მეზღვაურები რუსეთისა და უკრაინის ახალ ტაქტიკას ამხელენ: „სასიკვდილოდ ესვრიან“

საკონსულტაციო კომპანია ამბრის (Ambrey) მონაცემებით, ივნისიდან ოქტომბრის ბოლომდე შავ ზღვაში 375 გემს დაესხნენ თავს. გასულ კვირას საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაციამ (IMO) საკითხი საბჭოს სხდომაზე განიხილა. ორგანიზაციის სამდივნოს დოკუმენტებში სულ მცირე 38 მეზღვაურის დაღუპვაა დაფიქსირებული. თუმცა, უფრო სრულმა აღრიცხვამ, მათ შორის იმ მეზღვაურებისა, რომლებიც შავ ზღვაში გემების ჩაძირვის შემდეგ დაკარგულად გამოცხადდნენ, გაცილებით მძიმე სურათი აჩვენა. ბოლო ხუთ თვეში 70-ზე მეტი მეზღვაური დაიღუპა, მათ შორის 24 დაკარგულად ითვლება. მათგან 62-ის დაღუპვა რუსეთს მიეწერება, რომელმაც ოქტომბერში შეტევები გააძლიერა. იმ თვეში რუმინეთის, ბულგარეთისა და უკრაინის სანაპიროებთან რუსეთის ათამდე თავდასხმის შედეგად 36 ადამიანი დაიღუპა ან დაიკარგა. ამ მონაცემებით, შავი ზღვა მსოფლიოში ყველაზე სასიკვდილო საზღვაო ზონაა, ჰორმუზის სრუტესა და სპარსეთის ყურეზე უფრო სახიფათო.

როცა ზღვა და სამყარო ფერს კარგავს და ერთ ნაცრისფერ სივრცედ იქცევა, კაპიტანი ბაბური „აკია 2“-ს ჯერ ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ, შემდეგ კი კვლავ ჩრდილოეთისკენ მიმართავს, ბარიერად გაშლილი ერთი კილომეტრის სიგრძის ბადის გასწვრივ. ის ცდილობს, სხვა გემმა ბადე არ წაიღოს, რადგან თავდასხმების თავიდან ასაცილებლად ახლა ყველა უფრო ახლოს მიცურავს სანაპიროსთან.

ბაბურისა და მისი თანამგზავრებისთვის თევზაობა დამატებითი სამუშაოა. ისინი ამას მხოლოდ შემოდგომაზე აკეთებენ, როცა შავ ზღვაში თევზჭერის აკრძალვა იხსნება. აკრძალვა საჭიროა, რათა ამ ზღვაში, რომლის ეკოსისტემაც მრეწველობისა და აღმოსავლეთ ევროპის დიდი მდინარეების დაბინძურებამ ძლიერ დააზიანა, ხმელთაშუა ზღვიდან მოსულმა თევზის გუნდებმა ქვირითი დაყარონ. წლის დანარჩენ დროს ბაბურ შენოლი ხმელთაშუა ზღვაში ტანკერზე მეზღვაურად მუშაობს.

ბაბურ შენოლმა თქვა: „შავ ზღვაში აღარ გავდივართ. ადრე კი დავდიოდი. უკრაინაშიც ვიყავი, მარცვლეულის დერეფნის პერიოდში. მდინარეში 20-25 დღე ველოდებოდით და არაფერი შეგვმთხვეოდა. რუსეთში, აზოვის ზღვაზე მდებარე თემრიუკშიც ვიყავი. იქ ტერმინალს დაესხნენ თავს, მაგრამ ჩვენ არა. მაშინ სავაჭრო გემებს არ ესხმოდნენ თავს“. მან განაგრძო: „სავაჭრო გემზე ზედაპირის 95% ტვირთს უკავია, ეკიპაჟის კაბინასა და კაიუტებს კი მხოლოდ 5%. რატომ უტევენ სწორედ იქ? როგორც ჩანს, მეზღვაურები ტვირთზე ნაკლებად მნიშვნელოვანია. რა თქმა უნდა, რადგან ფილიპინელები, ინდოელები, თურქები, სირიელები და ქართველები ვართ...“

