კონგოში ებოლის ეპიდემია შესაძლოა თვეების განმავლობაში შეუმჩნეველი იყო

ეპიდემიის დაწყების ზუსტი დრო კვლავ სადავოა. თუმცა, რამდენიმე საერთაშორისო ორგანიზაციამ პირველადი რეაგირების დაგვიანებაზე მიუთითა. კონგოს კრიზისებთან ბრძოლის გამოცდილება აქვს: ქვეყანაში ებოლა რეგულარულად იფეთქებს და დაავადებასთან ბრძოლის ცოდნისთვის იგი წარსულში შეუქიათ.

ჯანმოსა და დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის აფრიკის ცენტრების (Africa CDC) მონაცემებით, რეტროსპექტიულად გამოვლენილი პირველი ცნობილი შემთხვევა იტურის პროვინციის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარე მონგბვალუში მომუშავე მედიკოსი იყო. წყაროების ცნობით, მას ებოლისთვის დამახასიათებელი სიმპტომები დაახლოებით 24 ან 25 აპრილს განუვითარდა. იგი იტურის დედაქალაქ ბუნიის სამედიცინო ცენტრში გარდაიცვალა. დღემდე შემთხვევების 80% ამ პროვინციაში აღირიცხა.

ჯანმომ მხოლოდ 5 მაისს განაცხადა, რომ მიიღო ინფორმაცია „უცნობი დაავადების შესახებ, რომელსაც მონგბვალუს ჯანდაცვის ზონაში მაღალი სიკვდილიანობა ახლდა“. ორგანიზაციამ პირველი გაფრთხილება ამის შემდეგ გაავრცელა. ათი დღის შემდეგ, 15 მაისს, კონგოს მთავრობამ ებოლის აფეთქება გამოაცხადა. კინშასაში ბიოსამედიცინო კვლევების ეროვნულ ინსტიტუტში (INRB) ჩატარებულმა ტესტებმა ბუნდიბუჯოს ებოლავირუსი დაადასტურა.

Africa CDC-მ სამი დღის შემდეგ კონგოს რეაგირების სისწრაფის გამო შეშფოთება გამოთქვა. სავარაუდო პირველი პაციენტის სიმპტომებსა და ლაბორატორიულ დადასტურებას შორის დაახლოებით სამი კვირა გავიდა, მიუხედავად იმისა, რომ გარდაცვლილი მედიკოსი იყო. Africa CDC-მ დაასკვნა: „ეს მნიშვნელოვანი დაგვიანება ადგილობრივ მედიკოსებს შორის თავდაპირველად კლინიკური ეჭვის კრიტიკულად დაბალ დონეზე მიუთითებს, რამაც შეკავების ღონისძიებების დაწყებამდე დაავადების უფრო ფართო გეოგრაფიული გავრცელება გააადვილა“.

დოიჩე ველეს მიერ მოპოვებული ცნობების თანახმად, მონგბვალუს მცხოვრებლებმა საეჭვო სიკვდილიანობის შესახებ ჯერ კიდევ აპრილის ბოლოს განაცხადეს. იტურის სამოქალაქო საზოგადოების პროვინციულმა კოორდინატორმა დიედონე ლოსა დეკანამ თქვა: „მაღალი სიცხის შემდეგ რამდენიმე ადამიანი გარდაიცვალა. მსხვერპლებს სხეულის სხვადასხვა ხვრელთან ხშირად სისხლის კვალი აღენიშნებოდათ“.

კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის წითელი ჯვრის 16 მაისის ანგარიშში ეწერა: „2026 წლის 30 მარტიდან მონგბვალუს ჯანდაცვის ზონის მოსახლეობაში სიკვდილიანობის სერიის გამო ფართო შიშია“. აღწერილი სიმპტომები ებოლას შეესაბამებოდა: მაღალი სიცხე, გულმკერდის ტკივილი, ძლიერი გამოფიტვა, მუდმივი ხველა, ცხვირიდან სისხლდენა, ღებინება, გონების დაკარგვა, კომა და საბოლოოდ სიკვდილი.

ანგარიშის თანახმად, სავარაუდო გამომწვევი მონგბვალუს მკვიდრის ცხედარი იყო. იგი ბუნიაში შეძენილ კუბოში მოათავსეს, რომელიც მოგვიანებით მონგბვალუში სხვა კუბოთი შეცვალეს. დაკრძალვისას სხვადასხვა ადამიანს ცხედარსა და დაბინძურებულ კუბოსთან პირდაპირი შეხება ჰქონდა. ვარაუდობენ, რომ ამან მონგბვალუსა და ბუნიაში ინფიცირებისა და სიკვდილიანობის ზრდა გამოიწვია.