარცვლეულისა და პარკოსნების ექსპორტმა 981 000 ტონა შეადგინა, რაც წლიურად დაახლოებით 58%-ით ნაკლებია.

რისკს სხვა რეგიონებში სუსტი მოსავალიც ზრდის. ევროპაში სიმინდის განსაკუთრებით ცუდ მოსავალს ელიან და პირუტყვის საკვებზე მაღალი მოთხოვნის ფონზე მეტი იმპორტი სჭირდებათ. აშშ-შიც სიმინდის შედარებით მცირე მოსავალს ელიან. ზეწოლას ამჟამად კანადაში, ავსტრალიასა და არგენტინაში ხორბლისა და ქერის უკეთესი მოსავალი, ასევე ახლო აღმოსავლეთსა და ჩრდილოეთ აფრიკაში კარგი მოსავალი ამცირებს.

სასაქონლო ბაზრის ანალიტიკური კომპანიის ექსპანას (Expana) მარცვლეულისა და ზეთოვანი კულტურების ანალიზის უფროსი მენეჯერის, ბენუა ფაიოს თქმით, ბლოკადა რუსეთსა და უკრაინას გარეთ ფასებს ზრდის. შავი ზღვის პორტების გახსნა კი იაფი მიწოდების ტალღას გამოიწვევს და ბაზარს მცირე გაფრთხილებით სწრაფად შეცვლის.

ფაიომ სი-ენ-ბი-სის უთხრა, რომ უკრაინული და რუსული ექსპორტის აღდგენის შემთხვევაში სხვა ქვეყნებში მარცვლეულის ფასი რამდენიმე ათეული დოლარით შეიძლება შემცირდეს. მისი თქმით, ორივე ქვეყანას იმდენად დიდი მარაგი აქვს, რომ მათი გამოჩენა მთელ მსოფლიოში ფასების კლებას გამოიწვევს.

ფაიოს ცნობით, რუსეთსა და უკრაინაში ხორბლის, ქერის, ზეთოვანი კულტურებისა და სხვა პროდუქციის ფასები იმდენად დაეცა, რომ სარკინიგზო, საავტომობილო და სამდინარო ალტერნატივების ძიება გააქტიურდა. თუმცა ეს მარშრუტები ორივე ქვეყნიდან რთული და ნელია.

პოლონეთი და რუმინეთი მარცვლეულის ტრანზიტსაც კი ეწინააღმდეგებიან. ისინი შიშობენ, რომ ჭარბი მიწოდება საკუთარ მოსავალზე მოთხოვნას გაანადგურებს. დუნაის მარშრუტს წყლის დაბალი დონე აფერხებს, უკრაინიდან გამავალი საკვანძო ხიდი კი დაზიანებულია.

ფაიოს თქმით, ექსპორტი ბალტიის ქვეყნების გავლით ან საქართველოს ტერიტორიის გავლით ახლო აღმოსავლეთსა და ცენტრალურ აზიაში შესაძლებელია. თუმცა ეს ჩვეულებრივი ნაკადების მხოლოდ მცირე ნაწილს დაფარავს.

დიკუნმა აღნიშნა, რომ ფასის მხრივ შავი ზღვის მარშრუტებს ალტერნატივა არ აქვს. მისი თქმით, უკრაინის დასავლეთ საზღვართან მყოფი ფერმერებისთვისაც მარცვლეულის შავი ზღვის პორტებიდან სხვა პორტებში გაყიდვა უფრო იაფი და მომგებიანია, ვიდრე ევროკავშირის საზღვრის გავლით. დიკუნმა დასძინა: „შავი ზღვის პორტების გარეშე ეს ჩვენთვის საერთოდ არ იმუშავებს“.

თემებიანდრიი დიკუნიბენუა ფაიოევჰენ ზაიჰრაიევიოლექსანდრ ჩუმაკიექსპანაპრივატბანკიუკრაინის აგრარული საბჭორუსეთიუკრაინაშავი ზღვა

გამოქვეყნდა 10 ოქტომბერი, 2026