ევროპის ლიდერებმა ევროკავშირს არქტიკაში ყოფნის გაძლიერებისკენ მოუწოდეს

ფინეთში შეკრებილმა 12-მა ევროპულმა ქვეყანამ ევროკავშირს არქტიკაში თავისი როლის გაძლიერება სთხოვა. რეგიონი სადავო გეოპოლიტიკურ ასპარეზად იქცა, სადაც ერთმანეთს რუსეთისა და აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის ინტერესები კვეთს.

ფინეთის ლაპლანდიის ქალაქ როვანიემიში გამართული ევროპული არქტიკის სამიტის შემდეგ ქვეყნების ლიდერებმა ერთობლივ განცხადებაში დაწერეს: „ევროკავშირს მოვუწოდებთ, ევროპულ არქტიკაში უფრო სტრატეგიული და პროაქტიული როლი იკისროს“. სამიტს, სხვებთან ერთად, დანიის, საფრანგეთის, გერმანიის, საბერძნეთისა და შვედეთის წარმომადგენლები დაესწრნენ.

ევროკავშირის საგარეო პოლიტიკის ხელმძღვანელმა კაია კალასმა განაცხადა, რომ ბლოკს ყინულმჭრელები სჭირდება. თუმცა დაუყოვნებლივ არ დაზუსტებულა, ერთობლივ შესყიდვას სთავაზობდა თუ წევრ ქვეყნებს საკუთარი შესაძლებლობების გაძლიერებისკენ მოუწოდებდა.

კალასმა ჟურნალისტებს განუცხადა: „იმ ვითარების გათვალისწინებით, რომელშიც ვიმყოფებით, ასევე კლიმატის ცვლილებისა და საზღვაო გზების გახსნის გამო, გვჭირდება ყინულმჭრელები ან გემები, რომლებსაც ამ ძალიან რთულ პირობებში ნაოსნობა შეუძლიათ“.

ევროკომისიის პრეზიდენტმა ურსულა ფონ დერ ლაიენმა იანვარში გამოთქვა მოსაზრება, რომ ევროკავშირს თავდაცვის ხარჯების მიმდინარე ზრდის ნაწილი „ევროპული ყინულმჭრელი შესაძლებლობისთვის“ გამოეყო. ეს შესაძლებლობა ტრადიციულად სამოქალაქოდ მიიჩნევა. მან არქტიკის უსაფრთხოებისთვის სასიცოცხლოდ აუცილებელი სხვა აღჭურვილობაც ახსენა.

ევროკავშირმა რეგიონის უახლესი სტრატეგია 2021 წელს მიიღო. მას შემდეგ არქტიკისადმი ინტერესი მნიშვნელოვნად გაიზარდა.

ტრამპი არაერთხელ დაიმუქრა, რომ გრენლანდიას, დანიის უზარმაზარ ავტონომიურ ტერიტორიას, აშშ-ის კონტროლქვეშ მოაქცევდა. ამ განცხადებებმა ვაშინგტონის მოკავშირეებს შორის დიპლომატიური კრიზისი გამოიწვია.

წლის დასაწყისთან შედარებით ტრამპის ტონი შერბილდა. თუმცა ევროკავშირის ქვეყნებს რეგიონში ყოფნის გაზრდა მტკიცედ აქვთ გადაწყვეტილი. მათ კარგად იციან, რომ ფინეთის გრძელი აღმოსავლეთი საზღვრის მეორე მხარეს მტრულად განწყობილი მეზობელია.

ქვეყნებმა „რუსეთისგან მომდინარე მნიშვნელოვან და გრძელვადიან საფრთხეზე“ მიუთითეს. მათი განცხადებით, მოსკოვს არქტიკაში გავლენის გაზრდა სურს. ქვეყნებმა აღნიშნეს, რომ რუსეთის „ევროპისადმი მტრული დამოკიდებულება, მათ შორის ჰიბრიდული მოქმედებების გახშირება, ევროკავშირის არქტიკული პოლიტიკის გაძლიერების აუცილებლობას წარმოაჩენს“.

სამიტს გერმანიის კანცლერი ფრიდრიხ მერცი, დანიის პრემიერ-მინისტრი მეტე ფრედერიკსენი და კაია კალასი დაესწრნენ. მონაწილეებს შორის ასევე იყვნენ ევროპული საბჭოს პრეზიდენტი ანტონიო კოშტა და ისეთი ქვეყნების ლიდერები, როგორებიცაა რუმინეთი და საბერძნეთი.