NASA-ს ექსპერიმენტში ოთხმა მოხალისემ მარსზე ცხოვრება სიმულაციით გამოსცადა

ოთხი ადამიანი, მარსის მსგავსი 160 კვადრატული მეტრის საცხოვრებელი სივრცე და იქ გატარებული ერთ წელზე მეტი. ოთხმა მოხალისემ 378 დღის შემდეგ NASA-ს ექსტრემალური ექსპერიმენტი დაასრულა, რომლის მიზანიც წითელ პლანეტაზე ცხოვრების სიმულაცია იყო. აშშ-ის კოსმოსური სააგენტოს პირდაპირი ეთერის კადრებში ჩანდა, როგორ დატოვა სამმა კაცმა და ერთმა ქალმა აპლოდისმენტებისა და შეძახილების ფონზე საცდელი სივრცე ტეხასის შტატის ქალაქ ჰიუსტონში. ამით მათ „ჩაპეას“ პროგრამის მეორე მისია დაასრულეს.

როს ელდერმა, მეთიუ მონტგომერიმ, ჯეიმს სპაისერმა და ელენ ელისმა 12 თვეზე მეტი გაატარეს NASA-ს უფანჯრო სიმულაციურ სივრცეში, „მარს დიუნ ალფაში“, რომელიც 3D პრინტერით შექმნეს. ამ ხნის განმავლობაში მათ მისი დატოვება არ შეეძლოთ. მონაწილეებს მცენარეები უნდა მოეყვანათ, საცხოვრებელი სივრცე და დანადგარები მოევლოთ და სპორტით დაკავებულიყვნენ. ყველაფერი მარსზე ცხოვრების იდეის მიხედვით იყო მოწყობილი.

როს ელდერმა მისიის დასრულების შემდეგ გამართულ პრესკონფერენციაზე განაცხადა: „გვიხარია და ვამაყობთ, რომ შეგვეძლო წვლილი შეგვეტანა ამ გრანდიოზულ წამოწყებაში, რომელიც მარსზე პირველი ადამიანების გაგზავნით უნდა დასრულდეს და დაიწყოს“. ჯეიმს სპაისერმა იხუმრა: „ძალიან გვიხარია გარეთ გასვლა და ერთ წელზე მეტის შემდეგ მზის პირველად ნახვა, ან, ამინდის პროგნოზის მიხედვით, ძლიერი წვიმის მიღება“. ელენ ელისმა გაამხილა, რომ ყველაზე მეტად ქმრის ჩახუტება უხაროდა.

საცდელ სივრცეში საძინებელი კაბინები დაახლოებით ორი-სამი მეტრის ზომისაა. იქვეა ერთგვარი მისაღები ოთახი ტელევიზორითა და სავარძლებით, სამუშაო მაგიდები კომპიუტერებით და სამედიცინო პუნქტი. ოთხი მონაწილე მცირე გარე სივრცეში მარსზე გასვლებს სიმულაციით იმეორებდა.

მონაწილეებს ოჯახთან და მეგობრებთან დაკავშირება შეეძლოთ, თუმცა მხოლოდ „მარსის დროით“. ეს იმას ნიშნავდა, რომ მოკლე SMS-ის გაგზავნასაც კი დაახლოებით 22 წუთი სჭირდებოდა. ჯეიმს სპაისერმა ექსპერიმენტის დასრულების შემდეგ თქვა, რომ ოჯახის წევრებისა და მეგობრებისგან დაახლოებით 4000 ელფოსტა მიიღო და ეს მისთვის გადამრჩენი საყრდენი იყო.

ოთხი მონაწილე NASA-ს მომზადებული ასტრონავტები არ ყოფილან. განაცხადის შეტანა შეეძლო 30-დან 55 წლამდე ნებისმიერ ადამიანს, რომელიც „ჯანმრთელი და მოტივირებული“ იყო, არ ეწეოდა, აშშ-ის მოქალაქეობა ან მუდმივი ბინადრობის ნებართვა ჰქონდა, ფლობდა სამეცნიერო მიმართულების უნივერსიტეტის დიპლომს და სულ მცირე 1000 საათი ჰქონდა ნაფრენი.

2023-დან 2024 წლამდე კიდევ ოთხმა მოხალისემ დაახლოებით ერთი წელი გაატარა ამ საცდელ სივრცეში, იზოლაციაში. შემდეგი მისია 2027 წლისთვის იგეგმება. „ჩაპეას“ პროგრამა, რომლის სრული სახელია Crew Health and Performance Exploration Analog, NASA-ს უნდა დაეხმაროს, რომ ერთ დღეს ადამიანები ჯერ მთვარეზე, მოგვიანებით კი მარსზეც დააბრუნოს.