ირანში იანვრის აქციების შემდეგ სამი კაცი სიკვდილით დასაჯეს

ირანში რეჟიმის წინააღმდეგ ქვეყნის მასშტაბით გამართული საპროტესტო აქციების შემდეგ სამი კაცი სიკვდილით დასაჯეს. სახელმწიფო მედიის ცნობით, ისინი მანამდე ისრაელისა და აშშ-ის სასარგებლოდ მუშაობაში ცნეს დამნაშავედ. მათ, სავარაუდოდ, იანვრის დემონსტრაციებშიც მიიღეს მონაწილეობა.

სიკვდილით დასჯილებს ჰასან დიობანდი, ჰამიდ ყაზემი და რეზა ზანგანეი ერქვათ. მათ, სავარაუდოდ, იარაღი, ხელყუმბარები და მოლოტოვის კოქტეილები გამოიყენეს, რათა საჯარო შენობებისთვის ცეცხლი წაეკიდებინათ და ელექტროენერგიის გათიშვა გამოეწვიათ. ირანის უზენაესმა სასამართლომ სასიკვდილო განაჩენები ძალაში დატოვა, რის შემდეგაც ისინი აღასრულეს.

სახელმწიფო მედიის ცნობით, საქმეზე სხვა ბრალდებულებს ხუთიდან ათ წლამდე პატიმრობა მიუსაჯეს.

აშშ-ში დაფუძნებულმა უფლებადამცველმა ორგანიზაციამ Iran Human Rights Documentation Center-მა (IHRDC) აგვისტოში ზანგანეის წინააღმდეგ გამოტანილი პირველი განაჩენის შესახებ დაწერა. ორგანიზაციის ცნობით, 27 წლის კაცი უცხოური ავტომობილების ტექნიკოსად და მექანიკოსად მუშაობდა. ხელისუფლებამ ის აპრილის დასაწყისში, სამუშაო ადგილზე დააკავა.

მისმა ოჯახმა ბრალდებები უარყო. ზანგანეის ისრაელის სასარგებლოდ მუშაობაში ადანაშაულებდნენ მის პროფესიულ საქმიანობასა და საზღვარგარეთ ადრინდელ საქმიან მოგზაურობებს უკავშირებდნენ. IHRDC-ის ცნობით, დაკითხვისა და სასამართლო პროცესების შესახებ გადამოწმებადი ინფორმაცია არ იყო. ასევე გაურკვეველი დარჩა, რა მტკიცებულებებს დაეყრდნენ განაჩენის გამოტანისას. იმედი უზენაეს სასამართლოზე ჰქონდათ, თუმცა უშედეგოდ.

ბოლო თვეებში ირანის რეჟიმმა სიკვდილით დასჯის განაჩენები არაერთხელ აღასრულა. ხელისუფლება მსჯავრდებულებს კვლავაც ისრაელთან ან აშშ-თან სავარაუდო კავშირებში ადანაშაულებს.

უფლებადამცველი ჯგუფები წლებია აკრიტიკებენ ირანში სიკვდილით დასჯის მკაცრ გამოყენებას. ისინი ხელისუფლებას სიკვდილით დასჯის დაშინების მიზნით გამოყენებაშიც ადანაშაულებენ. Amnesty International-ის მონაცემებით, გასულ წელს ირანში სულ მცირე 2159 ადამიანი სიკვდილით დასაჯეს. ეს 1981 წლის შემდეგ აღრიცხული ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია.

ზამთარში ქვეყანაში ეკონომიკური კრიზისის გამო დემონსტრაციები დაიწყო. ისინი სწრაფად გადაიზარდა ავტორიტარული მმართველობის წინააღმდეგ მიმართულ მასობრივ საპროტესტო აქციებში. სახელმწიფომ აქციები ძალადობრივად ჩაახშო და ათასობით დემონსტრანტი მოკლეს. თეირანმა აღიარა, რომ 3000-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა, თუმცა ძალადობა აშშ-ისა და ისრაელის მიერ მართულ „ტერორისტულ აქტებს“ დააბრალა. ამით ხელისუფლებამ ძალადობრივი რეპრესიების სიმძიმის შემსუბუქება სცადა.