ჰორმუზის სრუტეზე თავდასხმებმა სპარსეთის ყურეში ნავთობი ჩაღვარა

სატელიტურ სურათზე ნავთობის გაჟონვას რამდენიმე ნიშანი მიანიშნებს: დამუქებული, მღვრიე ლურჯი ლაქა, ვერცხლისფერი ზოლი და ლითონისებრი ელვარება.

ექსპერტებმა ჰორმუზის სრუტეში ეს და სხვა ნიშნები აღმოაჩინეს. მათი დასკვნით, აშშ-ირანის ომის ფონზე ეკოლოგიური კრიზისი ვითარდება. რაკეტები ნავთობმზიდებს ხვდება, რის შემდეგაც ისინი იწვის ან იძირება.

ივნისში ომანის სანაპიროსთან რუსული ნავთობმზიდი გაიჭედა, რომელსაც დაახლოებით 800 000 ბარელი ნავთობი გადაჰქონდა. შემთხვევამ მასშტაბური დაღვრა გამოიწვია.

ომის ადრეულ ეტაპზე სრუტეში ნავთობით დატვირთული 85-მდე დიდი ნავთობმზიდი იყო გაჭედილი. Greenpeace-ის ცნობით, მათი რიცხვი 13-მდე შემცირდა. თავდასხმისა და დაღვრის საფრთხე თითოეულ გაჩერებულ თუ მოძრავ გემს ემუქრება. ორგანიზაციამ ომის დაწყებიდან სატელიტური სურათებით 100-ზე მეტი დაღვრა აღრიცხა.

რეგიონში GPS-ის სიგნალის ფართომასშტაბიანი გაყალბების გამო, სავარაუდოდ, სხვა დაღვრებიც მოხდა. ეს გემებს ცრუ მდებარეობის გადაცემას აიძულებს. Greenpeace-მა ამ კვირაში ვითარებას „ეკოლოგიური კატასტროფა“ უწოდა. ორგანიზაციამ ნავთობის ლაქები დაცულ და მოწყვლად ეკოსისტემებშიც აღმოაჩინა.

გარემოსდაცვით კატასტროფებზე რეაგირების ექსპერტმა ნინა ნოელემ (Nina Noelle) დოიჩე ველეს განუცხადა: „ადამიანები უნდა შეშფოთდნენ“. მისი თქმით, ომმა გარემოს ძალიან მძიმე ზიანი მიაყენა, რომელმაც ახლა ახალი მასშტაბი შეიძინა.

Greenpeace-მა კვირის დასაწყისში ხუთი დიდი ლაქა გამოავლინა. ჰორმუზის სრუტეში მათი საერთო ხილული ფართობი 240 კვადრატული კილომეტრი, დაახლოებით 90 კვადრატული მილი იყო. ეს მანჰეტენის ფართობს დაახლოებით ოთხჯერ აღემატება.

უფრო ახალი სურათებით, ლაქები დაახლოებით 80 კვადრატულ კილომეტრამდე შემცირდა. სავარაუდოდ, ამინდმა ნავთობი გაფანტა. თუმცა, ნოელეს თქმით, ეს ეკოლოგიურ ზიანს არ ამცირებს: „ნავთობი შესაძლოა ნალექშიც ჩაიძიროს და ეკოსისტემებზე წლების განმავლობაში იმოქმედოს“.

ერთი ლაქა ომანის მუსანდამის ეროვნულ პარკთან აღმოაჩინეს. დაცულ ტერიტორიაზე მარჯნის რიფები, ზღვის ბინადრები და ზღვის ფრინველთა მნიშვნელოვანი საბუდრებია. მეორე ლაქა ირანის მდინარე მინაბის დელტასთან, დაცულ მეჩეჩებსა და მანგროს ტყეებთანაა. ასეთი ზიანისგან ეკოსისტემების აღდგენას ათწლეულები შეიძლება დასჭირდეს.

ნავთობის გავრცელების მანძილისა და ზიანის სიმძიმის ზუსტად განსაზღვრა რთულია. ნოელემ თქვა: „ჩვენ კონსერვატიული შეფასება გამოვაქვეყნეთ. მდგომარეობა შესაძლოა უარესი იყოს. უკეთესი ნამდვილად არ არის“.

გარემოსდაცვითი ორგანიზაციები ევროკავშირის დედამიწაზე დაკვირვების პროგრამის საჯარო სატელიტურ სურათებს იყენებენ. მათ კოპერნიკუს სენტინელ-1 (Copernicus Sentinel-1) და სენტინელ-2 (Sentinel-2) აწვდის. Planet Labs-ის მსგავსი კერძო კომპანიები უფრო მაღალი გარჩევადობის სურათებს ფლობენ. თუმცა, სამხედრო სამიზნეების შესარჩევად მონაცემების გამოყენების აღსაკვეთად, ომის დროს მათზე წვდომა შეზღუდეს.