ევროკავშირი ენერგოინტენსიურ ინდუსტრიებს უფასო ემისიების კვოტებს უზრდის

ევროკავშირის საბჭო, რომელიც წევრ სახელმწიფოებს წარმოადგენს, და ევროპარლამენტი დროებით შეთანხმდნენ, რომ ენერგიის დიდი მომხმარებელი ინდუსტრიებისთვის, მათ შორის ქიმიური, ქაღალდისა და მინის მწარმოებელი დარგებისთვის, ნახშირორჟანგის (CO₂) უფასო ემისიის კვოტები მნიშვნელოვნად გაზარდონ. ეს, ფაქტობრივად, შეზღუდვების შემსუბუქებას ნიშნავს. შეთანხმება ეხება ემისიებით ვაჭრობის სისტემას (ETS), რომელიც მსხვილ სამრეწველო სექტორებს გამოყოფილი ნახშირორჟანგის ყოველ ტონაზე გადასახადის გადახდას ავალდებულებს. შეთანხმება ძალაში შესვლამდე ორივე მხარემ უნდა დაამტკიცოს. მისი მიხედვით, ამ სექტორებისთვის 2030 წლამდე უფასო ემისიის კვოტები დაახლოებით 120 მილიონით გაიზრდება.

რეფორმის მიზანი, რომელიც ევროკომისიამ ევროპული დედაქალაქების მოთხოვნით ზაფხულში წარადგინა, ენერგიის გაძვირებით დაზარალებული ინდუსტრიის ტვირთის შემსუბუქება და წარმოების იმ ქვეყნებში გადატანის თავიდან აცილებაა, სადაც გარემოსდაცვითი წესები ნაკლებად მკაცრია. ამ მოვლენას „ნახშირბადის გაჟონვას“ უწოდებენ. რეფორმა არ ანგრევს ემისიებით ვაჭრობის სისტემის საფუძვლებს. ზოგიერთმა ქვეყანამ მეტი მოქნილობა მოითხოვა, რასაც კრიტიკოსები სისტემის მთელი სტრუქტურისთვის საფრთხედ მიიჩნევდნენ. ბრიუსელი ამ სისტემას გლობალური დათბობის წინააღმდეგ ბრძოლის ერთ-ერთ უდიდეს მიღწევად მიიჩნევს.

კლიმატის საკითხებში ევროკომისარმა ვოპკე ჰუკსტრამ შეთანხმებას მიესალმა: „შეთანხმება ევროპულ ინდუსტრიას მკაფიო სიგნალს უგზავნის: ევროპა ყურადღებით აკვირდება ვითარებას და გამოსავალს გვთავაზობს. შეთანხმება ჩვენს სამრეწველო კონკურენტუნარიანობას იცავს და ნახშირბადის ბაზარს მტკიცესა და სამართლიანს ტოვებს“.

ჰუკსტრას თქმით, შეთანხმება დამატებით 10 მილიარდი ევროს ღირებულების უფასო ემისიის კვოტებს ითვალისწინებს. ევროპარლამენტის მომხსენებელმა, პოლონელმა კონსერვატორმა ადამ იარუბასმა განაცხადა, რომ შეთანხმება „უზრუნველყოფს, რომ ევროპულმა ინდუსტრიამ კონკურენტუნარიანობა შეინარჩუნოს და ამავე დროს ევროკავშირის კლიმატური მიზნები შეასრულოს“.

ირლანდიის კლიმატის, ენერგეტიკისა და გარემოს დაცვის მინისტრმა დარაგ ო’ბრაიენმა, რომლის ქვეყანაც ამ ნახევარწლეულში ევროკავშირის მორიგე თავმჯდომარეა, აღნიშნა, რომ ETS-ში შეთანხმებული ცვლილება „სექტორს მდგრადი გარდაქმნისთვის საჭირო პროგნოზირებადობას მოუტანს, ამავე დროს შეინარჩუნებს კონკურენტუნარიანობას შიდა ბაზარზე და წარმოებას ევროკავშირში“.

დროებითი შეთანხმება ევროკომისიის ივლისში წარდგენილ წინადადებას ეფუძნება. წინადადების თანახმად, ETS-ის მოქმედი წესებით უფასოდ გასანაწილებლად დაახლოებით 88 მილიონი ემისიის კვოტა უნდა გამოყოფილიყო. საბჭოსა და ევროპარლამენტს შორის ბოლო თვეებში გამართული მოლაპარაკებებისას კიდევ 28 მილიონი კვოტა დაამატეს. ეს კვოტები მანამდე არ განაწილებულა, რადგან საწარმოები ETS-ის პირობებს ვერ აკმაყოფილებდნენ, მათ შორის ენერგოეფექტიანობის აუდიტის ვალდებულებებსა და კლიმატური ნეიტრალიტეტის გეგმებთან დაკავშირებულ მოთხოვნებს. ამის შესახებ მხარეებმა ცალკეულ განცხადებებში განმარტეს.