აშშ-მა და რუსეთმა ვეტო დაადეს, დასავლეთ საჰარაში გაეროს მისიის მანდატი იწურება

დასავლეთ საჰარაში გაეროს სამშვიდობო მისიის ბედი გაურკვეველი დარჩა მას შემდეგ, რაც რუსეთმა და აშშ-მა მისიის გაგრძელების შესახებ ერთმანეთის მიერ წარდგენილ რეზოლუციებს ვეტო დაადეს. მისიის მანდატის ამოწურვამდე მხოლოდ ერთი დღე იყო დარჩენილი, მისია კი სამ ათწლეულზე მეტია მოქმედებს.

სამშვიდობო მისია, რომელსაც MINURSO ეწოდება, 1991 წელს შეიქმნა. მისი მიზანი იყო მაროკოსა და დამოუკიდებლობის მომხრე პოლისარიოს ფრონტს შორის შეთანხმების გეგმისა და ცეცხლის შეწყვეტის ზედამხედველობა. ტერიტორიული დავა უკვე ნახევარ საუკუნეზე მეტია გრძელდება.

მაროკო დასავლეთ საჰარას, მინერალებით მდიდარ ყოფილ ესპანურ კოლონიას, საკუთარ ტერიტორიად მიიჩნევს.

პოლისარიოს ფრონტს ალჟირი უჭერს მხარს. ფრონტი მკვიდრ საჰრაველ ხალხს წარმოადგენს და დამოუკიდებელი სახელმწიფოს, საჰრავის რესპუბლიკის შექმნას ისახავს მიზნად.

პარასკევს აშშ-მა გაეროს უშიშროების საბჭოს წარუდგინა რეზოლუციის პროექტი, რომელიც მისიის მანდატს ერთი წლით გაახანგრძლივებდა. პროექტი დასავლეთ საჰარასთან დაკავშირებული კონფლიქტის მოსაგვარებლად მოლაპარაკებების ერთადერთ საფუძვლად მაროკოს ავტონომიის გეგმას ადგენდა და მისიის სამხედრო კომპონენტს ამცირებდა.

გასულ წელს გაეროს უშიშროების საბჭომ მაროკოს ავტონომიის წინადადებას სადავო ტერიტორიის მოსაგვარებლად „ყველაზე რეალისტური“ გამოსავალი უწოდა.

პარასკევს ჩავარდნილი აშშ-ის პროექტი კიდევ უფრო შორს მიდიოდა: სამშვიდობო ძალას MINURSO-ს ნაცვლად MINUSO ერქმეოდა, სახელწოდებიდან კი „R“ ამოვარდებოდა. ეს ასო ტერიტორიის თვითგამორკვევის შესახებ რეფერენდუმს აღნიშნავს.

რუსეთმა აშშ-ის წინადადებას ვეტო დაადო და მას „ცალმხრივი მიდგომა“ უწოდა. გაეროს უშიშროების საბჭოს 15 წევრიდან პროექტს მხარი 11-მა დაუჭირა, სამმა კი კენჭისყრისგან თავი შეიკავა.

რუსეთის მუდმივმა წარმომადგენელმა გაეროში ვასილი ნებენზიამ განაცხადა: „ხაზს ვუსვამთ, რომ უშიშროების საბჭოს არ შეუძლია, წინასწარ განსაზღვროს სუვერენიტეტთან დაკავშირებული საკითხები“.

ნებენზიამ დასძინა: „უშიშროების საბჭომ მხარი არ უნდა დაუჭიროს ასეთ ცალმხრივ მიდგომას. ამიტომ იძულებული გავხდით, პროექტის მიღება დაგვებლოკა“.

შემდეგ აშშ-მა საკუთარი ვეტოს უფლებით რუსული პროექტი დაბლოკა. ის მისიის მანდატის კიდევ ერთი წლით განახლებას, მანამდე მოქმედი პირობების შენარჩუნებით, ითვალისწინებდა.

კენჭისყრის შემდეგ გაეროში აშშ-ის წარმომადგენელმა მაიკლ უოლცმა განაცხადა: „სამწუხაროდ, საბჭოს ზოგიერთმა წევრმა ვეტო გამოიყენა, რათა მისიის სახელწოდებაში ასო „R“, ანუ რეფერენდუმი, შეენარჩუნებინა, მიუხედავად იმისა, რომ გაერო ამგვარი კენჭისყრის ჩატარებას უკვე ათწლეულებია არ ამზადებს“.