ევროკავშირი ძალთა მეტოქეობის ფონზე არქტიკის სტრატეგიას ამზადებს

ორპომ განაცხადა: „არქტიკაში ევროკავშირის კონკრეტულ ქმედებებზე დიდი მოთხოვნაა. ჩვენი უსაფრთხოების გარემო ძირეულად შეიცვალა. არქტიკა დიდ სახელმწიფოებს შორის მეტოქეობის მთავარ ასპარეზად იქცა“. პრემიერ-მინისტრმა დასძინა, რომ არქტიკის მნიშვნელოვანი ბუნებრივი რესურსებიც ინტერესს იწვევს.

სამიტის მთავარ თემად უსაფრთხოების ცვალებადი გარემო იქცა. ევროკავშირის საგარეო პოლიტიკის ხელმძღვანელმა კაია კალასმა გააფრთხილა, რომ რუსეთი რეგიონში ყოფილ საბჭოთა სამხედრო ბაზებს ხელახლა ხსნის. მისი თქმით, რუსეთი უკიდურეს ჩრდილოეთში სარაკეტო წვრთნებსაც მართავს. კალასმა აღნიშნა: „ვხედავთ, რომ ჩინეთიც სულ უფრო მეტად ინტერესდება რეგიონით, ამიტომ სიფხიზლე უნდა შევინარჩუნოთ“.

ლიდერები ფინეთის ყველაზე ჩრდილოეთ საჰაერო ძალების ბაზაზე შეიკრიბნენ. საჩვენებელი ფრენისას ფინური გამანადგურებლები უღრუბლო ცაში აფრინდნენ. როვანიემიდან ფინეთის საჰაერო ძალები რუსეთის გასწვრივ ევროპის არქტიკულ საზღვარს დღე-ღამეში 24 საათი აკვირდებიან.

გერმანიის კანცლერმა ფრიდრიხ მერცმა რეგიონს ევროპის უსაფრთხოებისთვის სულ უფრო მნიშვნელოვანი უწოდა: „ეს რეგიონი გეოპოლიტიკურ ცხელ წერტილად იქცა. რუსეთი აქ სამხედრო შესაძლებლობებს აძლიერებს და თავის ყოფნას ყოველდღიურად ჰიბრიდული საქმიანობისთვის იყენებს“. მერცმა დასძინა, რომ არქტიკა უსაფრთხოების საკითხთან ერთად დიდ ეკონომიკურ შესაძლებლობებსაც ქმნის, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი ნედლეულის მხრივ.

ლაპლანდიის უნივერსიტეტის არქტიკის ცენტრის (Arctic Centre) წარმომადგენელმა ტიმო კოივუროვამ (Timo Koivurova) თქვა, რომ რუსეთი პუტინის ეპოქიდან სამხედრო შესაძლებლობებს ყველგან, მათ შორის არქტიკაშიც, ავითარებს.

დასავლეთის ქვეყნები მოსკოვთან სამეცნიერო კვლევებსა და კლიმატის საკითხებზე წლების განმავლობაში თანამშრომლობდნენ. უკრაინაში რუსეთის სრულმასშტაბიანმა შეჭრამ ეს ეპოქა დაასრულა. ომის პირდაპირი შედეგი ფინეთისა და შვედეთის ნატოში გაწევრიანება გახდა. ფინეთის 1 340-კილომეტრიანი (833-მილიანი) საზღვარი რუსეთთან ახლა ნატოს საზღვარიცაა. ამან ჩრდილოეთ ევროპის უსაფრთხოების გარემო ძირეულად შეცვალა.

ევროკომისია 2021 წლის არქტიკის სტრატეგიის განახლებას უკვე 2026 წლის ოქტომბერში გეგმავს. სამიტის ერთობლივი დეკლარაცია ევროკავშირის ყველაზე ჩრდილოეთ რეგიონებში მეტ ინვესტიციას მოითხოვს. ეს ეხება სამხედრო მობილობას, საზღვართაშორის კავშირებსა და მნიშვნელოვან ინფრასტრუქტურას, მათ შორის ტრანსპორტს, ციფრულ ქსელებსა და სატელიტურ ტექნოლოგიებს.

კოივუროვას თქმით, უკრაინის ომი ამჟამად რუსეთის სამხედრო შესაძლებლობებს ითვისებს. თუმცა ომის დასრულების შემდეგ რუსეთი, სავარაუდოდ, ჩრდილოეთ რეგიონებშიც მასშტაბურ ინვესტიციებს განახორციელებს, რადგან ისინი მისი საერთო უსაფრთხოებისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია.