ევროკავშირი გაფართოების მისაღებ გზებს ეძებს

ევროკომისიის პრეზიდენტმა ურსულა ფონ დერ ლაიენმა განაცხადა: „ევროპის მომავალი დამოკიდებულია არჩევანზე, რომელსაც დღეს ვაკეთებთ“. ის ცდილობს, ამ საკითხში წინსვლას ხელი შეუწყოს ევროკავშირის ლიდერთა ამ თვის სამიტზე და სხვა მომავალ მოლაპარაკებებზე.

ევროკავშირის აღმასრულებელმა ორგანომ ცვლილებების მთელი რიგი წარადგინა. მათ შორისაა მსურველი ქვეყნებისთვის ეტაპობრივი ინტეგრაცია, ახალი გარანტიები და კენჭისყრის წესების შეცვლა. გარანტიებმა უნდა უზრუნველყოს, რომ გაწევრიანების მოლაპარაკებებისას ნაკისრი ვალდებულებები წევრობის მიღების შემდეგაც თანმიმდევრულად შესრულდეს.

ევროკომისია ცდილობდა, წონასწორობა დაეცვა რამდენიმე მიზანს შორის: გაემარტივებინა გაწევრიანება, კანდიდატი ქვეყნებისთვის პროცესის გაგრძელების მოტივაცია მიეცა და არსებული წევრების შეშფოთება შეემცირებინა. წევრებს გაფართოების შესაძლო რისკები და ხარჯები აფიქრებთ.

ცივი ომის დასრულების შემდგომ 25 წელიწადში ევროკავშირი 12 წევრი სახელმწიფოდან სწრაფად გაფართოვდა და 28 წევრს მიაღწია. 2016 წლის ბრექსიტის რეფერენდუმის შემდეგ გაერთიანებულმა სამეფომ კავშირი დატოვა და წევრთა რაოდენობა 27-მდე შემცირდა.

მას შემდეგ პროცესი შეჩერდა. რამდენიმე კანდიდატი ქვეყანა ხანგრძლივ მოლაპარაკებებშია ჩარჩენილი, წევრებს შორის კი შემდგომი გაფართოების სურვილი თითქმის არ ჩანს.

ბოლო წლებში გაფართოებისადმი თეორიული ინტერესი კვლავ გაიზარდა. ამის მიზეზებია რუსეთის შეჭრა უკრაინაში და ნიშნები, რომ აშშ ევროპის ზოგიერთ ნაწილში გავლენის გაზრდას ცდილობს. თუმცა იდეის განხორციელება კვლავ რთულია. გაწევრიანებას მკაცრი წესები არეგულირებს, ხოლო ბევრ საკვანძო ეტაპზე არსებული წევრების ერთსულოვანი მხარდაჭერაა საჭირო.

ფონ დერ ლაიენმა აღნიშნა, რომ ევროკომისია ინსტიტუტებს ამზადებს, პოლიტიკას ადაპტირებს და ბიუჯეტებს საერთო რეალობის შესაბამისად ცვლის. მიზანი გაფართოების გამარტივება და ახალი წევრების მიღებისთვის მომზადებაა.

ფონ დერ ლაიენმა განაცხადა: „ჩვენი კავშირის გაფართოება გეოპოლიტიკური აუცილებლობაა. დღეს საფუძველს ვქმნით, რათა უფრო დიდი კავშირი უფრო ძლიერიც იყოს: უფრო მედეგი, უფრო ეფექტიანი და მყარად დაფუძნებული ღირებულებებსა და წესებზე, რომლებიც ჩვენს რაობას განსაზღვრავს“.

მისი თქმით, როდესაც ქვეყნები რეფორმების გზაზე წინ მიიწევენ, ევროკავშირი მათ მისაღებად მზად უნდა იყოს.

გაფართოების საკითხებში ევროკომისარმა მარტა კოსმა განაცხადა, რომ ბრიუსელის შეფასება ევროკავშირის მიერ მეტი წევრის მიღების შესაძლებლობას ადასტურებს. თუმცა მან აღიარა: „არის სფეროები, რომლებშიც გამოწვევებს ვხედავთ და მათ უნდა გავუმკლავდეთ“.