ირანელი მოკრივე ჯილდოს მიღებისას აცხადებს, რომ ჩაგვრას არ დაემორჩილება

ირანელი მოკრივე და პოლიტპატიმარი, რომელსაც სიკვდილით დასჯა ემუქრება, აცხადებს, რომ „არასოდეს დანებდება“. მან ადამიანის უფლებების პრესტიჟული ჯილდო მიიღო იმ თაობის სახელით, რომელიც „თავისუფლების ფასს სიცოცხლით იხდის“.

ირანელი კრივის ჩემპიონი, მწვრთნელი და პოლიტპატიმარი მოჰამად ჯავად ვაფაეი სანი სიკვდილით დასჯის განაჩენით სამჯერ გაასამართლეს. ის ირანში სიკვდილით დასჯის საფრთხის წინაშე მყოფ შვიდ სპორტსმენს შორისაა. ხუთშაბათს ღამით, ლონდონში გამართულ ცერემონიაზე, მას ადამიანის უფლებათა გამორჩეული დამცველისათვის განკუთვნილი მაგნიტსკის ჯილდო გადასცეს.

ჩრდილო-აღმოსავლეთ ირანში მდებარე ვაქილაბადის ციხიდან გაგზავნილ წერილში მან დაწერა: „ამ ჯილდოს ვიღებ ყველას სახელით, ვინც თავისუფალ ირანზე ოცნების „დანაშაულისთვის“ დააპატიმრეს, აწამეს, დაემუქრნენ ან სიკვდილით დასჯა მიუსაჯეს. ვიღებ მას წინააღმდეგობის ჯგუფების ჩემი თანამებრძოლებისა და იმ თაობის სახელით, რომელიც თავისუფლების ფასს სიცოცხლით იხდის“.

მან დასძინა: „რეჟიმი ჩვენგან მონანიებას, ტელევიზიით აღიარებასა და დანებებას მოითხოვს. ჩვენი პასუხი კი ნათელია: „არასოდეს დავნებდებით და დამცირებას არასოდეს შევეგუებით““.

ვაფაეი სანი, 31 წლის, 2020 წელს დააკავეს. მას 2019 წელს ქვეყნის მასშტაბით გამართულ დემოკრატიის მხარდამჭერ საპროტესტო აქციებში მონაწილეობა ედება ბრალად. მას ასევე ბრალი დასდეს ოპოზიციური ჯგუფის, ირანის სახალხო მოჯაჰედების ორგანიზაციის (MEK) მხარდაჭერაში.

Amnesty International-ის თანახმად, 2024 წლის სექტემბერში მას „დედამიწაზე კორუფციის“ ბრალდებით მესამედ მიუსაჯეს სიკვდილით დასჯა, „უხეშად უსამართლო სასამართლო პროცესის“ შემდეგ. უზენაესმა სასამართლომ განაჩენი 2025 წლის 4 ოქტომბერს ძალაში დატოვა. დაკავების შემდეგ ის აწამეს და ხანგრძლივი პერიოდით სამარტოო საკანში ჰყავდათ.

მისი პატიმრობა საერთაშორისო მასშტაბით მწვავედ დაგმეს ცნობილმა სპორტსმენებმა, ადამიანის უფლებათა დამცველმა ორგანიზაციებმა და სამართლის ექსპერტებმა. მათ მისი დაუყოვნებლივ გათავისუფლება და სიკვდილით დასჯის განაჩენის გაუქმება მოითხოვეს.

მაგნიტსკის ჯილდოებს რუსი იურისტის, სერგეი მაგნიტსკის სახელი ეწოდა. მან სამთავრობო კორუფცია ამხილა და რუსეთში, პოლიციის პატიმრობაში გარდაიცვალა. ჯილდოები 2015 წელს დააწესეს, რათა ადამიანის უფლებების სფეროში მოღვაწე ჟურნალისტები, პოლიტიკოსები და აქტივისტები აღენიშნათ.

სერ უილიამ ბროუდერმა, მაგნიტსკის სამართლიანობის ფონდის ხელმძღვანელმა და ჯილდოს კომიტეტის თავმჯდომარემ, განაცხადა, რომ ვაფაეი სანიმ ბევრი ირანელის მძიმე მდგომარეობა განასახიერა. ისინი რეჟიმის წინააღმდეგ გამოსვლისთვის სიკვდილით დასჯას ემუქრებიან. „ყველაზე მნიშვნელოვანია, რომ მოჰამად ჯავადი ჯერ კიდევ ცოცხალია“, თქვა მან. „ამიტომ აქვს ამ ჯილდოს მნიშვნელობა. ყოველ ჯერზე, როცა მსოფლიო ყურადღებას აქცევს, მისი ჩუმად მოკვლა რთულდება“.