სასამართლო ხუთშაბათს გადაწყვეტს, ჩაიდინა თუ არა მიანმარმა როჰინჯა უმცირესობის წინააღმდეგ გენოციდი.
წყარო: The Guardian. ქართული თარგმანი: შიკრიკი.
World’s top court to rule if Myanmar committed genocide against Rohingya

ტექსტი ავტომატურად ითარგმნა. წყარო: The Guardian.
გაეროს საერთაშორისო სასამართლოს ჯერ არცერთი სახელმწიფო არ უღიარებია გენოციდში დამნაშავედ. განაჩენი გავლენას მოახდენს ისრაელის წინააღმდეგ აღძრულ ცალკე, გახმაურებულ გენოციდის საქმეზეც.
მსოფლიოს უმაღლესი სასამართლო ამ კვირაში გამოიტანს განაჩენს, ჩაიდინა თუ არა მიანმარმა გენოციდი როჰინჯა უმცირესობის წინააღმდეგ. ეს ისტორიული საქმე 21-ე საუკუნისთვის საერთაშორისო დანაშაულებს შორის უმძიმესი დანაშაულის შეფასების მნიშვნელოვან ნიშნულს შექმნის.
ამ საქმეს დიდი ყურადღებით აკვირდებიან. განაჩენი შესაძლოა მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ საერთაშორისო სამართლის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი მოვლენა გახდეს.
გაეროს საერთაშორისო სასამართლოს (ICJ) გენოციდში პასუხისმგებელი სახელმწიფო ჯერ არ უღიარებია. ეს დანაშაული ნაცისტების ხელმძღვანელობით ჩადენილი ჰოლოკოსტის შემდეგ განისაზღვრა. განაჩენი გავლენას მოახდენს ისრაელის წინააღმდეგ აღძრულ ცალკე, გახმაურებულ გენოციდის საქმეზეც.
სამხედრო კამპანიიდან თითქმის ათი წლის შემდეგ, რომელმაც ასიათასობით მუსლიმი როჰინჯა საზღვრის გადაკვეთისა და გაქცევის იძულებული გახადა, ჰააგაში მდებარე სასამართლო განაჩენს ხუთშაბათ დილით გამოიტანს.
გაეროს ყოფილი გამომძიებლის, რომელიც მიანმარში ადამიანის უფლებებს იკვლევდა, იანგი ლიის თქმით, სასამართლოს განაჩენი როჰინჯა გადარჩენილებისა და მათი ოჯახებისთვის მთელ მსოფლიოში ისტორიული იქნება.
ლიან აღნიშნა, რომ ცხრა წლის წინ საერთაშორისო საზოგადოებამ ვერ შეძლო, მიანმარის სამხედრო ძალების მიერ როჰინჯების წინააღმდეგ ჩადენილი სისასტიკე შეეჩერებინა. მისი თქმით, ახლა ეს შესაძლებლობა უნდა გამოიყენონ, რათა როჰინჯებს სამართლიანობა აღუდგინონ და წარსულის ჩავარდნები გააანალიზონ.
მოსამართლეები შვიდი წლის განმავლობაში განიხილავდნენ მუსლიმური უმრავლესობის მქონე გამბიის ბრალდებებს. გამბიის თქმით, მიანმარის მიერ როჰინჯების ჩაგვრა გაეროს 1948 წლის გენოციდის კონვენციას არღვევდა.
წინა საქმეებში ერთ-ერთი მთავარი საკითხი იყო, როგორ უნდა დამტკიცდეს „განზრახვა“. კონვენციის თანახმად, დანაშაული მოიცავს ქმედებებს, რომელთა მიზანიც ეროვნული, ეთნიკური, რასობრივი ან რელიგიური ჯგუფის სრულად ან ნაწილობრივ განადგურებაა.
სამართლებრივი დახმარების მსოფლიო ორგანიზაციის (Legal Action Worldwide, Law) დამფუძნებელმა ანტონია მალვიმ, რომლის ჯგუფიც როჰინჯა ასობით გადარჩენილს წარმოადგენს, თქვა, რომ სასამართლო მიანმარს სრულ პასუხისმგებლობას დააკისრებდა და ამ მოლოდინს ფრთხილი ოპტიმიზმით უყურებდა.
მალვის თქმით, მთავრობის ქმედებებში „ქცევის ნიმუშები“ ჩანდა, რაც ჯგუფის განადგურების აშკარა მცდელობებს ადასტურებდა.
ამავე გამოცემის სხვა ამბები.
AI cheating scandal rattles South Korea as annual college exam looms
მისი თქმით, სოფლებზე თავდასხმები ერთნაირად ხდებოდა: „ისინი მშვიდობიან მოსახლეობას ესხმოდნენ თავს, სოფლებს წვავდნენ, კაცებსა და ქალებს აცალკევებდნენ, სექსუალურ ძალადობას სჩადიოდნენ… შემდეგ კი, როცა ადამიანები გარბოდნენ, მათ კვლავ ხოცავდნენ“.
