ევროპას ზამთარში გაზის დეფიციტი ემუქრება, თუ ტრამპი ირანთან ომს არ დაასრულებს

ევროპას ამ ზამთარში გაზის დეფიციტი შეიძლება შეექმნას, თუ დონალდ ტრამპი ირანთან ჰორმუზის სრუტის გასახსნელად შეთანხმებას ვერ მიაღწევს, გააფრთხილა ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტომ (IEA). სააგენტომ ეს განცხადება კვარტალურ ანგარიშში გააკეთა.

სააგენტოს ცნობით, თუ ჰორმუზის სრუტე კვლავ ჩაკეტილი იქნება და ევროპაში საშუალოზე ცივი ამინდი დაიჭერს, გაზსაცავების დონე 2027 წლის აპრილისთვის სამუშაო მოცულობის 10%-ზე ქვემოთ შეიძლება დაეცეს. ასეთ შემთხვევაში ევროპული ბაზარი სიცივისა და მიწოდების სხვა შეფერხებების მიმართ „განსაკუთრებით მოწყვლადი“ გახდება, რადგან გაზსაცავებიდან ევროპული ოჯახებისთვის გაზის მიწოდების ტემპი, როგორც წესი, მცირდება, როცა მათი შევსება მოცულობის 30%-ზე ნაკლებია.

სააგენტოს ცნობით, ამ ზამთრის დასაწყისისთვის გაზსაცავებში მარაგი 2013 წლის შემდეგ ყველაზე დაბალ დონეზეა. ამის გამო ფასები შეიძლება გაიზარდოს, რასაც ასევე ხელს შეუწყობს „აზიისა და სამხრეთ ამერიკის რამდენიმე ქვეყანაში თხევადი ბუნებრივი აირის იმპორტის შეზღუდული შესაძლებლობები“.

თუმცა შეთანხმების მიღწევის იმედი მცირეა. ორშაბათს აშშ-მა ირანზე ახალი იერიშები მიიტანა, მათ შორის კეშმის კუნძულზე. ირანის უზენაესმა ლიდერმა მოჯთაბა ხამენეიმ კი იშვიათ განცხადებაში გააფრთხილა, რომ თუ აშშ დარტყმებს განაახლებს, თეირანი ომს „გეოგრაფიული შეზღუდვების გარეშე“ აწარმოებს.

ჰორმუზის სრუტით თხევადი ბუნებრივი აირის მიწოდების აღდგენა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან ევროკავშირი რუსულ თხევად ბუნებრივ აირზე დამოკიდებულების შემცირებას ცდილობს. 2026 წლის პირველ ცხრა თვეში ევროკავშირმა რუსეთიდან რეკორდული 12,18 მილიონი ტონა არქტიკული თხევადი ბუნებრივი აირი მიიღო. ეს მონაცემები Kpler-ის მონაცემების Urgewald-ის მიერ ჩატარებულ ანალიზშია მოყვანილი.

2025 წლის 17 ივნისამდე დადებული მოკლევადიანი კონტრაქტები მიმდინარე წლის აპრილიდან აიკრძალა. რუსეთიდან იმპორტის ახალი კონტრაქტები კი 2026 წლის 18 მარტიდან აიკრძალა. რუსულ თხევად ბუნებრივ აირზე გრძელვადიანი აკრძალვა 2027 წელს ამოქმედდება, ამ ნაბიჯზე მხარეები გასულ წელს შეთანხმდნენ.

თუმცა ტრამპის ადმინისტრაცია ახლა ამ ძალისხმევას საპირისპირო ზეწოლას უწევს. გავრცელებული ცნობით, ის უკრაინის გავლით გამავალი მილსადენებით ევროპაში რუსული ბუნებრივი აირის გაყიდვის აღდგენას ცდილობს.

გეგმის მიხედვით, რუსული გაზი აშშ-ის შუამავლის მეშვეობით გაიყიდება, რათა ევროკავშირის სანქციებს გვერდი აუარონ. აშშ-ის წარმომადგენლებმა ჯარედ კუშნერმა და სტივ უიტკოფმა ეს იდეა მოსკოვსა და კიევში წლის დასაწყისში ვიზიტებისას წამოაყენეს. ამის შესახებ უოლ სტრიტ ჯორნალი იტყობინება. გამოცემის ცნობით, ვაშინგტონი ზამთრამდე ენერგეტიკული ზავის მიღწევას ცდილობს.