აშშ-მა სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს სანქციები დაუწესა

სასამართლომ განაცხადა: „სამართლიანობისთვის მსახურების გამო არავინ უნდა დაისაჯოს. ამ მომენტს ისტორია შეაფასებს. მომავალი თაობები და, უპირველეს ყოვლისა, მასობრივი სისასტიკის მსხვერპლნი იკითხავენ, როგორ მოვიქეცით, როდესაც მათ დასაცავად შექმნილ ინსტიტუტს თავს დაესხნენ“.

სახელმწიფო დეპარტამენტმა გადაწყვეტილება 2026 წლის მშვიდობის ნობელის პრემიის ნავი პილაისთვის გადაცემიდან რამდენიმე საათში გამოაცხადა. პილაი სასამართლოს მოსამართლე 2003-დან 2012 წლამდე იყო.

გასულ წელს ტრამპი არაერთხელ ჩიოდა, რომ მსოფლიო მშვიდობის ხელშეწყობისთვის პრემია მას ეკუთვნოდა. ამის შემდეგ ვენესუელის ოპოზიციის ლიდერმა მარია კორინა მაჩადომ საკუთარი ჯილდო მას საჩუქრად გადასცა.

ნობელის კომიტეტმა პილაის წლევანდელ ლაურეატად დასახელებისას აშშ-ის სანქციებზე სახელების უხსენებლად მიანიშნა. კომიტეტმა აღნიშნა: „ეროვნულ და საერთაშორისო დონეზე კანონის უზენაესობა იმ სისტემის საფუძველია, რომელიც მშვიდობის უზრუნველსაყოფად და კონფლიქტების არაძალადობრივად გადასაჭრელად შევქმენით“.

კომიტეტის განცხადებით, პილაის მსგავსი მოსამართლეები „წესრიგსა და ქაოსს შორის არსებულ ვიწრო წითელ ხაზს იცავენ“. მან სინანული გამოთქვა, რომ დღეს ამ მოსამართლეებს სანქციებს უწესებენ და მათ ინსტიტუტებს თავს ესხმიან.

ჰააგაში მდებარე სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლო მთავრობათაშორისი ორგანიზაცია და საერთაშორისო ტრიბუნალია. ეს ერთადერთი მუდმივი საერთაშორისო სასამართლოა, რომელსაც თეორიულად გენოციდის, კაცობრიობის წინააღმდეგ დანაშაულის, ომის დანაშაულებისა და უკანონო აგრესიისთვის ადამიანთა გასამართლება შეუძლია.

სასამართლო 2002 წელს შეიქმნა და რომის სტატუტს ეფუძნება. სტატუტს მსოფლიოს 125 ქვეყანა შეუერთდა. ჩინეთი, ინდოეთი, რუსეთი, აშშ და ისრაელი სასამართლოს იურისდიქციას არ ცნობენ.

თუმცა წევრ ქვეყნებს სასამართლოში იმ ადამიანების წინააღმდეგაც შეუძლიათ საქმის აღძვრა, რომელთა ქვეყნებიც მის იურისდიქციას არ ცნობენ. ამიტომ გაიცა რუსეთისა და ისრაელის მაღალი თანამდებობის პირების დაპატიმრების ორდერები. მათ შორის არიან პრეზიდენტი ვლადიმერ პუტინი და პრემიერ-მინისტრი ბენიამინ ნეთანიაჰუ. საქმეები, შესაბამისად, უკრაინელებისა და პალესტინელების საჩივრებს მოჰყვა.

ტრამპის მეორე ვადის განმავლობაში აშშ სასამართლოს სულ უფრო მკაცრად აკრიტიკებს. ივლისის შუა რიცხვებში რუბიომ უოლ სტრიტ ჯორნალში (The Wall Street Journal) დაწერა: „ამერიკა არასოდეს დათანხმებია მსოფლიო ტრიბუნალს, რომელსაც ჩვენი სასამართლოებისა და კონსტიტუციის უგულებელყოფა შეუძლია“.

რუბიოს მტკიცებით, საერთაშორისო სასამართლოს წინაშე შეიძლება აშშ-ის ჯარისკაცები, პოლიციელები, სასაზღვრო პატრულის თანამშრომლები და არჩეული ლიდერები წარადგინონ. მათ შესაძლოა მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნიდან შერჩეულმა მოსამართლეებმა გაასამართლონ.

25 ივლისს ვენესუელის ახალმა მთავრობამ რომის სტატუტისა და სასამართლოს დატოვების გეგმა გამოაცხადა. ეს მთავრობა იანვარში აშშ-ის მიერ ნიკოლას მადუროს გატაცების შემდეგ ჩამოყალიბდა.

სახელმწიფო დეპარტამენტი მიესალმა ვენესუელის ახალი მთავრობის თანამშრომლობას აშშ-ის ხელმძღვანელობით მიმდინარე კამპანიაში, რომელიც „კორუმპირებული და უსარგებლო“ სასამართლოს დაშლას ისახავს მიზნად. მან სასამართლოს ყველა წევრს რომის სტატუტის დატოვებისკენ მოუწოდა.

რამდენიმე დღის შემდეგ ჩადის სამხედრო ხუნტამ სასამართლოს დატოვება გამოაცხადა. ხუნტის განცხადებით, გადაწყვეტილება აშშ-ის თხოვნის შემდეგ მიიღო. ვაშინგტონმა სხვა აფრიკულ ქვეყნებს რუსეთის მხარდაჭერილი ხუნტის მაგალითის გამეორებისკენ მოუწოდა.

სასამართლოს მთავარ პროკურორ კარიმ ხანთან დაკავშირებულმა სექსუალური ხასიათის არასათანადო ქცევის სკანდალმა აშშ-ს დამატებითი არგუმენტები მისცა. ხანი ივლისში თანამდებობიდან გადააყენეს.

აგვისტოში აშშ-მა სანქციები სასამართლოს პრეზიდენტს, იაპონელ მოსამართლე ტომოკო აკანესა და სენეგალელ მოსამართლე აბდულაი სეიეს დაუწესა.

თემებიბენიამინ ნეთანიაჰუდონალდ ტრამპივლადიმერ პუტინიმარკო რუბიონავი პილაიტომოკო აკანესისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოაშშჰააგა

გამოქვეყნდა 9 ოქტომბერი, 2026