ბალკანეთში ჩადენილ სისასტიკესთან დაკავშირებულ ორ სხვა საქმეზე სასამართლომ სახელმწიფოებს გენოციდზე პირდაპირი პასუხისმგებლობა არ დააკისრა. თუმცა სერბეთი სრებრენიცის გენოციდის აღკვეთის ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო სამართლებრივად პასუხისმგებლად ცნო.
მალვის თქმით, მომავალ განაჩენში მნიშვნელოვანი იქნება, როგორ შეაფასებს სასამართლო გაუპატიურებასა და სექსუალურ ძალადობას, როგორც გენოციდის აქტებს. მისმა გუნდმა მოიპოვა ჩვენებები, რომ ჯარისკაცები ქალებს სასქესო ორგანოებს უსახიჩრებდნენ და სახეზე კბენდნენ. მალვის თქმით, ეს ადამიანებისთვის ნიშნის დასასმელად და დასაღად, ასევე გამრავლების შესაჩერებლად კეთდებოდა.
მისი თქმით, სექსუალური ძალადობა ჯგუფის განადგურების განზრახვის დასამტკიცებლად მნიშვნელოვანი ნაწილია.
„ადამიანების ჯგუფურად გაუპატიურება საჭირო არ არის. არც მათი შვილების თვალწინ მოკვლაა საჭირო. მათი დასახიჩრება საჭირო არ არის. ამის საჯაროდ ჩადენაც საჭირო არ არის. რა მიზანი აქვს ამას? ჯგუფის განადგურება“, თქვა მალვიმ.
იანვარში სასამართლომ დახურულ სხდომებზე ბანგლადეშის ბანაკებიდან ჩასულ როჰინჯა გადარჩენილებს უშუალოდ მოუსმინა. Law-ის ცნობით, ერთმა მოწმემ თქვა, რომ ბავშვი ხელებიდან გამოსტაცეს, დაჭრეს და ცეცხლში ჩააგდეს. მეორე მოწმემ კი მასობრივი სამარხი აღწერა, სადაც ცხედრები გროვებად ეყარა.
სხდომებზე გამბიის იუსტიციის მინისტრმა დაუდა ჯალოუმ სასამართლოს უთხრა, რომ საქმე „საერთაშორისო სამართლის აბსტრაქტულ საკითხებს“ არ ეხებოდა.
ჯალოუმ თქვა: „საქმე რეალურ ადამიანებს, ნამდვილ ამბებსა და ადამიანთა რეალურ ჯგუფს ეხება. ეს მიანმარის როჰინჯებია. მათ განადგურება დაუმიზნეს“.
მიანმარი უარყოფს, რომ გენოციდი ჩაიდინა, და ამტკიცებს, რომ მისი ქმედებები ამბოხებულთა სამხედრო აჯანყების წინააღმდეგ იყო მიმართული.
ათწლეულების განმავლობაში როჰინჯებს მოქალაქეობა ჩამოართვეს და მზარდი დისკრიმინაციის სამიზნედ აქციეს. ამას მიანმარის დასავლეთ რაქაინის შტატში ბუდისტებთან თემთაშორისი ძალადობაც ახლდა.
კრიზისმა პიკს 2017 წლის ზაფხულში მიაღწია, როცა როჰინჯა შეიარაღებულმა ჯგუფმა პარტიზანული თავდასხმები მოაწყო. მიანმარის არმიამ მასშტაბური „გაწმენდის ოპერაციებით“ უპასუხა.
2017 წელს ბანგლადეშში გაქცეულმა ლტოლვილებმა გარდიანს სოფელ ტულა ტოლიში მომხდარი ხოცვა-ჟლეტის შესახებ უამბეს. გადარჩენილთა თქმით, მშვიდობიან მოსახლეობას სისტემატურად ესროდნენ, მათ შორის ბავშვებს მდინარეში ახრჩობდნენ.
ტულა ტოლის შესახებ ეს ჩვენებები, რომელსაც მოგვიანებით სატელიტურმა სურათებმა მიწასთან გასწორებული სოფელი დაუდასტურა, წლების განმავლობაში შეგროვებულ ათობით სხვა მოწმეთა მონათხრობს დაემატა. ეს მასალა გენოციდის საქმის ასაგებად გამოიყენეს.
თუ სასამართლო დაადგენს, რომ მიანმარმა გენოციდი ჩაიდინა, საერთაშორისო ზეწოლა გაიზრდება ქვეყნის ლიდერზე, მინ აუნგ ჰლაინზე. ის 2016-2017 წლების თავდასხმების დროს სამხედროებს ხელმძღვანელობდა, შემდეგ კი 2021 წლის გადატრიალებით აუნ სან სუ ჩის არჩეული მთავრობა დაამხო. გადატრიალებამ სამოქალაქო ომი გამოიწვია, რომელსაც ათიათასობით ადამიანი შეეწირა.
