ისრაელი სამხრეთ ლიბანის აღდგენისთვის საჭირო ტექნიკას ანადგურებს

აღდგენა შეჩერდა, მაგრამ ნგრევა გაგრძელდა. ისრაელის თავდაცვის მინისტრ ისრაელ კაცის საკუთარი მონაცემებით, ოქტომბრისთვის 23 000 სახლი და 60-ზე მეტი სოფელი იყო განადგურებული. „ნიუ-იორკ თაიმსის“ ანალიზის თანახმად, ისრაელის ძალებმა დიდწილად გაანადგურეს მათ მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიაზე მდებარე დაახლოებით 60 სოფლიდან და დაბიდან 48. უმეტესობა აპრილში ცეცხლის შეწყვეტის განახლების შემდეგ განადგურდა. ისრაელის სამხედროებმა გამოცემას განუცხადეს, რომ მათ არ მიუღიათ მითითება, ფართომასშტაბიანად დაეზიანებინათ შენობები ან დაენგრიათ სოფლები. „უაირდი ახლო აღმოსავლეთმა“ ისრაელის თავდაცვის ძალებს კომენტარისთვის მიმართა, თუმცა მასალის გამოქვეყნების დროისთვის პასუხი არ მიუღია.

შენობების გარდა, კრიტიკული ინფრასტრუქტურის, მათ შორის წყლის წყაროების დაზიანებამაც შეაჩერა ადამიანების შინ დაბრუნება. „ექიმები საზღვრებს გარეშე“ სექტემბერში აცხადებდა, რომ უკვე დასუსტებულ წყლის სისტემებზე თავდასხმები აპრილის ცეცხლის შეწყვეტის შემდეგაც გრძელდებოდა.

გაეროს კონსულტაციების დროს, ჯაბალ ამელის ადგილობრივმა ოფიციალურმა პირებმა განაცხადეს, რომ იძულებით გადაადგილებული დაახლოებით 6 500 ოჯახი ზონაში მდებარე ათეულ სოფელში დაბრუნებას ვერ ახერხებდა. სოფლები ისრაელის მიერ გამოცხადებულ „ყვითელ ხაზს“ მიღმაა, რომელიც სამხრეთ ლიბანში სამხედრო ზონის საზღვარს აღნიშნავს. ამ ტერიტორიაზე დაწესებული შეზღუდვები აუცილებელი მომსახურების აღდგენას აფერხებს.

„ექიმები საზღვრებს გარეშე“-ს პროექტის კოორდინატორმა შარლენ სილვინმა ბინტ ჯბეილის რაიონში დაახლოებით 20 ქალაქი მოინახულა, რათა წყლის მარაგისთვის მიყენებული ზიანი დაეფიქსირებინა. მისი თქმით, გზაზე არც ერთი სოფელი არ ყოფილა, რომელიც რაიმე ფორმით არ დაზიანებულიყო.

სილვინმა წყლის წყაროებიდან ადამიანების სახლებამდე მიყენებული ზიანი აღრიცხა. ამ რეგიონში სოფლების მომმარაგებელი ჭაბურღილები, ღრმა ვერტიკალური შახტები, ისრაელის ჯარების მიერ კონტროლირებულ ხეობაშია. მათთან მისვლა რთულია, წყლის ინფრასტრუქტურის ბევრი ნაწილიც დაზიანებულია. წყლის ავზები ვეღარ ინახავდა წყალს, ტუმბოები და ფილტრაციის დანადგარები კი გამორთული იყო. ისინი მზის ენერგიით უნდა მუშაობდეს, თუმცა სილვინისა და მისი გუნდის მიერ შემოწმებული თითქმის ყველა პანელი დაზიანებული აღმოჩნდა.

იატერის მუნიციპალიტეტში „ექიმები საზღვრებს გარეშე“-მ პლასტმასის ავზები დაამონტაჟა, რადგან წყლის მთავარი ავზი შეკეთებას აღარ ექვემდებარებოდა. ფრუნში ორგანიზაციამ ფილტრაციის დანადგარი შეაკეთა და პირდაპირ წყლის წყაროს დაუკავშირა՝ დაზიანებული ავზის გვერდის ავლით. ეს საჭირო შეკეთებების მხოლოდ მცირე ნაწილია. ორგანიზაციის 2026 წლის სექტემბრის განცხადების თანახმად, სამხრეთ ლიბანში დაზიანებული იყო ჭები, ტუმბოები, გენერატორები, ფილტრაციის დანადგარები და მილსადენები.

მძიმე ტექნიკაზე თავდასხმები და წყლის რესურსების დაზიანება ერთმანეთს რამდენიმე მხრივ უკავშირდება. მაგალითად, დაზიანებულ ტუმბოებთან მისასვლელად ზოგჯერ სამშენებლო მანქანებია საჭირო. UNIFIL-მა 2026 წლის ანგარიშში აღწერა 280-მეტრიანი მისასვლელი გზის შემოწმება, რომელიც სარემონტო ამწეს უნდა გაევლო. გზის დიდი ნაწილი დაზიანებული და მიწაყრილებით ჩახერგილი იყო. ასეთი მიწაყრილები სამხედრო კონფლიქტებში ბარიერებად გამოიყენება. სამშვიდობო ძალებს ჭის შესაკეთებელი ტექნიკის შეტანამდე გზის გაწმენდა მოუხდათ.

