Meta-ს სამეთვალყურეო საბჭო ფაქტების შემოწმების გაუქმებას აკრიტიკებს

კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭომ Facebook-ის მფლობელი Meta გააფრთხილა, რომ ფაქტების შემოწმების პროგრამა ე.წ. „საზოგადოების შენიშვნებით“ არ ჩაანაცვლოს. ამ სისტემაში სადავო და შეცდომაში შემყვან პოსტებს Meta-ს მიერ დაქირავებული დამოუკიდებელი სპეციალისტები აღარ შეამოწმებენ. ამის ნაცვლად, მომხმარებლები პოსტს განმარტებით კონტექსტს თავად დაურთავენ. Meta-მ მანამდე განაცხადა, რომ ახალ სისტემას ლათინურ ამერიკაში გამოცდის.

სამეთვალყურეო საბჭომ განაცხადა: „Meta-ს დაჟინებით მოვუწოდებთ, საზოგადოების შენიშვნები ფაქტების შემოწმების პირდაპირ შემცვლელად არ მიიჩნიოს და ყველა ის ინსტრუმენტი გამოიყენოს, რომელიც პლატფორმებზე დეზინფორმაციის გამოწვევას საუკეთესოდ უმკლავდება“. საბჭოს თქმით, ამ დროს გამოხატვის თავისუფლება დაცული უნდა იყოს, ხოლო შესაძლო ზიანი უნდა აღიკვეთოს.

Meta-ს მიერ შექმნილმა საბჭომ მუშაობა 2020 წელს დაიწყო. მასში უფლებადამცველები, პუბლიცისტები და ყოფილი პოლიტიკოსები შედიან. მათ შორის არიან გაზეთ Guardian-ის ყოფილი მთავარი რედაქტორი ალან რასბრიჯერი და დანიის ყოფილი პრემიერ-მინისტრი ჰელე თორნინგ-შმიდტი. საბჭოს Meta აფინანსებს, თუმცა იურიდიულად ის დამოუკიდებელია.

რეგიონის 16 ესპანურენოვან ქვეყანაში Facebook-ის, Instagram-ისა და Threads-ის მომხმარებლებს ოთხშაბათიდან შეუძლიათ დარეგისტრირდნენ, რათა ინტერნეტპოსტებს კომენტარები დაურთონ. რადგან ეს საცდელი პროექტია, კომენტარები თავდაპირველად სხვა მომხმარებლებისთვის უხილავი დარჩება.

მომხმარებელთა მონაწილეობაზე დაფუძნებული სისტემა აშშ-ის ტექნოლოგიური მილიარდერის, ილონ მასკის, მოკლე შეტყობინებების პლატფორმა X-ის სისტემას ჰგავს. მომავალში მან რედაქციებისა და ფაქტების შემმოწმებელი სააგენტოების მუშაობა უნდა ჩაანაცვლოს. Meta-ს სისტემის დანერგვის ვადები ჯერ არ დაუსახელებია. კომპანიის ცნობით, მას მხოლოდ მაშინ დანერგავს, როცა პროდუქტის გამართულ მუშაობაში დარწმუნდება.

სამეთვალყურეო საბჭომ აღნიშნა, რომ საზოგადოების შენიშვნებს „მნიშვნელოვანი დებატების გამდიდრება და გამოხატვის თავისუფლების ხელშეწყობა შეუძლია“. თუმცა საბჭოს თქმით, მათ შეიძლება ხელი შეუწყონ რეალურ „ზიანს, რომლის თავიდან აცილება ან გამოსწორება Meta-ს პასუხისმგებლობაა“. საბჭომ ასევე ხაზი გაუსვა, რომ საზოგადოების შენიშვნები წყაროდ ხშირად ფაქტების შემოწმების მასალებს იყენებს.

Meta-ს საცდელ პროექტში მონაწილეობენ არგენტინა, ბოლივია, ჩილე, კოლუმბია, კოსტა-რიკა, ეკვადორი, ელ-სალვადორი, გვატემალა, ჰონდურასი, მექსიკა, ნიკარაგუა, პანამა, პარაგვაი, პერუ, ურუგვაი და ვენესუელა.

Meta-ს ხელმძღვანელმა მარკ ცუკერბერგმა 2025 წლის იანვარში განაცხადა, რომ კომპანია ფაქტების შემოწმების პროგრამას თავდაპირველად აშშ-ში შეწყვეტდა. ცუკერბერგმა გადაწყვეტილება ასე ახსნა: „ფაქტების შემმოწმებლები უბრალოდ პოლიტიკურად ზედმეტად მიკერძოებულები იყვნენ“ და „აშშ-ში უფრო მეტი ნდობა გაანადგურეს, ვიდრე შექმნეს“. აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა ინტერნეტქსელებში ფაქტების შემოწმებას არაერთხელ „ცენზურა“ უწოდა.