ევროკომისიამ გაფართოებისთვის ევროკავშირის რეფორმები წარადგინა

ალბანეთი, მონტენეგრო, მოლდოვა და უკრაინა ამჟამად გაწევრიანების მთავარი კანდიდატები არიან. ევროკავშირის ოფიციალური პირები იმედოვნებენ, რომ მონტენეგრო ბლოკს შესაძლოა უკვე 2028 წელს შეუერთდეს.

გაფართოების საკითხებში ევროკომისარმა მარტა კოსმა 6 ოქტომბერს სტრასბურგში ჟურნალისტებს განუცხადა: „უფრო დიდი კავშირი ევროპის მშვიდობაში, უსაფრთხოებასა და კეთილდღეობაში გრძელვადიანი ინვესტიციაა“.

მთავარი საკითხი ისაა, როგორ მიიღებს ევროკავშირი მალე მეტ ქვეყანას ისე, რომ მართვა არ გართულდეს და ახალ წევრებში დემოკრატიული უკუსვლის საფრთხე არ გაჩნდეს.

ევროკომისია კანდიდატებს ევროკავშირის სტანდარტების შესრულებას მოსთხოვს. ამავე დროს, ბლოკმა გაწევრიანების პროცესში დაბრკოლებები უნდა მოხსნას და დემოკრატიული ღირებულებები დაიცვას.

მოლაპარაკებების ერთ-ერთი მთავარი დაბრკოლება 27-ვე წევრის ერთსულოვანი გადაწყვეტილების მოთხოვნაა. ცალკეული ქვეყნები კანდიდატების წინსვლას ხშირად ორმხრივი საკითხების გამო აფერხებდნენ. ამის თვალსაჩინო მაგალითი უნგრეთის მიერ უკრაინასთან მოლაპარაკებების დაბლოკვით გამოწვეული შეფერხებაა.

ევროკომისია კვლავ სთავაზობს წევრებს, მოლაპარაკებების თემატური ჯგუფების გახსნისას ერთსულოვნების პრინციპი კვალიფიციური უმრავლესობით ჩაანაცვლონ. ევროკომისიის ანონიმურმა წარმომადგენელმა სამშაბათს ჟურნალისტებს უთხრა: „თითოეული ჯგუფის გახსნას სამი ცალკეული გადაწყვეტილება სჭირდება და თითოეული მათგანი ერთსულოვნებას მოითხოვს. ეს წარმოუდგენელია და აშკარად უნდა გაუქმდეს“.

თუმცა, კვალიფიციურ უმრავლესობაზე გადასვლასაც ერთსულოვანი გადაწყვეტილება სჭირდება. ევროპული პოლიტიკის კვლევების ცენტრის (CEPS) გაფართოების პროგრამის ხელმძღვანელმა თინათინ ახვლედიანმა დოიჩე ველეს განუცხადა, რომ წევრების ერთსულოვან თანხმობაში ეჭვი ეპარება. მან კენჭისყრის წესების შეცვლის წინა მცდელობებზე მიუთითა, რომლებიც წევრებმა უარყვეს.

კანდიდატების რეფორმების წასახალისებლად ევროკომისია ეტაპობრივ ინტეგრაციას სთავაზობს. ევროკავშირის კრიტერიუმების შესრულების შემთხვევაში, ქვეყნები გაწევრიანებამდე გარკვეულ სარგებელს მიიღებენ.

კოსმა სამშაბათს განაცხადა: „ეტაპობრივი ინტეგრაცია სრულ წევრობას არ ცვლის. ის გაფართოების დამაჩქარებელია“. მან აღნიშნა, რომ პროცესი დამსახურებაზე დაფუძნებული დარჩება.

ბრიუსელის კვლევითი ცენტრის, ბრუგელის (Bruegel), მკვლევარმა ნინა ვუიანოვიჩმა დოიჩე ველეს უთხრა, რომ ამან კანდიდატები შეიძლება წაახალისოს. მისი თქმით, რეფორმები მნიშვნელოვანია, თუმცა მათი შედეგების გაწევრიანებამდე დაჯილდოებაც საჭიროა.

ევროკავშირის სარგებელზე ადრეული წვდომა სრულიად ახალი არ არის. მონტენეგრო უკვე მონაწილეობს ევროს გადახდების ერთიან სივრცეში (SEPA), მიუხედავად იმისა, რომ ჯერ წევრი არ არის. ევროკომისიას ასეთი წვდომის სისტემატურად მინიჭება და მისი სტრატეგიულ თანხვედრასთან დაკავშირება სურს.