ზოგი ოჯახი წყალს სატვირთო მანქანებით იღებს. მათ შორისაა ზავთარ ალ-ღარბიეში დაბრუნებული 90 ოჯახი, მაშინ როცა სოფელში ოდესღაც 500 ოჯახი ცხოვრობდა. თუმცა ეს გრძელვადიანი გამოსავალი არ არის, არამედ ძვირი და შეზღუდული შემცვლელია. სილვინის თქმით, ეს სისტემა კი არა, მხოლოდ ერთი წვეთია.

ახალი თავდასხმის საფრთხე იმასაც განსაზღვრავს, რისი შეკეთება ხდება. სილვინმა დასძინა, რომ ვინც ინფრასტრუქტურის შეკეთებაში ფულს ჩადებდა, იმის შიშით იმოქმედებდა, რომ ეს სამუშაო მალევე კვლავ დაზიანდებოდა.

მისი გუნდი ხშირად დროებით გამოსავალს ირჩევს, ნაცვლად იმ გამძლე ინფრასტრუქტურისა, რომელიც მცხოვრებლებს სჭირდებათ. გაეროს ოქტომბრის ანგარიშის თანახმად, მუნიციპალიტეტებს უჭირდათ თანამშრომლებისთვის ხელფასის გადახდა, ტუმბოებისთვის საწვავის შეძენა და მანქანების მოვლა. სილვინს ზოგიერთმა ადგილობრივმა წყლის უწყებამ და საჯარო მოხელემ უთხრა, რომ ისრაელის ძალები მათ აშინებდნენ, როცა „ყვითელი ხაზის“ მახლობლად დაზიანებულ ობიექტებთან მისვლას ცდილობდნენ.

გაეროს შეფასებით, 29 სექტემბრის მდგომარეობით ლიბანში დაახლოებით 330 000 ადამიანი კვლავ ქვეყნის შიგნით იძულებით გადაადგილებული იყო. თუმცა, ამ რეგიონში მცხოვრებლების წინაშე არსებული დაბრკოლებების აღრიცხვაც მალე შეიცვლება. UNIFIL, რომელიც სამხრეთ ლიბანში დარღვევებს აკვირდება და აღრიცხავს, მანდატის დასრულებას 2026 წლის 31 დეკემბერს უახლოვდება. ორგანიზაციამ ოქტომბრის განცხადებაში აღნიშნა, რომ ვადის გასვლის შემდეგ გაეროს როლზე მსჯელობა გრძელდებოდა.

არდიელის თქმით, სამშვიდობო ძალები „ადგილზე მიმდინარე მოვლენების მიუკერძოებელი აღმრიცხველები“ არიან. მათი წასვლა აჩენს კითხვას, როგორ გაგრძელდება ეს საქმიანობა, მაშინ როცა სახლებისა და მომსახურების აღდგენა დაუყოვნებლივ გადასაჭრელი ამოცანაა.

ბინტ ჯბეილის რაიონის სოფელ რშაფიდან ერთი 27 წლის ქალი, რომელმაც უსაფრთხოების მიზეზით ვინაობის გამხელა არ ისურვა, ნგრევას მხოლოდ შორიდან ხედავს. ის ესპანეთში იმყოფებოდა, როცა ვიღაცამ სატელიტური სურათი გაუგზავნა, რომელზეც მისი ოჯახის სახლი ნანგრევებად ქცეული ჩანდა.

ქალმა თქვა: „არც კი ვიცი, სასაფლაო ისევ იქ არის თუ არა. მასთან მისასვლელი გზა არ გვაქვს, სატელიტურ სურათზე კი ვერ ვარჩევ, რადგან ყველაფერი ნანგრევებადაა ქცეული და გამოსახულება ძალიან დაბალი გარჩევადობისაა“.

დანაკარგი ნებისმიერი ცეცხლის შეწყვეტის შემდეგაც დარჩება. მარტიდან UNIFIL-ის ბაზაზე მცხოვრები არდიელი ხედავდა, როგორ ნადგურდებოდა ასობით, შესაძლოა ათასობით წლის ზეთისხილის ხეები. მისი თქმით, აქაური მემკვიდრეობა იშლება. კონფლიქტი დღესვე რომ დასრულდეს, აღდგენის პროცესი მაინც რთული იქნება.

მიუხედავად ამისა, დაბრუნების სურვილი არ ქრება. კაისს იძულებით გადაადგილებული ოჯახები არაერთხელ ეუბნებიან, რომ მათ მხოლოდ დაბრუნების ნებართვა სჭირდებათ. ისინი ნანგრევებზე კარვებს გაშლიან და იქ იცხოვრებენ. სილვინმა ეს ყველაზე მეტად დაზიანებულ სოფლებში უკვე ნახა: ოჯახები ნანგრევებზე თავიდან იწყებენ ცხოვრებას.

რშაფიდან ქალმა თქვა, რომ არ სჯერა, ეს მიწა ოდესმე ისევ მათი გახდება. თუმცა, თუ მისი ოჯახი საკუთარ მიწაზე დაბრუნებას შეძლებს, ისინი ყველაფერს აღადგენენ. მისთვის ეს საკითხიც კი არ არის.

თემებიისრაელ კაციკანდის არდიელირამზი კაისიშარლენ სილვინიHuman Rights Watchგაეროს დროებითი ძალები ლიბანშიექიმები საზღვრებს გარეშეზავთარ ალ-ღარბიეიატერიფრუნი

გამოქვეყნდა 5 ნოემბერი, 2026