დანგოტემ აფრიკის უმსხვილესი პირველადი საჯარო შეთავაზება დაიწყო

ნიგერიელმა მრეწველმა ალიკო დანგოტემ ორშაბათს თავისი ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანა საჯარო საკუთრებისთვის გახსნა. აფრიკის უდიდესი პირველადი საჯარო შეთავაზებით, ანუ IPO-თი, იგი კონტინენტის საცალო ინვესტორებისგან 1,6 მილიარდი დოლარის მოზიდვას გეგმავს.

აფრიკის უმდიდრესმა ადამიანმა დანგოტემ IPO-ს „ხალხისთვის განკუთვნილი“ უწოდა. მან თქვა, რომ სურს, აქციის ფლობა ყველას შეეძლოს. საცალო ინვესტორებს ლაგოსში მდებარე უზარმაზარი ქარხნის 10-აქციიანი პაკეტის შეძენა მინიმალური, 5 250 ნაირის (4 დოლარის) ინვესტიციით შეუძლიათ. აფრიკის უდიდეს ნავთობგადამამუშავებელ ქარხანაში დანგოტე 87%-იან წილს ინარჩუნებს.

ქარხნის მასშტაბმა და შესაძლო შემოსავალმა საცალო ინვესტორებში დიდი ინტერესი გამოიწვია. ეს განსაკუთრებით აშშ-ირანის ომის შემდეგ ნავთობის მსოფლიო ფასების ზრდას უკავშირდება.

დანგოტემ ორშაბათს ლაგოსში, ნიგერიის საფონდო ბირჟის ჯგუფში (Nigerian Exchange Group), შეთავაზების დაწყებისას განაცხადა: „ჩვენ მთელ ჩვენს კეთილდღეობას ხალხს სრულად გავუზიარებთ და სწორედ ამიტომ ვუწოდებთ ამას ხალხის IPO-ს“. ღონისძიებაზე მას ქარხნის ოფიციალური პირები და პარტნიორები ახლდნენ.

ქარხნის აქციები ნიგერიაში საჯარო ვაჭრობაში ნოემბრამდე არ განთავსდება. თუმცა IPO-ს დაწყებამ ქვეყნის ზოგიერთ ციფრულ საინვესტიციო პლატფორმაზე დიდი დატვირთვა გამოიწვია. მათგან სულ მცირე ორი პლატფორმა მცირე ხნით გაითიშა.

აბუჯაში მცხოვრებმა ოპერაციების მენეჯერმა ტიტი ადეტოიემ, რომელსაც 1 000-მდე აქციის შეძენა სურს, ასოშიეიტედ პრესს განუცხადა: „სულელი ვიქნები, თუ მასში მონაწილეობას არ მივიღებ და არ ვნახავ, როგორ განვითარდება მოვლენები. დიდ მნიშვნელობას ვანიჭებ მის სახელს და იმას, რომ ეს ქარხანა აფრიკაში უდიდესია“.

ნიგერია მრავალი ათწლეულის განმავლობაში ნავთობის უცხოეთში გადამუშავებაზე იყო დამოკიდებული. ამის მიზეზი სახელმწიფო ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნების მძიმე მდგომარეობაა. ბევრი მათგანი შესაძლებლობებზე ნაკლები დატვირთვით მუშაობს ან არასათანადო მოვლის გამო წლების განმავლობაში უმოქმედოდაა.

თუმცა 19 მილიარდი დოლარის ღირებულების ქარხანამ წარმოება 2024 წელს დაიწყო. შედეგად, 210 მილიონზე მეტი მცხოვრების მქონე, ენერგორესურსებით მდიდარი ქვეყანა გადამუშავებული ნავთობპროდუქტების იმპორტიორიდან ექსპორტიორად გადაიქცა.

ლაგოსში მდებარე TrustBanc-ის კვლევისა და საინვესტიციო ანალიზის ხელმძღვანელმა მოჰამედ საიდუმ განაცხადა: „ეს ნიგერიის ბაზრებისთვის გარდამტეხი IPO იქნება“. საიდუს პროგნოზით, IPO ბაზარზე მილიონობით ახალ ინვესტორს მიიზიდავს.

IPO-მ შეთავაზების შემდეგ დანგოტეს ხელში მნიშვნელოვანი წილის დარჩენასა და ქარხნის სავარაუდო შეფასებასთან დაკავშირებით კითხვები გააჩინა. 49 მილიარდი დოლარის შეფასება მშენებლობის ღირებულებას ორჯერ მეტად აღემატება. ქარხნის ოფიციალურმა პირებმა უარყვეს, რომ მისი შეფასება ხელოვნურად გაზრდილია.