ევროპის ცენტრალურ ბანკებს ოქრო აშშ-დან გააქვთ

ნიდერლანდების ცენტრალურმა ბანკმა ცოტა ხნის წინ დაახლოებით 86 ტონა (95 ამერიკული ტონა) ოქრო ნიუ-იორკიდან ლონდონში გადაიტანა. ამ გადაწყვეტილებამ გამოკვეთა ზოგიერთი მთავრობის მზარდი შეშფოთება აშშ-ში სტრატეგიული აქტივების შენახვის გამო. ისინი ასევე ეჭვობენ, რამდენად სწრაფად იქნება ეს აქტივები კრიზისის დროს ხელმისაწვდომი.

ნიდერლანდების ცენტრალურმა ბანკმა (De Nederlandsche Bank, DNB) მიზეზად „გეოპოლიტიკური არეულობა“ დაასახელა. ბანკის განცხადებით, ოქროს სხვადასხვა იურისდიქციაში განაწილება მის „კრიზისისთვის მზადყოფნას“ გააუმჯობესებს.

საფრანგეთმა 2025 წლის ივლისიდან 2026 წლის იანვრამდე ნიუ-იორკის ფედერალური სარეზერვო ბანკიდან დარჩენილი ოქროც გაიტანა. თუმცა საფრანგეთის ბანკის მმართველმა ფრანსუა ვილერუა დე გალომ მაშინ განაცხადა, რომ გადაწყვეტილება პოლიტიკურად მოტივირებული არ ყოფილა.

გერმანია და იტალია მსოფლიოში, შესაბამისად, სიდიდით მეორე და მესამე ოქროს მარაგებს ფლობენ. ორივე ქვეყნის რამდენიმე პოლიტიკოსმა აშშ-დან ეროვნული ოქროს გატანა მოითხოვა. მათ შეშფოთებას ტრამპის ადმინისტრაციის არაპროგნოზირებადი პოლიტიკა და ევროკავშირის მიმართ მზარდი მტრობა იწვევს. ამას გრენლანდიის ნაწილის მიერთების მუქარაც ერთვის.

Oxford Economics-ის ანალიტიკოსმა სებასტიან ტილეტმა დოიჩე ველეს უთხრა, რომ ევროპის ცენტრალური ბანკების აქტივების პირდაპირ ჩამორთმევის რისკი „უკიდურესად მცირეა“. თუმცა, მისი თქმით, გეოპოლიტიკური გაურკვევლობის პირობებში მათზე წვდომის საკითხი მზარდ შეშფოთებას იწვევს.

ტილეტმა განმარტა: „უფრო მნიშვნელოვანი საფრთხე ისაა, რომ სხვა იურისდიქციაში დაცული აქტივები სანქციებთან, სამართლებრივ ან გეოპოლიტიკურ გარემოებებთან დაკავშირებული უკიდურესი სცენარისას დროებით მიუწვდომელი გახდეს“.

ოქროს მსოფლიო საბჭოს (World Gold Council) წარმომადგენელმა კრიშნან გოპოლმა აღნიშნა, რომ ცენტრალური ბანკები 2008 წლის გლობალური ფინანსური კრიზისის შემდეგ მეტ ოქროს ყიდულობენ. ისინი სულ უფრო მეტ ყურადღებას უთმობენ, სად და როგორ ინახება ოქრო. შედეგად, ოქროს ფასებმა რეკორდულ ნიშნულებს მიაღწია.

ოქროს მსოფლიო საბჭოს ბოლო კვლევის თანახმად, ცენტრალური ბანკები ბოლო ოთხი წლის განმავლობაში საშუალოდ 1 000 ტონა ოქროს აგროვებდნენ. წინა ათწლეულის საშუალო მაჩვენებელი 500 ტონა იყო.

2008 წლის გლობალურ ფინანსურ კრიზისს ევროზონის სუვერენული ვალის კრიზისი მოჰყვა. შემდეგ დაიწყო სხვადასხვა პოლიტიკური კრიზისი, პანდემია, ხანგრძლივი გეოპოლიტიკური დაძაბულობა და კონფლიქტები. გოპოლის თქმით, ამიტომ ოქროს, როგორც უსაფრთხო აქტივის, მნიშვნელობა გაიზარდა.

ნიდერლანდებისა და საფრანგეთის გადაწყვეტილებები ახალ პრიორიტეტს გამოკვეთს: ოქრო ისეთ ადგილას უნდა ინახებოდეს, საიდანაც ახალი კრიზისის დროს მისი სწრაფად გამოყენება შეიძლება. ცენტრალური ბანკები, მთავრობები და სუვერენული ფონდები ფიზიკურ ოქროს სხვადასხვა ადგილას ინახავენ. მისი გადატანა უკიდურესად რთული, სარისკო და ძვირი შეიძლება იყოს. გაყიდვის ან ვალუტასა და სხვა აქტივებში გაცვლის სიმარტივე კი ადგილმდებარეობაზეა დამოკიდებული.