თავდასხმების ზრდის გამო, სექტემბრიდან სადაზღვევო კომპანიები მთელ შავ ზღვას, თურქეთის, ბულგარეთის, რუმინეთისა და საქართველოს ტერიტორიული წყლების გამოკლებით, ომის ზონად მიიჩნევენ. ამის შედეგად სადაზღვევო შენატანები გაიზარდა. ITF განიხილავს მსგავსი განცხადების მიღებასაც. ეს კოლექტიური ხელშეკრულებით მომუშავე სანაოსნო კომპანიებს დაავალდებულებდა, ამ წყლებში შესულ მეზღვაურებს ორმაგი ხელფასი გადაუხადონ და სურვილის შემთხვევაში გემიდან წასვლის უფლება მისცენ.

ამ ვითარების მთავარი შედეგი მეზღვაურებში გამჯდარი შიშია, რაც ახალი სამხედრო ტაქტიკის კიდევ ერთი მიზანია. პოლატის თქმით, თავდასხმაგამოვლილი მეზღვაურები ეუბნებიან, რომ ღამით ვერ იძინებენ. „უმცირეს ხმაურზეც შეშინებულები იღვიძებენ და მუდმივ მზადყოფნაში არიან, თითქოს დრონებით თავდასხმა ნებისმიერ წამს უნდა დაიწყოს. ბევრს ფსიქოლოგიური დახმარება სჭირდება და ზღვაში დაბრუნება აღარ უნდა“.

შავ ზღვაში გემების მოძრაობა მნიშვნელოვნად შემცირდა. სულ უფრო ცოტა მეზღვაური თანხმდება, შავ ზღვაში სიცოცხლე საფრთხეში ჩაიგდოს, ხოლო გემთმფლობელებსაც გემების გარისკვა არ სურთ. ოქტომბერში სულ მცირე ნახევარი ათეული გემი ჩაიძირა. გემთმფლობელთა ერთ-ერთი უმსხვილესი გაერთიანების, ბიმკოს (Bimco), უსაფრთხოების ხელმძღვანელმა იაკობ ლარსენმა ელექტრონული ფოსტით ინტერვიუში განაცხადა: „შავი ზღვა კომერციული საზღვაო მიმოსვლისთვის კვლავ ღიაა, მაგრამ იმ ზონებში, სადაც საფრთხე მეტია, რისკის საკუთარ თავზე აღების მსურველი გემების მოძებნა სულ უფრო რთული და ძვირი ხდება“.

ლარსენმა დასძინა, რომ როცა რომელიმე ზონაში მუშაობისთვის ნაკლები გემი მზად არის, გადაზიდვის ტარიფები იზრდება. გრძელვადიან პერსპექტივაში კი ეს დამატებითი ხარჯები მიწოდების მთელ ჯაჭვს აწვება. შავი ზღვის პორტები მნიშვნელოვანია ხორბლისა და ქერის, მზესუმზირის პროდუქტების, სასუქების, ნავთობისა და რკინის მადნის მსოფლიო მიწოდებისთვის.

საღამოს დაახლოებით 10 საათზე „აკია 2“-ის მეთევზეები ბადის ამოღებას იწყებენ. დამღლელი სამუშაო მთელ საათს გრძელდება. ნადავლი ძალიან მწირია და ვახშმისთვისაც ძლივს კმარა. ნათქვამის საპირისპიროდ, ამ მღელვარე წყლებში მეთევზეებს სარგებელი არ მოაქვთ. არც მეზღვაურებს.

თემებიბაბურ შენოლიმუსტაფა სუერისელაჰათინ პოლატიამბრიბიმკოელ პაისისაერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაციატრანსპორტის საერთაშორისო ფედერაციააკია 2

გამოქვეყნდა 13 ნოემბერი, 2026