მეცნიერებმა ეგზოპლანეტიდან რადიოსიგნალები პირველად დააფიქსირეს

დედამიწიდან დაახლოებით 63 სინათლის წლის მანძილზე მდებარე პლანეტური სისტემა იმდენად ახალგაზრდაა, რომ მისი ასაკი მზის სისტემის ასაკის 1%-საც არ აღწევს. მას ბეტა პიქტორისი (Beta Pictoris) ეწოდება. ასტრონომთა დადასტურებული მონაცემებით, სისტემა მზეზე უფრო მასიური ვარსკვლავისგან, სამი გიგანტური პლანეტისა და მტვრისა და ნამსხვრევების უზარმაზარი დისკოსგან შედგება.

სისტემის შუა პლანეტა, ბეტა პიქტორისი b (Beta Pictoris b), იუპიტერზე რამდენჯერმე მასიური გაზის გიგანტია. მას, სავარაუდოდ, მყარი ზედაპირი არ აქვს, რომელზეც „დაშვება“ იქნებოდა შესაძლებელი. პლანეტა სულ რამდენიმე ათეული მილიონი წლისაა და ასტრონომიული თვალსაზრისით ახალშობილად შეიძლება ჩაითვალოს. ის პირდაპირი დაკვირვებით ერთ-ერთი ყველაზე საფუძვლიანად შესწავლილი ეგზოპლანეტაცაა. ახალგაზრდა ასაკის გამო პლანეტა ცხელი და კაშკაშაა. ვარსკვლავიდან მისი დაშორება მზესა და სატურნს შორის მანძილს ჰგავს, რაც საკმარისად მძლავრი ტელესკოპებით ვარსკვლავისგან მის გარჩევას შესაძლებელს ხდის.

ჰარვარდისა (Harvard) და ორეგონის უნივერსიტეტის (University of Oregon) მკვლევართა ახალი კვლევის თანახმად, ბეტა პიქტორისი b იმ სიგნალების წყაროა, რომლებიც სხვა პლანეტაზე აქამდე ერთმნიშვნელოვნად არასოდეს დაუფიქსირებიათ: რადიოგამოსხივების.

სამხრეთ აფრიკაში მდებარე რადიოტელესკოპმა MeerKAT-მა სიგნალი ჩაიწერა. მას, სავარაუდოდ, ბუნებრივი წარმოშობა აქვს, ანუ უცხოპლანეტელებთან კავშირი არ აქვს. ავტორები ამას თავიანთი წინასწარი ნაშრომის დასაწყისშივე აღნიშნავენ. კვლევას რეცენზირება ჯერ არ გაუვლია. თუმცა ავტორები მნიშვნელოვან მტკიცებულებებს წარმოადგენენ თავიანთი განმარტების სასარგებლოდ, რომლის მიხედვითაც, სიგნალის წყარო ძლიერი მაგნიტური აქტივობაა.

რადიოტალღების მახასიათებლები ახალგაზრდა, მასიური პლანეტების მიერ წარმოქმნილი მაგნიტური ველების თეორიულ პროგნოზებს ემთხვევა. დამუხტული ნაწილაკები შესაძლოა პლანეტის მძლავრ მაგნიტურ ველში მოექცნენ. პლანეტის ბრუნვისას ისინი შეიძლება აჩქარდნენ და ენერგია რადიოტალღების სახით გამოყონ. გარკვეული გაგებით, ეს მოვლენა, რომელსაც ავრორულ რადიოგამოსხივებას უწოდებენ, პლანეტის მაგნიტოსფეროს მიერ კოსმოსში გაგზავნილი „ძახილია“.

ჯგუფმა რამდენიმე ასეთი სიგნალი დააფიქსირა და პირველად შეძლო მათი წარმოშობის უშუალოდ ეგზოპლანეტასთან დაკავშირება. მეცნიერები ამის მიღწევას წლების განმავლობაში ცდილობდნენ.

ბოლო წლებში ასტრონომები ამ მიზანს რამდენჯერმე მიუახლოვდნენ. მაგალითად, 2023 წელს YZ Ceti-ს სისტემაში რადიოტალღების იმპულსები დააფიქსირეს. სიგნალები თითქოს ერთი პლანეტის ორბიტასთან სინქრონულად მეორდებოდა. თუმცა მკვლევრებმა ვერ გამორიცხეს, რომ ეს გამოსხივება მხოლოდ ვარსკვლავის მაგნიტურ აქტივობას გამოეწვია.