ორბანისგან დევნილმა უნივერსიტეტმა უნგრეთის მთავრობასთან თანამშრომლობა გამოთქვა

სოციალურ მეცნიერებებზე, სამართალსა და ჰუმანიტარულ დარგებზე ორიენტირებულ CEU-ში 103 ქვეყნიდან 1 400-ზე მეტი სტუდენტი სწავლობს. მათი უმეტესობა სამაგისტრო და სადოქტორო პროგრამებზეა ჩარიცხული.

შნაიდერის თქმით, CEU-ს 25-წლიანი ისტორიის განმავლობაში პირველად, მაგისტრატურის სტუდენტებს შორის ყველაზე დიდი ჯგუფი ახლა აშშ-დანაა, მათი წილი 10%-ია. დონალდ ტრამპის თეთრ სახლში დაბრუნებისა და ელიტური უნივერსიტეტების წინააღმდეგ ფართომასშტაბიანი კამპანიის დაწყების შემდეგ CEU-ში აშშ-დან აპლიკანტების რაოდენობა გაიზარდა. კამპანია ფედერალური დაფინანსების მკვეთრ შემცირებასა და უნივერსიტეტების შიდა პოლიტიკაზე კონტროლის დამყარების მცდელობას მოიცავს.

CEU-ს რექტორმა აშშ-ის აკადემიურ წრეებში კოლეგებთან არაფორმალური საუბრები გამართა იმის შესახებ, თუ როგორ შეიძლება მემარჯვენე პოპულისტების ზეწოლის პირობებში აკადემიური თავისუფლების შენარჩუნება. მან თავისი გზავნილი ასე აღწერა: „ერთი წამითაც ნუ იქნებით გულუბრყვილო. ამ ხალხს გეგმა აქვს, ამიტომ უნივერსიტეტებზე თავდასხმა შემთხვევითი არ არის. მათ კულტურული ჰეგემონია სურთ“. თუმცა მან დასძინა, რომ ტრამპმა და მასთან დაკავშირებულმა მოძრაობებმა, მათ შორის გერმანიის პარტიამ „ალტერნატივა გერმანიისთვის“, „რეალური პრობლემები“ გამოავლინეს. მაგალითად, აშშ-ში უნივერსიტეტებმა გაამყარეს „ელიტების კვლავწარმოება“.

შნაიდერის თქმით, პოლიტიკური ზეწოლის დროს უნივერსიტეტებმა „მოკავშირეები უნდა ეძებონ“, მათ შორის სხვა აკადემიურ დაწესებულებებში, სტუდენტებში, კურსდამთავრებულებსა და მშობლებში. დაწესებულებებმა ასევე უნდა დაიცვან თავდასხმის სამიზნედ ქცეული დარგები, მაგალითად, გენდერის კვლევები, დასძინა შნაიდერმა.

მან გაიხსენა CEU-ს მხარდაჭერის ტალღა, როცა ბუდაპეშტში ათიათასობით ადამიანი უნივერსიტეტის დასაცავად გამოვიდა. ეს, მისი თქმით, „ჩემს ცხოვრებაში ერთ-ერთი ყველაზე თავმდაბლობის მომგვრელი გამოცდილება“ იყო.

შნაიდერმა, გერმანელმა პოლიტოლოგმა, რომელიც დემოკრატიებსა და რეჟიმების ტრანზიციას იკვლევს, თქვა, რომ მადიარმა ორბანის პოლიტიკური მანქანა წარმატებით გამოიყენა მის წინააღმდეგ.

„არავინ იცის [მადიარზე] უკეთ, როგორ დაამარცხოს ყველაზე ძლიერი და გამოცდილი არალიბერალი პოპულისტი [ორბანი]. მაშასადამე, მან რაღაც იცის“. მან დასძინა: „არადემოკრატიული რეჟიმის დასამხობად საჭირო ადამიანები და უნარები არ ემთხვევა იმ ადამიანებსა და უნარებს, რომლებიც დემოკრატიის დასამყარებლადაა საჭირო. ზოგჯერ კი ისინი საპირისპიროა. ახლა საკითხავია, აქვს თუ არა მას [მადიარს] უნარი, 21-ე საუკუნისთვის ლიბერალური დემოკრატია თავიდან შექმნას“.

შნაიდერის თქმით, უნგრეთი შეიძლება მსოფლიოში პირველი „პოსტარალიბერალური დემოკრატია“ გახდეს და დემოკრატიის აღდგენის მოდელად იქცეს, ისევე როგორც ორბანმა მთელ მსოფლიოში მემარჯვენე პოპულისტები შთააგონა. თუმცა მან ამ მოსაზრებაშიც ეჭვი შეიტანა. მისი თქმით, საკითხავია, როგორ განვითარდებიან მადიარი და მისი პარტია „ტისა“ უნგრეთის „ძალიან რთული ეკონომიკური მდგომარეობის“ ფონზე.

შნაიდერის ვარაუდით, გამოცდა მაშინ დადგება, როცა მადიარი მხარდაჭერას დაკარგავს და საბოლოოდ არჩევნებში დამარცხდება. „რა მოხდება, როცა ის მხარდაჭერას დაკარგავს და მის მოძრაობაში ბზარები გაჩნდება? იქნება ის შორსმჭვრეტელი ლიდერი, რომელიც შეძლებს სამ, ოთხ ან ხუთპარტიული სისტემის შექმნას, სადაც პარტიები ერთმანეთს კონკურენციას გაუწევენ? ეს ჯერ კიდევ სანახავია“.

თემებიალექსანდერ სოროსივიქტორ ორბანიკარსტენ ქ. შნაიდერიპეტერ მადიარიჯორჯ სოროსიალტერნატივა გერმანიისთვისგარდიანიტისაცენტრალური ევროპის უნივერსიტეტი

გამოქვეყნდა 14 ნოემბერი, 2026