ერაყის შეიარაღებული დაჯგუფებები იარაღის ჩაბარებაზე უარს ამბობენ

ჩრდილოეთ ერაყს ირანთან კონფლიქტის დროს „შეტევით პლატფორმად“ ფართოდ არ იყენებდნენ. თუმცა, თეირანი და მისი ერაყელი მოკავშირეები იქ მყოფ ამერიკელ სამხედროებს ხშირად უტევდნენ. მაღალჩინოსანმა თქვა: „გასვლა ჩვენს რისკს შეამცირებს“.

აშშ-ის სამხედრო ხელმძღვანელობას მაინც აშფოთებს დაჯგუფებების უნარი, ისრაელში, იორდანიასა და საუდის არაბეთში რეგიონულ სამიზნეებს დაარტყან. შეშფოთებას ერაყში ჰუსიტური ძალების ყოფნაც იწვევს. ვაშინგტონი ერაყული დაჯგუფებების ობიექტებს პერიოდულად საპასუხო დარტყმებს აყენებდა და ზოგ ჯგუფს ფინანსურ სანქციებს უწესებდა.

ერაყის ოფიციალური პირები ურთიერთგამომრიცხავ განცხადებებს აკეთებენ, 30 სექტემბერი განიარაღების მტკიცე ვადაა თუ ოფიციალური მოლაპარაკებების დასაწყისი. ერაყელმა ანალიტიკოსმა საჯად ჯიადმა გასულ კვირას ანალიტიკურ ცენტრ Atlantic Center-ის შეხვედრაზე თქვა: „30 სექტემბრამდე არცერთი ჯგუფის განიარაღება არ მოხდება. ვფიქრობ, ეს ალბათ ყველასთვის ნათელია, ვინც ერაყის პოლიტიკას აკვირდება“.

მცირე, ნაკლებად ცნობილი ჯგუფები იარაღის ჩაბარებას დათანხმდნენ. თუმცა, ირანთან მჭიდროდ დაკავშირებულმა ყველაზე ძლიერმა დაჯგუფებებმა, მათ შორის ქათაიბ ჰეზბოლამ (Kataib Hezbollah), ჰარაკათ ალ-ნუჯაბამ (Harakat al-Nujaba) და ქათაიბ საიდ ალ-შუჰადამ (Kataib Sayyid al-Shuhada), განიარაღება კატეგორიულად უარყვეს. მათ ასევე წამოაყენეს პირობები, რომელთა შესრულებაც ცენტრალურ მთავრობას ახლო მომავალში არ შეუძლია.

მათი მოთხოვნებია ჩრდილოეთის ქურთული ფეშმერგის ძალების ცენტრალური სამხედრო სარდლობისთვის დაქვემდებარება. ისინი ქურთისტანის მუშათა პარტიისა (PKK) და რეგიონში ბაზების მქონე ირანული ქურთული ოპოზიციური ჯგუფების გაძევებასაც მოითხოვენ.

ირანის მიერ მხარდაჭერილი ერთ-ერთი დაჯგუფების წარმომადგენელმა თქვა: „ამ პირობების შექმნის შემდეგ საუბარი იარაღის რეგულირებას შეეხება და არა მის ჩაბარებას. დაჯგუფებებს იარაღის ჩაბარების გადაწყვეტილება საერთოდ არ მიუღიათ და არც რაიმე იარაღი ჩაგვიბარებია“.

მთავრობის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ ბაღდადი შეიარაღებული ჯგუფების უშუალოდ ერაყის სამხედრო ძალების დაქვემდებარებაში მოქცევას ცდილობს. ბევრი დაჯგუფება უკვე სახალხო მობილიზაციის ძალებში (PMF) შედის. ეს გაერთიანება ოფიციალურად სახელმწიფო სამხედრო სტრუქტურის ნაწილია, თუმცა ცალკეული დაჯგუფებები ხშირად დამოუკიდებლად მოქმედებენ.

მისი თქმით, ხელისუფლებას სურს, დაჯგუფებებმა შორი მოქმედების დრონებისა და რაკეტების მსგავსი „დინამიკური იარაღი“ PMF-ის ხელმძღვანელობას გადასცენ. ამასთან, ცალკეული შენაერთები უნდა დაიშალოს, ხოლო მებრძოლები რეგულარულ არმიასა და PMF-ის სარდლობას შეუერთდნენ.

ერაყის მთავრობის პრესსპიკერმა საბაჰ ალ-ნუმანმა გასულ კვირას განაცხადა: „განხილვები და დიალოგი გრძელდება, საკითხი კი საერთაშორისო კოალიციის ძალების გასვლის შემდეგ გადაწყდება“.

აშშ-ის ძალების გასვლა ქურთისტანის რეგიონში ერთ უშუალო სამიზნეს გააქრობს, თუმცა უსაფრთხოების რეგიონული რისკები, სავარაუდოდ, შენარჩუნდება. აშშ-ში დაფუძნებული საგარეო პოლიტიკის კვლევის ინსტიტუტის (Foreign Policy Research Institute) უფროსმა არარეზიდენტმა მკვლევარმა მოჰამედ ა. სალიჰმა აღნიშნა, რომ ირანი და მისი მოკავშირეები ქურთისტანის რეგიონში აშშ-ის სამხედროების ყოფნასთან დაუკავშირებელ ადგილებსაც უტევდნენ.

წარსულში სამიზნეებს შორის ენერგეტიკული ინფრასტრუქტურა და დევნილი ირანელი ქურთი დისიდენტების ბაზები იყო. ასევე სამიზნე გახდა ქურთისტანის რეგიონის პრემიერ-მინისტრ მასრურ ბარზანის ოფიციალური რეზიდენცია. სალიჰმა თქვა: „გასვლა ქურთისტანის რეგიონს კიდევ უფრო დაუცველს და უფრო იოლ სამიზნედ აქცევს“.

რეგიონის მთავრობის წარმომადგენლებმა კომენტარზე უარი თქვეს. ბარზანიმ საჯაროდ გამოთქვა შეშფოთება, რომ აშშ-ის საჰაერო თავდაცვის გასვლა რეგიონს გაცილებით დაუცველს დატოვებს.

ნუმანმა გასულ კვირას აღნიშნა, რომ ბაღდადი თურქეთისგან, სამხრეთ კორეისა და აშშ-ისგან თანამედროვე საჰაერო თავდაცვის აღჭურვილობის შესაძენ შეთანხმებებს ასრულებს. მან ასოშიეიტედ პრესს უთხრა: „ახალი თავდაცვის საშუალებები საგულდაგულოდ შემუშავებული სამხედრო გეგმების შესაბამისად განლაგდება, რათა ერაყის საჰაერო სივრცე, მათ შორის ქურთისტანის რეგიონი, სრულად იყოს დაცული“.

თემებისაჯად ჯიადიისლამური სახელმწიფოსახალხო მობილიზაციის ძალებიქათაიბ საიდ ალ-შუჰადაქათაიბ ჰეზბოლაჰარაკათ ალ-ნუჯაბააშშერაყიირანიისრაელი

გამოქვეყნდა 15 სექტემბერი, 2026