ყოფილ გენერალს ცალკე იძიებს სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლო (ICC), რომელიც, გაეროს საერთაშორისო სასამართლოსგან განსხვავებით, სახელმწიფოებს კი არა, ინდივიდებს ასამართლებს. მას კაცობრიობის წინააღმდეგ ჩადენილ დანაშაულებს ედავებიან.
მინ აუნგ ჰლაინი აპრილში სამოქალაქო პრეზიდენტად დანიშნეს, არჩევნების შემდეგ, რომელსაც ფართოდ უწოდეს ფარსი. მას დიპლომატიური ურთიერთობების აღდგენის მცდელობებიც ჰქონდა.
ბევრის აზრით, სასამართლოს გადაწყვეტილება მიანმარის ფარგლებს გაცდება. ის ყველაზე ძლიერ მინიშნებას მოგვცემს, როგორ შეიძლება მოსამართლეებმა შეაფასონ სამხრეთ აფრიკის მიერ ისრაელის წინააღმდეგ აღძრული ისტორიული საქმე ღაზაში სამხედრო კამპანიის გამო.
საქმეებს ბევრი საერთო აქვთ: ორივეგან ეთნიკურ ჯგუფს ძლიერი სამხედრო ძალა უპირისპირდება. თუმცა ისრაელს აშშ-ისგან გაცილებით ძლიერი დიპლომატიური მხარდაჭერა აქვს.
განაჩენი იმ დროს გამოდის, როცა ვაშინგტონი საერთაშორისო უფლებადამცველ ორგანოებს უპირისპირდება და მათ შორის სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს სანქციებიც დაუწესა. ვაშინგტონი ტექნიკურად უკვე მიიჩნევს როჰინჯების კრიზისს გენოციდად, ბაიდენის ადმინისტრაციის გადაწყვეტილების საფუძველზე.
თუმცა დონალდ ტრამპის წარმომადგენელმა გაეროში, მაიკ უოლცმა, გააფრთხილა, რომ სასამართლოს „არ უნდა მიეცეს საშუალება“ გენოციდის ისეთი სტანდარტი დაადგინოს, რომლის გამოყენებაც „მოკავშირე ჯარისკაცების“ წინააღმდეგ იქნება შესაძლებელი. ეს განცხადება ისრაელის სამხედროებისთვისაც მნიშვნელოვანია.
მიანმარის საქმეში ჩართული მხარეების მხარდამჭერები ამბობენ, რომ განაჩენმა სახელმწიფოებს იარაღისა და საავიაციო საწვავის მიწოდების შეჩერებისკენ უნდა უბიძგოს. სასამართლოს გადაწყვეტილებების აღსრულების მექანიზმი არ აქვს, თუმცა წარსულში მათ ითვალისწინებდნენ. გაეროს უშიშროების საბჭოს შეუძლია გადაწყვეტილებას მეტი ძალა შესძინოს, მაგრამ უთანხმოების, განსაკუთრებით აშშ-სა და ჩინეთს შორის დაპირისპირების გამო, ეს ნაკლებად მოსალოდნელია.
მსოფლიოში ლტოლვილთა უდიდეს დასახლებაში, ბანგლადეშში, მილიონზე მეტი როჰინჯა რჩება. ვარაუდობენ, რომ მიანმარში 600 000-ზე ნაკლებია დარჩენილი.
მიანმარის შიგნით მცხოვრებმა იძულებით გადაადგილებულმა როჰინჯამ გარდიანს უთხრა, რომ იმედოვნებს, განაჩენი „ათწლეულების დევნისა და დისკრიმინაციის დასრულებას დაეხმარება“.
მისი თქმით: „მხოლოდ თანაგრძნობას არ ვითხოვთ. ვითხოვთ სამართლიანობას, აღიარებას, თანაბარ უფლებებს და მომავალს, რომელშიც ჩვენი შვილები საკუთარ სამშობლოში უსაფრთხოდ და ღირსეულად იცხოვრებენ“.
თემებიანტონია მალვიდაუდა ჯალოუიანგი ლიმინ აუნგ ჰლაინიგაეროს საერთაშორისო სასამართლოსამართლებრივი დახმარების მსოფლიო ორგანიზაციაგამბიამიანმარისერბეთიროჰინჯა
შეადარე თარგმანი გამოცემის ორიგინალურ ტექსტს.
გამოქვეყნდა 15 ნოემბერი, 2026

Anthony Albanese welcomes Trump-Xi-Putin summit – even as European leaders express reservations
Nvidia scandal: US treasury chief blames Lutnick’s commerce department over alleged lack of action
სხვა ამბები ამ განყოფილებიდან.

Romania slams ‘unacceptable’ drone strikes on Black Sea ships
La misión naval de la UE aborda en el Mediterráneo un petrolero sospechoso de formar parte de la flota fantasma de Rusia

US has floated Ukraine ceding Donbas for Nato membership, Zelensky says
კომენტარი (0)
გაგვიზიარე შენი აზრი.
კომენტარები ავტომატურად მოწმდება.
აზრის გასაზიარებლად შექმენი ანგარიში ან შედი.
კომენტარები ჯერ არ არის. დაწერე პირველი.